ഗലത്കുഷ്ഠം ച വൃഷലം നഗ്നം ച സുക്തസൂര്ധചമ് । അതീവ രൂപടം വിപ്രം ച ശപന്തം ഗുരുമീദൃശാമ്
കുഷ്ഠരോഗിയെയും, ചീത്തജാതിക്കാരനെയും, നഗ്നനായി ജടാമുടിയുള്ളവനെയും, അത്യന്തം ഭീകരമായ ബ്രാഹ്മണനെയും, ഗുരുവിനെ ശപിക്കുന്നവനെയും അവൻ കണ്ടു.
അതീവരുഷ്ടം ഭിക്ഷും ച യോഗിനം വൈഷ്ണവം നരമ് । ഏവം ദൃഷ്ട്വാ സമുത്ഥായ കഥയാമാസ മാതരമ്
വളരെ കോപമുള്ള ഭിക്ഷുക്കനെയും, യോഗിയെയും, വൈഷ്ണവനെയും, മറ്റൊരു മനുഷ്യനെയും കണ്ടു. ഇതൊക്കെയും കണ്ട ശേഷം അവൻ എഴുന്നേറ്റ് അമ്മയോടു പറഞ്ഞു.
പിതരം ഭ്രാതരം പത്നീം രുദതീം പ്രേമവിഹ്വലമ്
അവൻ തന്റെ അച്ഛനെയും സഹോദരനെയും ഭാര്യയെയും, എല്ലാവരും കരയുകയും സ്നേഹത്തിൽ വിങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നവരായി കണ്ടു.
മല്ലസൈന്യം ച യോദ്ധാരം കാരയാമാസ മങ്ഗലമ് । സഭാം ച കാരയാമാസ പുണ്യം സ്വസ്ത്യയനം ശിവമ്
അവൻ മല്ലന്മാരെയും യോദ്ധാക്കളെയും കൂട്ടി, മംഗളകർമ്മങ്ങൾ നടത്തി, പുണ്യവും ശുഭകരവും ആയ ഒരു സഭയും ഒരുക്കി.
യത്നേന യോജയാമാസ യോഗേ യുക്തം പുരോഹിതമ് । ഉവാസ മഞ്ചകേ രമ്യേ ധൃത്വാ ഖഡ്ഗം വിലക്ഷണമ്
കഷ്ടപെട്ട് യോഗത്തിൽ ലയിച്ചിരുന്ന പുരോഹിതനെ മനോഹരമായ ഒരു കട്ടിലിൽ ഇരുത്തി, അതിശയകരമായ ഒരു വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ചു അവനെ പാർപ്പിച്ചു.
രണേ നിയോജയാമാസ യോദ്ധാരം യുദ്ധകോവിദമ് । വാസയാമാസ രാജേന്ദ്രാന്ബ്രാഹ്മണാംശ്ച മുനീശ്വരാന്
യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഒരു യോദ്ധാവിനെ പോരിന് നിയോഗിച്ചു, രാജാക്കന്മാരെയും പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും മഹർഷിമാരെയും വാസം ചെയ്യാൻ ഒരുക്കിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണാശ്ച സുഹൃദ്വര്ഗാന്ധര്മിഷ്ഠാന്രണകോവിദാന് । അഥാഽഽജഗമ ഗോവിന്ദോ രാമേണ സഹ നാരദ
ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും ധർമ്മനിഷ്ഠരെയും യുദ്ധവിദഗ്ധരെയും ആദരിച്ച്, പിന്നെ ഗോവിന്ദനും രാമനും നാരദനും അവിടെ എത്തി.
മഹേശസ്യ ധനുര്മധ്യം ബഭഞ്ജ തത്ര ലീലയാ । ശബ്ദേന തസ്യ മഥുരാ ബധിരാ ച ബഭൂവ ഹ
അവിടെ, മഹേശന്റെ വില്ല് കൃഷ്ണൻ കളിയോടെ നടുവിൽ നിന്ന് പൊട്ടിച്ചു; അതിന്റെ ശബ്ദത്തിൽ തന്നെ മഥുര നഗരം ചെവിടായി.
വിഷാദം പ്രാപ കംസശ്ച മുദം ച ദേവകീസുതഃ । ഉപസ്ഥിതഃ സഭാമദ്ധേ ഗജം മല്ലം നിഹത്യ ച
കംസന് വിഷാദം പിടിച്ചു, ദേവകിയുടെ മകനോ ആനന്ദിച്ചു; സഭയിൽ കയറി, ആനയെയും മല്ലനെയും അവൻ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
യഥാ ഹൃത്പദ്മമധ്യസ്ഥം താദൃശം ബഹിരേവ ച । രാജേന്ദ്രരൂപം രാജാനഃ ശാസ്താരം ദണ്ഡധാരിണാ മ്
ഹൃദയത്തിലെ കമലത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ് പുറത്തും പ്രത്യക്ഷമായത്; രാജാക്കന്മാർ അവനെ ശിക്ഷയുടെ ദണ്ഡം കൈവശമുള്ള ഭരണാധികാരിയായി കണ്ടു.
പിതാ മാതാ ദുഗ്ധമുഖം സ്തനാന്ധം ബാലകം യഥാ । കാമിന്യഃ കോടികന്ദര്പലീലാലാവപ്യധാരിണമ്
പാൽ കുടിക്കുന്ന കണ്ണില്ലാ കുഞ്ഞിന് മാതാപിതാക്കളെപ്പോലെ, സ്ത്രീകൾക്ക് അനേകം മന്മഥന്മാരുടെ കളിയുള്ള പ്രിയനായി അവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
കംസശ്ച കാലപുരുഷം വൈരിണം തസ്യ ബാന്ധവാഃ । മല്ലാ മൃത്യുപ്രദം ചൈവ പ്രാണതുല്യം ച യാദവാഃ
കംസൻ അവനെ കാലപുരുഷനായി, ശത്രുവായി കണ്ടു; ബന്ധുക്കളും അങ്ങനെ തന്നെ; മല്ലന്മാർ മരണദായകനായി, യാദവർ ജീവനെപ്പോലെ പ്രിയനായി കണ്ടു.
നമസ്കൃത്യ മുനീന്വിപ്രാന്പിതരം മാതരം ഗുരുമ് । ജഗാമ മഞ്ചകാമ്യാശം ഹസ്തേ കൃത്വാ സുദര്ശനമ്
മഹർഷിമാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അച്ഛനെയും അമ്മയെയും ഗുരുവിനെയും വണങ്ങി, കയ്യിൽ സുദർശനം എടുത്ത് കട്ടിലിലേക്കു നടന്നു.
ദൃഷ്ടാവാ ഭക്തം ഭക്തബന്ധുഃ കൃപയാ ച കൃപാനിധിഃ । ആകൃഷ്യ മഞ്ചകാത്കംകം ജഘാന ലീലയാ മുനേ
ഭക്തനെ കണ്ടു, ഭക്തസ്നേഹിയായ കൃപാനിധി ദയവാൽ കംസനെ കട്ടിലിൽ നിന്ന് വലിച്ചെടുത്തു, കളിയോടെ അവനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു, മഹർഷേ.
രാജാ ദദര്ശ വിശ്വം ച സര്വം കൃഷ്ണമയം പരമ് । പുരതോ രത്നയാനം ച ഹീരകാഹാരഭൂഷിതമ്
രാജാവ് മുഴുവൻ ലോകവും കൃഷ്ണനാൽ നിറഞ്ഞതായും, മുന്നിൽ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഹീരകമാലകളുള്ള രഥവും കണ്ടു.
യയൌ വിഷ്ണുപദം സ്ഫീതോ ദിബ്യരൂപം വിധായ ച । തേജോ വിവേശ പരമം കൃഷ്ണപാദാമ്ബുജേ മുനേ
അവൻ ദിവ്യമായ രൂപം ധരിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ പദവിയിലേക്ക് പോയി; അവന്റെ തേജസ് കൃഷ്ണന്റെ പാദകമലത്തിൽ ലയിച്ചു, മഹർഷേ.
നിവൃത്യ തസ്യ സത്കാരം ബ്രാഹ്മണേമ്യോ ധരം ദദൌ । ദദൌ രാജ്യം രാജഛത്രമുഗ്രസേനായ ധീമതേ
അവനു വേണ്ടിയുള്ള ആദരവുകൾ പൂർത്തിയാക്കി, ഭൂമി ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകി; രാജ്യം, രാജച്ഛത്രം എന്നിവ ധീരനായ ഉഗ്രസേനനു സമ്മാനിച്ചു.
സ ബഭൂവ നൃപേന്ദ്രശ്ച ചന്ദ്രവംശസമുദ്ഭവഃ । വിലലാപ കംസമാതാ പത്നീവര്ഗശ്ച തത്പിതാ
ചന്ദ്രവംശത്തിൽ ജനിച്ച രാജാവ് അങ്ങിനെ സ്ഥാനമേറ്റു; കംസന്റെ അമ്മയും ഭാര്യമാരും അച്ഛനും ദുഃഖിച്ചു.
ബാന്ധവാ മാതൃവര്ഗശ്ച ഭഗിനീ ഭ്രാതൃകാമിനീ । ദര്ശനം ദേഹി രാജേന്ദ്ര സമുത്തിഷ്ഠ നൃപാസനേ
ബന്ധുക്കളും അമ്മമാരും സഹോദരിമാരും സഹോദരന്മാരും പ്രിയപ്പെട്ടവരും വിളിച്ചു: 'രാജാവേ, ഞങ്ങൾക്ക് ഒരു ദർശനം തരേണം, രാജാസനത്തിൽ എഴുന്നേറ്റു വരിക.'
രാജ്യം രക്ഷ ധനം രക്ഷ ബാന്ധവം ബലമേവ ച । ക്വ യാസി ബാന്ധവാന്ഹിത്വാ ത്വമനാഥാന്മഹാബല
'രാജ്യം കാത്തു, ധനം കാത്തു, ബന്ധുക്കളെയും ശക്തിയെയും സംരക്ഷിക്കണം; മഹാബലശാലിയായ നീ, ബന്ധുക്കളെ ഉപേക്ഷിച്ച് എവിടേക്ക് പോകുന്നു?'
ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ബപര്യന്തമസംഖ്യം വിശ്വമേവ ച । സര്വം ചരാചരാധാരം യഃ സൃജത്യേവ ലീലയാ
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ അനന്തമായ ഈ ലോകം, സഞ്ചരിക്കുന്നവയും അചഞ്ചലങ്ങളുമായ എല്ലാം, കളിയോടെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവനാണ് അവൻ.
ബ്രഹ്മേശശേഷധര്മാശ്ച ദിനേശശ്ച ഗണേശ്വരഃ । മുനീന്ദ്രവര്ഗോ ദേവേന്ദ്രോ ധ്യായതേ യമഹര്നിശമ്
ബ്രഹ്മാവും ഈശ്വരനും അനന്തനും ധർമ്മനും സൂര്യനും ഗണപതിയും മഹർഷിമാരുടെ കൂട്ടവും ദേവേന്ദ്രനും, അവനെ പകലും രാത്രിയും ധ്യാനിക്കുന്നു.
വേദാഃ സ്തുപന്തി യം കൃഷ്ണം സ്തൌതി ഭീതാ സരസ്വതീ । സ്തൌതി യം പ്രകൃതിര്ഹൃഷ്ടാ പ്രാകൃതം പ്രകൃതേഃ പരമ്
വേദങ്ങൾ കൃഷ്ണനെ സ്തുതിക്കുന്നു, ഭയത്തോടെ സരസ്വതിയും അവനെ വാഴ്ത്തുന്നു, പ്രകൃതിയും സന്തോഷത്തോടെ അവനെ പുകഴ്ത്തുന്നു. അവൻ പ്രകൃതിയെക്കാൾ ഉയർന്നവനും എല്ലാറ്റിനും ആദികാരണവുമാണ്.
സ്വേച്ഛാമയം നിരീഹം ച നിര്ഗുണം ച നിരഞ്ജനമ് । പരാത്പരതരം ബ്രഹ്മ പരമാത്മാനമീശ്വരമ്
അവൻ തനിക്കിഷ്ടമുള്ള രൂപത്തിൽ, ആഗ്രഹമില്ലാതെ, ഗുണങ്ങളില്ലാതെ, മക്കളില്ലാത്തവനായി, പരമോന്നത ബ്രഹ്മവും പരമാത്മാവും ഈശ്വരനുമാണ്.
നിത്യം ജ്യോതിഃസ്വരൂപം ച ഭക്താനുഗ്രഹവിഗ്രഹമ് । നിത്യാനന്ദം ച നിത്യം ച നിത്യമക്ഷരവിഗ്രഹമ്
അവൻ എപ്പോഴും പ്രകാശസ്വരൂപനാണ്, ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കുന്ന ദേഹവും, ശാശ്വതാനന്ദവും, ശാശ്വതനും, അക്ഷരസ്വരൂപനുമാണ്.
സോഽവതീര്ണോം ഹി ഭഗവാന്ഭാരാവതരണായ ച । ഗോപാലബാലവേഷശ്ച മായേശോ മായയാ പ്രഭുഃ
ഭാരമകറ്റാൻ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ച ഭഗവാൻ, ഗോപബാലന്റെ രൂപത്തിൽ, മായയുടെ അധിപനായി, മായയെ ഉപയോഗിച്ച് പ്രത്യക്ഷമായിരിക്കുന്നു.
സ യം ഹന്തി ച സര്വേശോ രക്ഷിതാ തസ്യ കഃ പുമാന് । സ യം രക്ഷതി സര്വാത്മാ തസ്യ ഹന്താ ന കോഽപി ച
സർവ്വേശ്വരൻ ആരെയെങ്കിലും നശിപ്പിച്ചാൽ, അവനെ രക്ഷിക്കാൻ ആരുമില്ല. സർവ്വാത്മാവ് ആരെയെങ്കിലും രക്ഷിച്ചാൽ, അവനെ നശിപ്പിക്കാൻ ആരും കഴിയില്ല.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ സര്വശ്ച വിരരാമ മഹാമുനേ । ബ്രാഹ്മണാന്ഭോജയാമാസ തേഭ്യഃ സര്വം ധനം ദദൌ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് എല്ലാവരും മൗനത്തിലായി. അവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷിപ്പിച്ചു, അവർക്കു തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ നൽകി.
ഭഗവാനപി സര്വാത്മാ ജഗാമ പിതുരന്തികമ് । ഛിത്തവാ ച ലോഹനിഗഡം തയോര്മോക്ഷം ചകാര സഃ
ഭഗവാൻ സർവ്വാത്മാവ് തന്റെ പിതാവിന്റെ അടുക്കൽ പോയി, ഇരുമ്പ് കെട്ടുകൾ പൊളിച്ച് ഇരുവരെയും മോചിപ്പിച്ചു.
നനാമ ദണ്ഡവദ്ഭമൌ മാതരം പിതരം തഥാ । തുഷ്ടാവ ഭക്ത്തയാ ദേവേശോ ഭക്തിനമ്രാത്മകംധരഃ
അവൻ അമ്മയുടെയും അച്ഛന്റെയും മുമ്പിൽ നിലത്ത് വീണു നമസ്കരിച്ചു. ഭക്തിഭാവത്തോടെ ദേവേശ്വരൻ അവരെ സ്തുതിച്ചു, ഭക്തിയിൽ വിനയത്തോടെ.