ഭഗവാനപി തത്രൈവ ക്ഷണം സ്ഥിത്വാ സ്വമന്ദിരമ് । ജഗാമ യത്ര നന്ദശ്ച സാനന്ദോ നന്ദനന്ദനഃ
ഭഗവാൻ അവിടെ ഒരു നിമിഷം നിന്ന ശേഷം, തന്റെ സ്വമന്ദിരത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ നന്ദനും സന്തോഷത്തോടെ നന്ദനന്ദനനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
അഥ കംസോ നിശായാം ച നിദ്രായാം ഭയവിഹ്വലഃ । ദദര്ശ ദുഃഖദുഃസ്വപ്നമാത്മനോ മൃത്യുസൂചകമ്
അപ്പോൾ കംസൻ, ഭയത്തിൽ കുലുങ്ങി, രാത്രി ഉറക്കത്തിൽ ദു:ഖകരവും മരണസൂചനയുമായ ഒരു ദു:സ്വപ്നം കണ്ടു.
ദദര്ശ സൂര്യം ഭൂമിസ്ഥം ചതുഃഖണ്ഡം നഭശ്ച്യുതമ് । ദശഖണ്ഡേ ചന്ദ്രബിമ്ബം ഭൂമിസ്ഥം ഖാച്ച്യുതം മുനേ
അവൻ സൂര്യനെ ഭൂമിയിൽ വീണു നാലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടതും, ചന്ദ്രബിംബം പത്ത് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച് ഭൂമിയിൽ വീണതും കണ്ടു, മഹർഷേ.
പുരുഷാന്വികൃതാകാരാന്രജ്ജുഹസ്താന്ദിഗമ്ബരാന് । വിധവാം ശൂദ്രപത്നീം ച നഗ്നാം ച ച്ഛിന്നനാസികാമ്
അവൻ രൂപം വളഞ്ഞ പുരുഷന്മാരെയും കയറുകൈയിൽ പിടിച്ചും നഗ്നരായും, വിധവയെയും, ശൂദ്രന്റെ ഭാര്യയെയും നഗ്നയുമായി മൂക്ക് മുറിച്ചവളായും കണ്ടു.
ഹസന്തീം ചൂര്ണതിലകാം ശ്വേതകൃഷ്ണോച്ചമൂര്ധജാമ് । ഖഡ്ഗഖര്പരഹസ്താം ച ലോലജിഹ്വാം ച ബിഭ്രതീമ്
ചിരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും, ചൂർണത്തിലകം ധരിച്ചതും, വെളുത്തും കറുത്തും മുടിയുള്ളതും, വാൾയും കപ്പാലവും കൈയിൽ പിടിച്ചതും, ചഞ്ചലമായ നാവു കാണിച്ചതുമായ സ്ത്രീയെ അവൻ കണ്ടു.
രുണ്ഡമാലാസമായുക്താം ഗര്ദഭം മഹിഷം വൃഷമ് । ഭല്ലൂകം സൂകരം കാകം ഗൃധ്രം കഹ്കം ച വാനരമ്
കറ്റിയ തലമാല അണിഞ്ഞവളെയും, കഴുത, മഹിഷം, കാള, കരടി, പന്നി, കാക്ക, കഴുകൻ, ആണ്ടിക്കാക്ക, കുരങ്ങ് എന്നിവയും അവൻ കണ്ടു.
വിരജം കുക്കുരം നക്രം ശൃഗാലം ഭസ്മപുഞ്ജകമ് । അസ്ഥിരാശിം താലഫലം കേശം കാര്പാസമുല്ബണമ്
കുറ്റനായും, മുങ്ങായും, നരിക്കായും, ചാരക്കൂമ്പാരവും, അസ്ഥിക്കൂമ്പാരവും, താളപ്പഴം, മുടി, കർശനമായ കപ്പാസ് എന്നിവയും അവൻ കണ്ടു.
നിര്വാണാങ്ഗാരമില്കാം ച ശവം സര്ത്യം ചിതാശ്രിതമ് । കുലാലതൈലകാരാണാം ചക്രം വക്രം കപര്ദകമ്
കെടുത്ത് കത്തിയ കല്ലിരിയും, പാൽ, ചിതയിൽ വെച്ച ശവം, കുലാളനും എണ്ണക്കാരനും ഉപയോഗിക്കുന്ന വളഞ്ഞ ചക്രവും കപ്പാർദകവും അവൻ കണ്ടു.
ശ്മശാനം ദഗ്ധകാഷ്ഠം ച ശുഷ്കകാഷ്ഠം കുണം തൃണാമ് । ഗച്ഛന്തം ച കബന്ധം ച നദന്തം മൃതമസ്തകമ്
ശ്മശാനം, കത്തിയ മരച്ചില്ല, ഉണക്കിയ മരച്ചില്ല, പുല്ലിന്റെ കൂമ്പാരം, തല ഇല്ലാത്ത ശരീരം നടക്കുന്നതും, മരിച്ച തല കരയുന്നതും അവൻ കണ്ടു.
ദഗ്ധസ്ഥാനം ഭസ്മയുതം തഡാഗം ജലവര്ജിതമ് । ദഗ്ധമത്സ്യം ച ലോഹം ച നിര്വാണദഗ്ധകാനനമ്
കത്തിയ സ്ഥലവും ചാരമൂടിയതും, വെള്ളമില്ലാത്ത കുളം, കത്തിയ മീൻ, ഇരുമ്പ്, ജീവൻ ഇല്ലാത്ത കത്തിയ കാടും അവൻ കണ്ടു.
ഗലത്കുഷ്ഠം ച വൃഷലം നഗ്നം ച സുക്തസൂര്ധചമ് । അതീവ രൂപടം വിപ്രം ച ശപന്തം ഗുരുമീദൃശാമ്
കുഷ്ഠരോഗിയെയും, ചീത്തജാതിക്കാരനെയും, നഗ്നനായി ജടാമുടിയുള്ളവനെയും, അത്യന്തം ഭീകരമായ ബ്രാഹ്മണനെയും, ഗുരുവിനെ ശപിക്കുന്നവനെയും അവൻ കണ്ടു.
അതീവരുഷ്ടം ഭിക്ഷും ച യോഗിനം വൈഷ്ണവം നരമ് । ഏവം ദൃഷ്ട്വാ സമുത്ഥായ കഥയാമാസ മാതരമ്
വളരെ കോപമുള്ള ഭിക്ഷുക്കനെയും, യോഗിയെയും, വൈഷ്ണവനെയും, മറ്റൊരു മനുഷ്യനെയും കണ്ടു. ഇതൊക്കെയും കണ്ട ശേഷം അവൻ എഴുന്നേറ്റ് അമ്മയോടു പറഞ്ഞു.
പിതരം ഭ്രാതരം പത്നീം രുദതീം പ്രേമവിഹ്വലമ്
അവൻ തന്റെ അച്ഛനെയും സഹോദരനെയും ഭാര്യയെയും, എല്ലാവരും കരയുകയും സ്നേഹത്തിൽ വിങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നവരായി കണ്ടു.
മല്ലസൈന്യം ച യോദ്ധാരം കാരയാമാസ മങ്ഗലമ് । സഭാം ച കാരയാമാസ പുണ്യം സ്വസ്ത്യയനം ശിവമ്
അവൻ മല്ലന്മാരെയും യോദ്ധാക്കളെയും കൂട്ടി, മംഗളകർമ്മങ്ങൾ നടത്തി, പുണ്യവും ശുഭകരവും ആയ ഒരു സഭയും ഒരുക്കി.
യത്നേന യോജയാമാസ യോഗേ യുക്തം പുരോഹിതമ് । ഉവാസ മഞ്ചകേ രമ്യേ ധൃത്വാ ഖഡ്ഗം വിലക്ഷണമ്
കഷ്ടപെട്ട് യോഗത്തിൽ ലയിച്ചിരുന്ന പുരോഹിതനെ മനോഹരമായ ഒരു കട്ടിലിൽ ഇരുത്തി, അതിശയകരമായ ഒരു വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ചു അവനെ പാർപ്പിച്ചു.
രണേ നിയോജയാമാസ യോദ്ധാരം യുദ്ധകോവിദമ് । വാസയാമാസ രാജേന്ദ്രാന്ബ്രാഹ്മണാംശ്ച മുനീശ്വരാന്
യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഒരു യോദ്ധാവിനെ പോരിന് നിയോഗിച്ചു, രാജാക്കന്മാരെയും പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും മഹർഷിമാരെയും വാസം ചെയ്യാൻ ഒരുക്കിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണാശ്ച സുഹൃദ്വര്ഗാന്ധര്മിഷ്ഠാന്രണകോവിദാന് । അഥാഽഽജഗമ ഗോവിന്ദോ രാമേണ സഹ നാരദ
ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും ധർമ്മനിഷ്ഠരെയും യുദ്ധവിദഗ്ധരെയും ആദരിച്ച്, പിന്നെ ഗോവിന്ദനും രാമനും നാരദനും അവിടെ എത്തി.
മഹേശസ്യ ധനുര്മധ്യം ബഭഞ്ജ തത്ര ലീലയാ । ശബ്ദേന തസ്യ മഥുരാ ബധിരാ ച ബഭൂവ ഹ
അവിടെ, മഹേശന്റെ വില്ല് കൃഷ്ണൻ കളിയോടെ നടുവിൽ നിന്ന് പൊട്ടിച്ചു; അതിന്റെ ശബ്ദത്തിൽ തന്നെ മഥുര നഗരം ചെവിടായി.
വിഷാദം പ്രാപ കംസശ്ച മുദം ച ദേവകീസുതഃ । ഉപസ്ഥിതഃ സഭാമദ്ധേ ഗജം മല്ലം നിഹത്യ ച
കംസന് വിഷാദം പിടിച്ചു, ദേവകിയുടെ മകനോ ആനന്ദിച്ചു; സഭയിൽ കയറി, ആനയെയും മല്ലനെയും അവൻ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
യഥാ ഹൃത്പദ്മമധ്യസ്ഥം താദൃശം ബഹിരേവ ച । രാജേന്ദ്രരൂപം രാജാനഃ ശാസ്താരം ദണ്ഡധാരിണാ മ്
ഹൃദയത്തിലെ കമലത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ് പുറത്തും പ്രത്യക്ഷമായത്; രാജാക്കന്മാർ അവനെ ശിക്ഷയുടെ ദണ്ഡം കൈവശമുള്ള ഭരണാധികാരിയായി കണ്ടു.
പിതാ മാതാ ദുഗ്ധമുഖം സ്തനാന്ധം ബാലകം യഥാ । കാമിന്യഃ കോടികന്ദര്പലീലാലാവപ്യധാരിണമ്
പാൽ കുടിക്കുന്ന കണ്ണില്ലാ കുഞ്ഞിന് മാതാപിതാക്കളെപ്പോലെ, സ്ത്രീകൾക്ക് അനേകം മന്മഥന്മാരുടെ കളിയുള്ള പ്രിയനായി അവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
കംസശ്ച കാലപുരുഷം വൈരിണം തസ്യ ബാന്ധവാഃ । മല്ലാ മൃത്യുപ്രദം ചൈവ പ്രാണതുല്യം ച യാദവാഃ
കംസൻ അവനെ കാലപുരുഷനായി, ശത്രുവായി കണ്ടു; ബന്ധുക്കളും അങ്ങനെ തന്നെ; മല്ലന്മാർ മരണദായകനായി, യാദവർ ജീവനെപ്പോലെ പ്രിയനായി കണ്ടു.
നമസ്കൃത്യ മുനീന്വിപ്രാന്പിതരം മാതരം ഗുരുമ് । ജഗാമ മഞ്ചകാമ്യാശം ഹസ്തേ കൃത്വാ സുദര്ശനമ്
മഹർഷിമാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അച്ഛനെയും അമ്മയെയും ഗുരുവിനെയും വണങ്ങി, കയ്യിൽ സുദർശനം എടുത്ത് കട്ടിലിലേക്കു നടന്നു.
ദൃഷ്ടാവാ ഭക്തം ഭക്തബന്ധുഃ കൃപയാ ച കൃപാനിധിഃ । ആകൃഷ്യ മഞ്ചകാത്കംകം ജഘാന ലീലയാ മുനേ
ഭക്തനെ കണ്ടു, ഭക്തസ്നേഹിയായ കൃപാനിധി ദയവാൽ കംസനെ കട്ടിലിൽ നിന്ന് വലിച്ചെടുത്തു, കളിയോടെ അവനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു, മഹർഷേ.
രാജാ ദദര്ശ വിശ്വം ച സര്വം കൃഷ്ണമയം പരമ് । പുരതോ രത്നയാനം ച ഹീരകാഹാരഭൂഷിതമ്
രാജാവ് മുഴുവൻ ലോകവും കൃഷ്ണനാൽ നിറഞ്ഞതായും, മുന്നിൽ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഹീരകമാലകളുള്ള രഥവും കണ്ടു.
യയൌ വിഷ്ണുപദം സ്ഫീതോ ദിബ്യരൂപം വിധായ ച । തേജോ വിവേശ പരമം കൃഷ്ണപാദാമ്ബുജേ മുനേ
അവൻ ദിവ്യമായ രൂപം ധരിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ പദവിയിലേക്ക് പോയി; അവന്റെ തേജസ് കൃഷ്ണന്റെ പാദകമലത്തിൽ ലയിച്ചു, മഹർഷേ.
നിവൃത്യ തസ്യ സത്കാരം ബ്രാഹ്മണേമ്യോ ധരം ദദൌ । ദദൌ രാജ്യം രാജഛത്രമുഗ്രസേനായ ധീമതേ
അവനു വേണ്ടിയുള്ള ആദരവുകൾ പൂർത്തിയാക്കി, ഭൂമി ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകി; രാജ്യം, രാജച്ഛത്രം എന്നിവ ധീരനായ ഉഗ്രസേനനു സമ്മാനിച്ചു.
സ ബഭൂവ നൃപേന്ദ്രശ്ച ചന്ദ്രവംശസമുദ്ഭവഃ । വിലലാപ കംസമാതാ പത്നീവര്ഗശ്ച തത്പിതാ
ചന്ദ്രവംശത്തിൽ ജനിച്ച രാജാവ് അങ്ങിനെ സ്ഥാനമേറ്റു; കംസന്റെ അമ്മയും ഭാര്യമാരും അച്ഛനും ദുഃഖിച്ചു.
ബാന്ധവാ മാതൃവര്ഗശ്ച ഭഗിനീ ഭ്രാതൃകാമിനീ । ദര്ശനം ദേഹി രാജേന്ദ്ര സമുത്തിഷ്ഠ നൃപാസനേ
ബന്ധുക്കളും അമ്മമാരും സഹോദരിമാരും സഹോദരന്മാരും പ്രിയപ്പെട്ടവരും വിളിച്ചു: 'രാജാവേ, ഞങ്ങൾക്ക് ഒരു ദർശനം തരേണം, രാജാസനത്തിൽ എഴുന്നേറ്റു വരിക.'
രാജ്യം രക്ഷ ധനം രക്ഷ ബാന്ധവം ബലമേവ ച । ക്വ യാസി ബാന്ധവാന്ഹിത്വാ ത്വമനാഥാന്മഹാബല
'രാജ്യം കാത്തു, ധനം കാത്തു, ബന്ധുക്കളെയും ശക്തിയെയും സംരക്ഷിക്കണം; മഹാബലശാലിയായ നീ, ബന്ധുക്കളെ ഉപേക്ഷിച്ച് എവിടേക്ക് പോകുന്നു?'