കൃതാധിവാസം ശ്രീരാമം സര്വ മങ്ഗലസംയുതമ് । ദൃഷ്ട്വാ ഭരതമാതാ ച കൈകേയീ ശോകവിഹ്വലാ
ശ്രീരാമന്റെ അഭിഷേകം എല്ലാ മംഗളങ്ങളോടും കൂടി നടന്നപ്പോൾ, ഭാരതന്റെ അമ്മയായ കൈകേയി ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി നോക്കി നിന്നു.
വരയാമാസ രാജാനം പൂര്വമങ്ഗീകൃതം വരമ് । രാമസ്യ വനവാസം ച രാജത്വം ഭരതസ്യ ച
കൈകേയി മുൻപ് സമ്മതിച്ചിരുന്ന വരങ്ങൾ രാജാവിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു: രാമന് വനവാസവും ഭാരതന് രാജത്വവും.
വരം ദാതും മഹാരാജോ നേയേഷ പ്രേമമോഹിതഃ । ധര്മസത്യഭയേനൈവോവാച രാമോ നൃപം സുധീ
പ്രേമത്തിലും സ്നേഹത്തിലും മുങ്ങിയ മഹാരാജാവ് ആ വരം നൽകാൻ മനസ്സില്ലാതായിരുന്നു. എന്നാൽ ധർമ്മത്തിന്റെയും സത്യത്തിന്റെയും ഭയത്തിൽ രാമൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ശ്രീരാമ ഉവാച തഡാഗശതദാനേന യത്പുണ്യം ലഭതേ നരഃ । തതോഽധികം ച ലഭതേ വാപീദാനേന നിശ്ചിതമ്
ശ്രീരാമൻ പറഞ്ഞു: ഒരുവൻ നൂറു കുളം ദാനം ചെയ്താൽ കിട്ടുന്ന പുണ്യം, അതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ഒരു കിണർ ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കും.
ദശവാപീപ്രദാനേന യത്പുണ്യം ലഭതേ നരഃ । തതോഽധികം ച ലഭതേ പുണ്യം കന്യാപ്രദാനതഃ
പത്ത് കിണർ ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ് ഒരു പെൺകുട്ടിയെ വിവാഹം കഴിപ്പിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം.
ദശകന്യാപ്രദാനേന യത്പുണ്യം ലഭതേ നരഃ । തതോഽധികം ച ലഭതേ യജ്ഞൈകേന നരാധിപ
പത്ത് പെൺകുട്ടികളെ വിവാഹം കഴിപ്പിച്ചാൽ കിട്ടുന്ന പുണ്യത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ് ഒരൊറ്റ യാഗം നടത്തുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം, രാജാവേ.
ശതയജ്ഞേന യത്പുണ്യം ലഭതേ പുണ്യകൃജ്ജനഃ । തതോഽധികം ച ലഭതേ പുത്രാസ്യദര്ശനേന ച
നൂറു യാഗങ്ങൾ ചെയ്താൽ ഒരു പുണ്യവാൻ നേടുന്ന പുണ്യത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ് സ്വന്തം മകനെ കണ്ടാൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം.
ദര്ശനേ ശതപുത്രാണാം യത്പുണ്യം ലഭതേ നരഃ । തത്പുണ്യം ലഭതേ നൂനം പുണ്യവാന്സത്യബാലനാത്
നൂറു മക്കളെ കണ്ടാൽ കിട്ടുന്ന പുണ്യം, ഒരു സത്യസന്ധനായ മകൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ അത്രയും പുണ്യം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും.
ന ഹി സത്യാത്പരോ ധര്മോ നാനൃതാത്പാതകം പരമ് । ന ഹി ഗഹ്ഘാസമം തീര്യം മ ദേവഃ കേശവാത്പരഃ
സത്യത്തേക്കാൾ വലിയ ധർമ്മം ഇല്ല, അസത്യത്തേക്കാൾ വലിയ പാപവും ഇല്ല. ഗംഗയെപ്പോലെയുള്ള തിരുത്ത് ഇല്ല, കേശവനേക്കാൾ വലിയ ദൈവവും ഇല്ല.
നാസ്തി ധര്മാത്പരോ ബന്ധുര്നാസ്തി ധര്മാത്പരം ധനമ് । ധര്മാത്പ്രിയഃ പരഃ കോ വാ സ്പധര്മം രക്ഷ യത്നതഃ
ധർമ്മത്തേക്കാൾ വലിയ ബന്ധുവോ, ധർമ്മത്തേക്കാൾ വലിയ സമ്പത്തോ ഇല്ല. ധർമ്മം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടത്. അതുകൊണ്ട്, സ്വന്തം ധർമ്മം സൂക്ഷിച്ച് കാത്തുകൊൾക.
സ്വധര്മേ രക്ഷിതേ താത ശശ്വത്സര്വത്ര മങ്ഗലമ് । യശസ്യം സുപ്രതിഷ്ഠാ ച പ്രതാപഃ പൂജനം പരമ്
തന്തേ, സ്വന്തം ധർമ്മം കാത്താൽ എല്ലായിടത്തും എപ്പോഴും മംഗളം, വലിയ യശസ്സും, ഉറച്ച പ്രശസ്തിയും, മഹത്വവും, പരമമായ ആദരവും ഉണ്ടാകും.
യതുര്ദശാബ്ദം ധര്മേണ ത്യക്ത്വാ ഗൃഹസുഖം മ്രമന് । വനവാസം കരിഷ്യാമി സത്യസ്യ പാലനായ തേ
പത്ത് വർഷം ഞാൻ വീട്ടിലെ സുഖം ഉപേക്ഷിച്ച്, നിന്റെ സത്യം പാലിക്കാൻ, ധർമ്മപൂർവ്വം വനവാസം ചെയ്യും.
കൃത്വാ സത്യം ച ശപഥമിച്ഛയാഽനിച്ഛയാഽഥവാ । ന കൃര്യാത്പാലനം യോ ഹി ഭസ്മാന്തം തസ്യ സൂതകമ്
സത്യത്തിനായി വാഗ്ദാനം ചെയ്താൽ, മനസ്സോടെ ആയാലോ അല്ലയോ, അതു പാലിക്കാത്തവന് മരണംവരെ അശുദ്ധി നീങ്ങില്ല.
കുമ്ഭീപാകേ സ പചതി യാവച്ചന്ദ്രദിവാകരൌ । തതോ മൂകോ ഭവേത്കുഷഠീ മാനവഃ സപ്തജന്മസു
അവൻ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിലനിൽക്കുന്നവരെ കുംബീപാകനരകത്തിൽ കതുകപ്പെടും. പിന്നെ ഏഴു ജന്മം അവൻ മൂകനും രോഗിയുമായി ജനിക്കും.
ഇത്യോവമുക്ത്വാ ശ്രീരാമോ വിധായ കല്കലം ജടാമ് । പ്രയയൌ ച മഹാരണ്യേ സീതയാ ലക്ഷ്മണേന ച
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ശ്രീരാമൻ തന്റെ ജടകൾ ക്രമപ്പെടുത്തി, സീതയെയും ലക്ഷ്മണനെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ആ മഹാവനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
പുത്രശോകാന്മഹാരാജാസ്തത്യാജ സ്വതനും മുനേ । പാലനായ പിതുഃ സത്യം രാമോ ബഭ്രാമകാനന
മകനോടുള്ള ദുഃഖത്തിൽ ആ മഹാരാജാവ് തന്റെ ശരീരം വിട്ടു, മഹർഷേ. അപ്പന്റെ വാക്ക് പാലിക്കാൻ രാമൻ കാടിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
കാലാന്തരേ മഹാരണ്യേ ഭഗിനീ രാവണസ്യ ച । ഭ്രമന്തീ കാനനേ ഘോരേ ഭര്ത്രാ സാര്ധം സുഗൌതുകാത്
കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ വലിയ കാട്ടിൽ, രാവണന്റെ സഹോദരി ഭർത്താവിനൊപ്പം ഭയാനകമായ കാടിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു ശുഭസമയത്തിൽ അവരെ കണ്ടു.
ദദര്ശ രാമം കുലടാ കാമാര്താ രാക്ഷസീ തദാ । പുലകാഞ്ചിതസര്വാങ്ഗീ സൂര്ച്ഛമാപ സ്മരേണ ച
അപ്പോൾ ആ കാമഭാവത്തിൽ ആകുലയായ രാക്ഷസസ്ത്രീ രാമനെ കണ്ടു; അവളുടെ ശരീരം മുഴുവൻ ആവേശത്തിൽ വിറച്ചു, പ്രണയതാപത്തിൽ അവൾ ബോധംകഴിഞ്ഞു.
ശ്രീരാമനികടം ഗത്വാ സസ്മിതോവാച കാമുകീ । ശസ്വധൌവനസംയുക്താഽതിപ്രൌഢാ കാമദുര്മദാ
ശ്രീരാമന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു, ആ കാമഭാവത്തിൽ ഉന്മാദമായ സ്ത്രീ, ധൈര്യത്തോടെ പുഞ്ചിരിച്ച്, മനസ്സിൽ ഐക്യത്തെ ആഗ്രഹിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ശൂര്പണഖോവാച ഹേരാമ ഹേ ധനശ്യാമ രൂപധാമ സുണാന്വിത । മായാനുരക്താം വനിതാം മാം ഗൃഹാണ സുനിര്ജനേ
ശൂര്പണഖ പറഞ്ഞു: 'രാമാ, ധന്യനായ കറുത്തവാ, സൗന്ദര്യത്തിന്റെ ആകാരം, കേൾക്കൂ! നിന്റെ മായയിൽ ആകർഷിതയായ ഈ സ്ത്രീയെ ഈ നിർജനപ്രദേശത്ത് സ്വീകരിക്കൂ.'
ശ്രുത്വാ ശൂര്പണഖാവാക്യം ധര്മം സംസ്മൃത്യ ധാര്മികഃ । ഉവാച സധുരേം വാക്യം ശാവഭീതശ്ച നാരദ
ശൂര്പണഖയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ധർമ്മനിഷ്ഠനായ രാമൻ, ധർമ്മം ഓർത്തു, ഭയപ്പെട്ടിട്ടും സാന്ത്വനപൂർവ്വം അവളോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, നാരദാ.
ശ്രീരാമ ഉവാച അമ്ബമാതഃ സഭാര്യോഽഹമഭാര്യം ഗച്ഛ മേഽനുജമ് । ദുഃഖം പ്രിയോഽന്യാം പ്രഭജേദിതരം ച സുഖാലയമ്
ശ്രീരാമൻ പറഞ്ഞു: 'അമ്മേ, ഞാൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഇവിടെയുണ്ട്; നീ എന്റെ അനിയനായ ലക്ഷ്മണനോട് പോകൂ, അവൻ വിവാഹം കഴിച്ചിട്ടില്ല. പ്രിയപ്പെട്ടവൻ മറ്റൊരാളെ തേടുന്നത് ദുഃഖമാണ്, പക്ഷേ മറ്റൊരാൾ സന്തോഷം നൽകും.'
രാമസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ പ്രയയൌ ലക്ഷ്മണം മുദാ । ദദര്ശ ലക്ഷമണം ശാന്തം കാന്തം ച ലക്ഷണാന്വിതമ്
രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, അവൾ സന്തോഷത്തോടെ ലക്ഷ്മണന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി; അവളെ കാണുമ്പോൾ ലക്ഷ്മണൻ ശാന്തനും സുന്ദരനും ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ളവനുമായിരുന്നു.
മാം ഭജസ്വ മഹാഭാഗേത്യുവാച ച പുനഃ പുനഃ । ലക്ഷ്മണാസ്തദ്വചഃ ശ്രുത്വാ താമുവാച കുതൂഹലാത്
‘എന്നെ സ്വീകരിക്കൂ, മഹാഭാഗാ’ എന്ന് അവൾ വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു; അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ലക്ഷ്മണൻ, കൗതുകത്തോടെ അവളോട് പറഞ്ഞു.
ലക്ഷ്മണ ഉവാച വിഹായ രാമം സര്വേശം ഹേ മൂഢേ ദാസമിച്ഛസി । സീതാദാസീ ച മത്പത്നീ സീതാദാസോഽഹമേവ ച
ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'മൂഢേ, എല്ലാ ലോകത്തിന്റെയും ഇശ്വരനായ രാമനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഒരു ദാസനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ? സീതയാണ് എന്റെ ദേവി, അവളാണ് എന്റെ ഭാര്യ, ഞാൻ സീതയുടെ ദാസനാണ്.'
ഭവ സീതാസപത്നീ ത്വം ഗച്ഛ രാമം മദീശ്വരമ് । തവ പുത്രോ ഭവിഷ്യാമി സീതായാശ്ചയഥാ സതി
നീ സീതയുടെ സഹപത്നിയാവൂ, എന്റെ പ്രഭുവായ രാമന്റെ അടുത്തേക്ക് പോവൂ. നീ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, ഞാൻ നിന്റെ മകനാവാം, ഞാൻ സീതയുടെ മകനാണ് പോലെ.
ലക്ഷ്മണാസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ കാമേന ഹൃതമാനസാ । ഉവാച ലക്ഷ്മണം മൂഢാ ശുഷ്കകണ്ഠേഷ്ഠതാലുകാ
ലക്ഷ്മണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, കാമത്തിൽ ആകുലമായ അവളുടെ മനസ്സ് മയങ്ങിയിരുന്നു; അവൾ, വായ് ഉണങ്ങിയ അവസ്ഥയിൽ, ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
ശൂര്പണഖോവാച യദീ ത്യജസി മാം മൂഢ കാമാത്സ്വയമുപസ്ഥിതാമ് । യുവയോശ്ച വിപത്തിശ്ച ഭവിഷ്യ തി ന സംശയഃ
ശൂര്പണഖ പറഞ്ഞു: 'നീ, മൂഢാ, ഞാൻ സ്വയം കാമത്തോടെ വന്നിട്ടും എന്നെ നിരസിച്ചാൽ, നിങ്ങൾ ഇരുവർക്കും ദുരന്തം സംഭവിക്കും — അതിൽ സംശയമില്ല.'
ബ്രഹ്മാ ച മോഹിനീം ത്യക്തവാ വിശ്വേഽപൂജ്യേ ബഭൂവ സഃ । രമ്ഭാശാപേന ദക്ഷശ്ച ഛാഗമസ്തോ ബഭൂവ സഃ
ബ്രഹ്മാവു മോഹിനിയെ നിരസിച്ചതിനാൽ ദേവന്മാരിൽ അപമാനിതനായി; രംഭയുടെ ശാപം മൂലം ദക്ഷൻ ആടായി മാറി.
സ്വര്വൈദ്യശ്ചോര്വശീശാപാദ്യജ്ഞഭാഗവിവര്ജിതഃ । രൂപഹീനഃ കുബേരശ്ച മേനാശാപേന ലക്ഷ്മണ
ഉർവശിയുടെ ശാപം മൂലം സ്വർഗ്ഗവൈദ്യൻ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കില്ലാത്തവനായി; മേനയുടെ ശാപം മൂലം, ലക്ഷ്മണാ, കുബേരൻ രൂപം നഷ്ടപ്പെട്ടു.