ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ബപര്യന്തമസംഖ്യം വിശ്വമേവ ച । സര്വം ചരാചരാധാരം യഃ സൃജത്യേവ ലീലയാ
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ അനന്തമായ ഈ ലോകം, സഞ്ചരിക്കുന്നവയും അചഞ്ചലങ്ങളുമായ എല്ലാം, കളിയോടെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവനാണ് അവൻ.
ബ്രഹ്മേശശേഷധര്മാശ്ച ദിനേശശ്ച ഗണേശ്വരഃ । മുനീന്ദ്രവര്ഗോ ദേവേന്ദ്രോ ധ്യായതേ യമഹര്നിശമ്
ബ്രഹ്മാവും ഈശ്വരനും അനന്തനും ധർമ്മനും സൂര്യനും ഗണപതിയും മഹർഷിമാരുടെ കൂട്ടവും ദേവേന്ദ്രനും, അവനെ പകലും രാത്രിയും ധ്യാനിക്കുന്നു.
വേദാഃ സ്തുപന്തി യം കൃഷ്ണം സ്തൌതി ഭീതാ സരസ്വതീ । സ്തൌതി യം പ്രകൃതിര്ഹൃഷ്ടാ പ്രാകൃതം പ്രകൃതേഃ പരമ്
വേദങ്ങൾ കൃഷ്ണനെ സ്തുതിക്കുന്നു, ഭയത്തോടെ സരസ്വതിയും അവനെ വാഴ്ത്തുന്നു, പ്രകൃതിയും സന്തോഷത്തോടെ അവനെ പുകഴ്ത്തുന്നു. അവൻ പ്രകൃതിയെക്കാൾ ഉയർന്നവനും എല്ലാറ്റിനും ആദികാരണവുമാണ്.
സ്വേച്ഛാമയം നിരീഹം ച നിര്ഗുണം ച നിരഞ്ജനമ് । പരാത്പരതരം ബ്രഹ്മ പരമാത്മാനമീശ്വരമ്
അവൻ തനിക്കിഷ്ടമുള്ള രൂപത്തിൽ, ആഗ്രഹമില്ലാതെ, ഗുണങ്ങളില്ലാതെ, മക്കളില്ലാത്തവനായി, പരമോന്നത ബ്രഹ്മവും പരമാത്മാവും ഈശ്വരനുമാണ്.
നിത്യം ജ്യോതിഃസ്വരൂപം ച ഭക്താനുഗ്രഹവിഗ്രഹമ് । നിത്യാനന്ദം ച നിത്യം ച നിത്യമക്ഷരവിഗ്രഹമ്
അവൻ എപ്പോഴും പ്രകാശസ്വരൂപനാണ്, ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കുന്ന ദേഹവും, ശാശ്വതാനന്ദവും, ശാശ്വതനും, അക്ഷരസ്വരൂപനുമാണ്.
സോഽവതീര്ണോം ഹി ഭഗവാന്ഭാരാവതരണായ ച । ഗോപാലബാലവേഷശ്ച മായേശോ മായയാ പ്രഭുഃ
ഭാരമകറ്റാൻ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ച ഭഗവാൻ, ഗോപബാലന്റെ രൂപത്തിൽ, മായയുടെ അധിപനായി, മായയെ ഉപയോഗിച്ച് പ്രത്യക്ഷമായിരിക്കുന്നു.
സ യം ഹന്തി ച സര്വേശോ രക്ഷിതാ തസ്യ കഃ പുമാന് । സ യം രക്ഷതി സര്വാത്മാ തസ്യ ഹന്താ ന കോഽപി ച
സർവ്വേശ്വരൻ ആരെയെങ്കിലും നശിപ്പിച്ചാൽ, അവനെ രക്ഷിക്കാൻ ആരുമില്ല. സർവ്വാത്മാവ് ആരെയെങ്കിലും രക്ഷിച്ചാൽ, അവനെ നശിപ്പിക്കാൻ ആരും കഴിയില്ല.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ സര്വശ്ച വിരരാമ മഹാമുനേ । ബ്രാഹ്മണാന്ഭോജയാമാസ തേഭ്യഃ സര്വം ധനം ദദൌ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് എല്ലാവരും മൗനത്തിലായി. അവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷിപ്പിച്ചു, അവർക്കു തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ നൽകി.
ഭഗവാനപി സര്വാത്മാ ജഗാമ പിതുരന്തികമ് । ഛിത്തവാ ച ലോഹനിഗഡം തയോര്മോക്ഷം ചകാര സഃ
ഭഗവാൻ സർവ്വാത്മാവ് തന്റെ പിതാവിന്റെ അടുക്കൽ പോയി, ഇരുമ്പ് കെട്ടുകൾ പൊളിച്ച് ഇരുവരെയും മോചിപ്പിച്ചു.
നനാമ ദണ്ഡവദ്ഭമൌ മാതരം പിതരം തഥാ । തുഷ്ടാവ ഭക്ത്തയാ ദേവേശോ ഭക്തിനമ്രാത്മകംധരഃ
അവൻ അമ്മയുടെയും അച്ഛന്റെയും മുമ്പിൽ നിലത്ത് വീണു നമസ്കരിച്ചു. ഭക്തിഭാവത്തോടെ ദേവേശ്വരൻ അവരെ സ്തുതിച്ചു, ഭക്തിയിൽ വിനയത്തോടെ.
ശ്രീഭഗവാനുവാച പിതരം മാതരം വിദ്യാമന്ത്രദം ഗുരുമേവ ച । യോ ന പുഷ്ണാതി പുരുഷോ യാവജ്ജീവം ച സോഽശുചിഃ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: അച്ഛനും അമ്മയും വിദ്യയും മന്ത്രവും നൽകുന്ന ഗുരുവിനെയും ജീവൻ മുഴുവൻ പോഷിപ്പിക്കാത്ത പുരുഷൻ ശുദ്ധനല്ല.
സര്വേഷാമപി പൂജ്യാനാം പിതാ വന്ദ്യോ മഹാന് ഗുരുഃ । പിതുഃ ശതഗുണൈര്മാതാ ഗര്ഭധാരണപോഷണാത്
എല്ലാവർക്കും ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവരിൽ അച്ഛൻ മഹാഗുരുവായി വന്ദ്യനാണ്. എന്നാൽ ഗർഭം ധരിച്ചു പോഷിപ്പിച്ചതിനാൽ അമ്മ അച്ഛനേക്കാൾ നൂറിരട്ടി വലിയവളാണ്.
മാതാ ച പൃഥിവീരൂപാ സര്വേഭ്യശ്ച ഹിരൈഷിണീ । നാസ്തി മാതുഃ പരോ ബന്ധുഃ സര്വേഷാം ജഗതീതലേ
അമ്മ ഭൂമിപോലെയാണ്, എല്ലാവരിലും വിലയേറിയവളാണ്. ലോകത്ത് അമ്മയെക്കാൾ വലിയ സ്നേഹിതൻ ആരുമില്ല.
വിദ്യാമന്ത്രപ്രദഃ കത്യം മാതുഃ പരതനോ ഗുരുഃ । ന ഹി തസ്മാത്പരഃ കൌഽപി വന്ദ്യഃ പൂജ്യശ്ച വേദതഃ
വിദ്യയും മന്ത്രവും നൽകുന്ന ഗുരു അമ്മയെക്കാൾ വലിയവനാണ്. വേദപ്രകാരവും അവനെക്കാൾ വന്ദ്യനും പൂജ്യനും മറ്റൊരുവൻ ഇല്ല.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ ശ്രീകൃഷ്ണോ ബലഭദ്രോ നനാമ ച । മാതാ ചകാരതൌ ക്രോഡേ പിതാ ച സാദരം മുനേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ശ്രീകൃഷ്ണനും ബാലരാമനും നമസ്കരിച്ചു. അമ്മ അവരെ മടിയിൽ ചേർത്ത് ആലിംഗനം ചെയ്തു, അച്ഛൻ സ്നേഹത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു.
മിഷ്ടാന്നം പരമം തൌ ച ഭോജയാമാസ ബ്രാഹ്മണാന് । വസുര്വസുസമൂഹം ച ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ദദൌ മുദാ
അവർ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഉത്തമമായ വിഭവങ്ങൾകൊണ്ട് ഭക്ഷിപ്പിച്ചു, സന്തോഷത്തോടെ ധനവും എല്ലാ സമ്പത്തും അവർക്കു നൽകി.
അഥ ത്രിസപ്തതിതമോധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച അഥ കൃഷ്ണശ്ച സാനന്ദം നന്ദം തം പിതരം ബലഃ । ബോധയാമാസ ശോകാര്തം ദിവ്യൈരാധ്യാത്മികാദിഭിഃ
എന്നിട്ട് എഴുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായത്തിൽ നാരായണൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണൻ സന്തോഷത്തോടെ, ദുഃഖിതനായിരുന്ന അച്ഛൻ നന്ദനെ ദൈവികമായ ആത്മജ്ഞാനത്താൽ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ഉച്ചൈ രുദന്തം നിശ്ചേഷ്ടം പുത്രവിച്ചേദകാതരമ് । ദത്ത്വാ തസ്മൈ മണിശ്രേഷ്ഠമിത്യുവാച ജഗത്പതിഃ
അവനെ ഉച്ചത്തിൽ കരയുകയും, അചഞ്ചലനായി മകനോടുള്ള വേർപാടിൽ വേദനിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന 모습을 കണ്ടു, ലോകനാഥൻ അവന് വിലയേറിയ ഒരു മണി നൽകി പറഞ്ഞു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച നിബോധ നന്ദ സാനന്ദം ത്യജ ശോകം മുദം ലഭ । ജ്ഞാനം ഗൃഹാണ മദ്ദത്തം യദ്ദതം ബ്രഹ്മണേ പുരാ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നന്ദാ, സന്തോഷത്തോടെ കേൾക്ക്; ദുഃഖം വിട്ട് ആനന്ദം നേടുക. ഞാൻ നൽകുന്ന ജ്ഞാനം സ്വീകരിക്കൂ, ഇത് ഒരിക്കൽ ബ്രഹ്മാവിന് നൽകിയതും ആണു.
യദ്യദ്ദത്തം ച ശോഷായ ഗണേശായേശ്വരായ ച । ദിനേശായ മുനീശായ യോഗീശായ ച പുഷ്കരേ
ദുഃഖം അകറ്റാൻ ഗണപതിക്കും ഈശ്വരനും സൂര്യനും മുനികൾക്കും യോഗേശ്വരന്മാർക്കും പുഷ്കരത്തിൽ നൽകിയതെല്ലാം,
കഃകസ്യ പുത്രഃ കസ്താതഃ കാ മാതാ കസ്യചിത്കുതഃ। ആയാന്തി യാന്തി സംസാരം പരം സ്വകൃതകര്മണാ
ആരാണു ആരുടെ മകനെന്ന്, ആരാണു ആരുടെ പിതാവെന്ന്, ആരാണു ആരുടെ അമ്മയെന്ന്, ആരിൽ നിന്നാണു ആരെന്നുമൊക്കെ പറയാൻ കഴിയില്ല. എല്ലാവരും തങ്ങളുടേതായ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലമായി ജനിച്ച് മരിച്ച് ഈ ജനനമരണചക്രത്തിൽ വരികയും പോകുകയും ചെയ്യുന്നു.
കര്മാനുസാരാജ്ജന്തുശ്ച ജായതേ സ്ഥാനഭേദതഃ । കര്മണാ കോഽപി ജന്തുശ്ച യോഗീന്ദ്രാണാം നൃപസ്ത്രിയാമ്
പ്രവൃത്തിയുടെ അനുസരണയാൽ ജീവികൾ വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ ജനിക്കുന്നു. ഒരാളുടെ കർമ്മം അനുസരിച്ച്, ആൾ മഹായോഗിയായി, രാജാവായി, അല്ലെങ്കിൽ സ്ത്രീയായി ജനിക്കാം.
ദ്വിജാപത്ന്യാം ക്ഷത്രിയാണാം വൈശ്യായാം ശൂദ്രയോനിഷു । തിര്യഗ്യോനിഷു കശ്ചിച്ച കശ്ചിത്പശ്വാദിയോനിഷു
ചിലർ ബ്രാഹ്മണിയുടെ ഭാര്യയിൽ ജനിക്കുന്നു, ചിലർ ക്ഷത്രിയരിൽ, ചിലർ വൈശ്യരിൽ, ചിലർ ശൂദ്രജന്മത്തിൽ, ചിലർ മൃഗങ്ങളിൽ, ചിലർ മറ്റ് ജീവികളിൽ ജനിക്കുന്നു.
മമൈവ മായയാ സര്വേ സാനന്ദാ വിഷയേഷു ച । ദേഹത്യാമേ വിഷണ്ണാശ്ച വിച്ഛേദേ ബാന്ധവസ്യ ച
എന്റെ മായയാൽ എല്ലാവരും ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു. എന്നാൽ ശരീരം വിട്ടുപോകുമ്പോഴും ബന്ധുക്കളിൽ നിന്നുള്ള വേർപാടിൽക്കും അവർ ദുഃഖിതരാകുന്നു.
പ്രജാഭൂമിധനാദീനാം വിച്ഛേദോ മരണാധികഃ । നിത്യം ഭവതി മൂഢശ്ച ന ച വിദ്വാഞ്ഛുചാ യുതഃ
മക്കൾ, ഭൂമി, സമ്പത്ത് എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള വേർപാട് മരണത്തേക്കാൾ വലിയ ദുഃഖമാണ്. അജ്ഞാനികൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ദുഃഖിക്കുന്നു, എന്നാൽ ജ്ഞാനികൾക്ക് അങ്ങനെ ദുഃഖം ഉണ്ടാകില്ല.
മദ്ഭക്തോ ഭക്തിയുക്തശ്ച മദ്യാജീ വിജിതേന്ദ്രിയഃ । മന്മന്ത്രോപാസകശ്ചൈവ മത്സേവാനിരതഃ ശുചിഃ
എന്റെ ഭക്തൻ, ഭക്തിയോടെ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നവൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ, എന്റെ മന്ത്രം ജപിക്കുന്നവൻ, എനിക്ക് സേവനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവൻ, ശുദ്ധനായവൻ—
മദ്ഭയാദ്വാതി വാതോഽയം രവിര്ഭാതി ച നിത്യശഃ । ഭാതി ചന്ദ്രോ മഹേന്ദ്രശ്ച കാലഭേദേ ച വര്ഷതി
എന്റെ ഭയത്താൽ തന്നെ കാറ്റ് വീശുന്നു, സൂര്യൻ എപ്പോഴും പ്രകാശിക്കുന്നു, ചന്ദ്രനും ഇന്ദ്രനും തിളങ്ങുന്നു, കാലം അനുസരിച്ച് മഴ പെയ്യുന്നു.
വഹ്നിര്വഹതി മൃത്യുശ്ച ചരത്യേവ ഹി ജന്തുഷു । ബിഭര്തി വൃക്ഷഃ കാലേന പുഷ്പാപി ച ഫലാനി ച
അഗ്നി കത്തുന്നു, മരണൻ ജീവികളിൽ ഇടയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു, വൃക്ഷം സമയത്ത് പൂക്കളും ഫലങ്ങളും കായ്ക്കുന്നു.
നിരാധാരശ്ച വായുശ്ച വായ്വാധാരശ്ച കച്ചിപഃ । ശേഷശ്ച കച്ഛപാധാരഃ ശേഷാധാരശ്ച പര്വതഃ
കാറ്റിന് ആശ്രയമില്ല, കച്ചവു കാറ്റിനെ താങ്ങുന്നു, ശേഷൻ കച്ചവിനെ താങ്ങുന്നു, ശേഷനെ parvatham താങ്ങുന്നു.
തദാധാരാശ്ച പാതാലാഃ സപ്ത ഏവ ഹി പങ്ക്തിതഃ । നിശ്ചലം ച ജലം തസ്മാജ്ജലസ്ഥാ ച വസുംധരാ
അവയെല്ലാം താങ്ങുന്നത് ഏഴു പാതാളങ്ങളാണ്. വെള്ളം അചഞ്ചലമായി നിലകൊള്ളുന്നു, ആ വെള്ളത്തിന്മേൽ ഭൂമി വിശ്രമിക്കുന്നു.