അഥാപി സര്വസിദ്ധിത്വം സര്വൈശ്വര്യ സുദുര്ലഭമ് । മുക്തിം വാ ഹരിഭക്തിം വാ തപസാ യാ സുദുര്ലഭാ
അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാ സിദ്ധികളും, അപൂർവമായ സമ്പത്തും, മോക്ഷമോ, ഹരിയിലേക്കുള്ള ഭക്തിയോ — അതെല്ലാം തപസ്സിലൂടെ പോലും പ്രാപിക്കാൻ ദുഷ്കരമായതാണെങ്കിലും —
കിമീപ്സിതം തേ ഹേ വത്സ ബ്രൂഹി നഃ സാംപ്രതം മുദാ । സര്വ തുമ്യം പ്രദായൈവ യാസ്യാമസ്തപസേ മുദാ
നിനക്ക് എന്താണ് ആഗ്രഹം, മകനേ? സന്തോഷത്തോടെ ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളോട് പറയൂ. നിനക്ക് എല്ലാം നൽകി ഞങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും തപസ്സിൽ തിരികെ പോകാം.
യുഗലക്ഷസമം യച്ച ക്ഷണം കൃഷ്ണാര്ചനം വിനാ । തദ്ദിനം ദുര്ദിനം യത്തദ്ധ്യാനസേവനവര്ജിതമ്
കൃഷ്ണനെ ആരാധിക്കാതെ ഒരു യುಗം തുല്യമായ ഒരു നിമിഷം പോലും ചെലവഴിച്ചാൽ ആ ദിവസം ദുർദിനമാണ് — ധ്യാനവും സേവനവും ഇല്ലാത്ത ദിനം.
വിനാ തത്സേവനം യോ ഹി വിഷയാന്യം ച വാഞ്ഛതി । വിഷമത്തി പ്രണാശായ വിഹായാമൃതമീപ്സിതമ്
ആ സേവനം ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റെന്തെങ്കിലും ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, അമൃതം ഉപേക്ഷിച്ച് വിഷം കഴിക്കുന്നവനാണ്, അതുകൊണ്ട് തനിക്കു നാശം വരുത്തുന്നു.
ബ്രഹ്മാ ശിവശ്ച ധര്മശ്ച വിഷ്ണുശ്ചാപി മഹാന്വിരാട് । ഗണേശശ്ച ദിനേശശ്ച ശഷേശ്ച സനകാദയഃ
ബ്രഹ്മാവും ശിവനും ധർമ്മനും മഹാവിശാലനായ വിഷ്ണുവും ഗണപതിയും സൂര്യനും ചന്ദ്രനും സനകാദിമാരും —
ഏതേ യച്ചരണമ്ഭോജം ധ്യായന്തേഽഹര്നിശം മുദാ । ജന്മമൃത്യുജരാവ്യാധിഹരം തന്നിരതാ വയമ്
ഇവരെല്ലാവരും, ജനനം, മരണം, വയസ്സു, രോഗം എന്നിവ നീക്കുന്ന ആ പാദപദ്മങ്ങളെ പകലും രാത്രിയും സന്തോഷത്തോടെ ധ്യാനിക്കുന്നു; ഞങ്ങളും അതിൽ ലീനരായവരാണ്.
തേഷാം ച വചനം ശ്രൃത്വാ താനുവാച നൃപേശ്വരഃ । സ ലജ്ജിതോ നമ്രവക്ത്ര മായാമോഹിതമാനസഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, രാജാധിരാജൻ ലജ്ജയിൽ തല താഴ്ത്തി, മനസ്സ് മായാമോഹത്തിൽ അകപ്പെട്ട്, അവരോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
നഹഷ ഉവാച സര്വ ദാതും സമര്ഥാശ്ച യൂയം ച ഭക്തവത്സലാഃ । അധുനാ ദേഹി (ദത്ത) മേ തൂര്ണം ശചീദാനമഭീപ്സിതമ്
നഹുഷൻ പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾക്ക് എല്ലാം നൽകാൻ കഴിയും, ഭക്തന്മാരോടു സ്നേഹമുള്ളവരുമാണ് നിങ്ങൾ. ഇപ്പോൾ എനിക്ക് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ശചിയുടെ ദാനം ഉടൻ തന്നേ നൽകൂ.
സപ്തര്ഷിവാഹനം കാന്തം ശചീച്ഛതി മഹാസതീ । ഏതദേവ മമ വരം നിഷ്പന്നം കുരുതാചിനമ്
സപ്തർഷിമാർ കയറിയ സുന്ദരമായ വാഹനം മഹാസതിയായ ശചി ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതാണ് എനിക്ക് വേണമെന്നൊരു വരം — അതു തന്നേ സഫലമാക്കണം.
നഹുഷസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ മുനയശ്ച പരസ്പരമ് । മത്യുച്ചൈര്ജഹസുഃ സര്വേ കൌതുകേന ച നാരദ
നഹുഷന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മുനികൾ പരസ്പരം നോക്കി വലിയ ശബ്ദത്തിൽ ചിരിക്കയും, ആ സംഭവത്തിൽ ആസ്വാദനത്തോടെ സന്തോഷിക്കുകയും ചെയ്തു, നാരദാ.
രാജാനം മോഹിതം മത്വാ വേഷ്ടിതം വിഷ്ണുമായയാ । ചക്രുഃ പ്രതിജ്ഞാം തം വോഢും കൃപയാ ദീനവത്സലാഃ
രാജാവിനെ വിഷ്ണുവിന്റെ മായയിൽ അകപ്പെട്ടവനായി കണ്ടു, ദയയോടെ ദുഃഖിതർക്കു സഹായം ചെയ്യാൻ തയ്യാറായ അവർ, അവന്റെ അപേക്ഷ അംഗീകരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
ചക്രുഃ സ്കനധേ തച്ഛിവികാം മുക്താമാണിക്യഭൂഷിതാമ് । രാജാ യയൌ സുവേഷശ്ച രത്നഭൂഷണഭൂഷിതഃ
മുനികൾ മുത്തുകളും മണികളും അലങ്കരിച്ച ശിവിക തങ്ങളുടെ തോളിൽ വച്ചു; രാജാവ് മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച്, രത്നാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച് പുറപ്പെട്ടു.
ദൃഷ്ട്വാ ചാതിവിലമ്ബം ച ഭര്ത്സയാമാസ താന്നൃപഃ । ക്രുധാ ശാശാപ ദുര്വാസാശ്ചാഗ്രഗാമീ ച വര്ത്മനി
വളരെ വൈകുന്നതു കണ്ട രാജാവ് അവരെ ശാസിച്ചു; കോപത്തിൽ, മുന്നിൽ നടന്ന ദുർവാസസിനെ ശപിക്കുകയും ചെയ്തു.
മഹാനജഗനരോ ഭൂത്വാ പത വൈ മൂഢമാനസ । ദര്ശനാദ്ധര്മപുത്രസ്യ തവ മോക്ഷോ ഭവിഷ്യതി
നിന്റെ മനസ്സ് മൂടിയവനേ, നീ വലിയ ഒരു പാമ്പായി മാറി താഴേക്ക് വീഴും; ധർമ്മപുത്രനെ കണ്ടാൽ നിനക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കും.
രത്നയാനേന വൈകുണ്ഠം ഗത്വാ വൈകുണ്ഠസേവനമ് । കരിഷ്യസി മഹാരാജ ന കര്മ നിഷ്ഫലം ഭവേത്
രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച രഥത്തിൽ വൈകുണ്ഠത്തിൽ എത്തി, അവിടെ സേവനം ചെയ്യും, മഹാരാജാവേ; നിന്റെ പ്രവർത്തികൾ ഫലമില്ലാതെ പോവില്ല.
ഇത്യുക്ത്വാ പ്രയയുഃ സര്വേ പ്രഹസ്യ മുനിസത്തമാഃ । രാജാ പപാത തച്ഛാപാത്സര്പോം ഭൂത്വാ മഹാമുനേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, എല്ലാ മഹാമുനികളും ചിരിക്കയോടെ അവിടെ നിന്ന് പോയി; ആ ശാപം മൂലം രാജാവ് വലിയ ഒരു പാമ്പായി മാറി വീണു, മഹാമുനേ.
ശചീ ചഗാമ ത്തച്ഛ്രൃത്വാ ഗുരും നത്വാഽമരാവതീമ് । യയൌ ബൃഹസ്പതിഃ ശീഘ്രം യത്രേന്ദ്രഃ പദ്മതന്തുഷു
ഇത് കേട്ട ശചി, ഗുരുവിനെ വന്ദിച്ച് അമരാവതിയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു; ബൃഹസ്പതി ഉടൻ തന്നെ, ഇന്ദ്രൻ താമസിച്ചിരുന്ന കമലതന്തുക്കളിൽ എത്തിയിരുന്നു.
ഗത്വാ സനോവരാമ്യാശമാജുഹാവ സുരേശ്വരമ് । അതിപ്രസന്നവദനഃ കൃപയാ ച കൃപാനിധിഃ
സുന്ദരമായ വനത്തിൽ എത്തി, ദേവേന്ദ്രനെ വിളിച്ചു; മുഖം അതിയായ സന്തോഷത്തിൽ പ്രകാശിച്ച, കരുണയും ദയയും നിറഞ്ഞവനായി.
ബൃഹസ്പതിരുവാച അയിവത്സത്വമാഗാച്ഛ ഭയം കിം തേ മയി സ്ഥിതേ । ത്യജ ഭീതിമിഹാഗച്ഛ ഗുരുസ്തേഹം ബൃഹസ്പതിഃ
ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: പ്രിയനേ, പുറത്തു വാ! ഞാൻ ഇവിടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ നിനക്ക് എന്താണ് ഭയം? ഭയം ഉപേക്ഷിച്ച് ഇവിടെ വാ; ഞാൻ നിന്റെ ഗുരുവായ ബൃഹസ്പതിയാണ്.
സ്വഗുരോശ്ച സ്വരം ശ്രുത്വാ മഹേന്ദ്രോ ഹൃഷ്ടമാനസഃ । രൂപം വിഹായ സൂക്ഷ്മം ച സ്വരൂപേണ സമായയൌ
തന്റെ ഗുരുവിന്റെ ശബ്ദം കേട്ട മഹേന്ദ്രൻ, ഹൃദയം സന്തോഷത്തിൽ നിറഞ്ഞു; സൂക്ഷ്മരൂപം ഉപേക്ഷിച്ച്, തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ പുറത്തുവന്നു.
പപാത ദണ്ഡവന്മൂര്ധ്നാ ഭക്ത്യാ ചരണയോര്ഗുരോഃ । തം രുദന്തം മഹാഭീതം മുദോരസി ചകാര സഃ
അവൻ ഭക്തിയോടെ തല താഴ്ത്തി ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണു; അവനെ കരഞ്ഞുകൊണ്ട്, വലിയ ഭയത്തോടെ കണ്ട ബൃഹസ്പതി സ്നേഹത്തോടെ അവനെ അണച്ചു.
കാരയിത്വാ സോമയാഗം പ്രഗയശ്ചിത്താഥംമേവ ച । രത്നസിംഹാസനേ രമ്യേ വാസയാമാസ തം ഗുരുഃ
സോമയാഗവും പ്രായശ്ചിത്തവും നടത്തിച്ച്, ഗുരു അവനെ മനോഹരമായ രത്നസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി.
പ്രദദൌ പരമൈശ്വര്യ പൂര്വസ്മാച്ച ചതുര്ഗുണമ് । ആഗത്യ സര്വദേവാശ്ച ചകുഃ സേവാം മുദാഽന്വിതാ
അവനു മുൻപത്തേതിനേക്കാൾ നാലുമടങ്ങ് വലിയ പരമാധികാരം നൽകി; എല്ലാ ദേവതകളും എത്തി, സന്തോഷത്തോടെ സേവനം ചെയ്തു.
ഇത്യേവം കഥിതം വത്സ മഹേന്ദ്രദര്പഭഞ്ജനമ് । ശചീസതീത്വരക്ഷാ ച കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
ഇങ്ങനെ, പ്രിയനേ, മഹേന്ദ്രന്റെ അഹങ്കാരം തകർത്തതും, മഹാസതിയായ ശചിയെ സംരക്ഷിച്ചതും പറഞ്ഞുതീർന്നു; ഇനി എന്താണ് നീ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
നാരദ ഉവാച സോമയാഗവിധാനം ച ബ്രൂഹി മാം മുനിസത്തമ । കഥം തം കാരയാമാസ ഗുരുശ്ച കിം ഫലം പരമ്
നാരദൻ ചോദിച്ചു: മഹാനായ മুনি, സോമയാഗത്തിന്റെ വിധി ദയവായി എനിക്ക് വിശദീകരിക്കൂ. ആ യാഗം എങ്ങനെ നടന്നു? ഗുരുവിന് അതിൽനിന്ന് ലഭിച്ച പരമഫലം എന്തായിരുന്നു?
നാരായണ ഉവാച ബ്രഹ്മഹത്യാപ്രശമനം സോമയാഗഫലം മുനേ । വര്ഷ സോമലതാപാനം യജമാനഃ കരോതി ച
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷേ, സോമയാഗം ചെയ്താൽ ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം നീങ്ങും. യജമാനൻ ഒരു വർഷം സോമം കുടിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
വര്ഷമേകം ഫലം ഭുങക്തേ വര്ഷമേകം ജലം മുദാ । ത്രൈവാര്ഷികം വ്രതമിദം സര്വപാപപ്രണാശനമ്
അവൻ ഒരു വർഷം ഫലം അനുഭവിക്കും, പിന്നെ ഒരു വർഷം സന്തോഷത്തോടെ വെള്ളം മാത്രം കുടിക്കും. ഈ മൂവർഷ വ്രതം എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കും.
യസ്യ ത്രൈവാഷികം ധാന്യം നിഹിതം ഭൂതവൃദ്ധയേ । അധികം വാഽപി വിദ്യേത സ സോമം പാതുമര്ഹതി
ആരോ മൂവർഷത്തേക്കുള്ള ധാന്യം ജീവികളുടെ പോഷണത്തിനായി സൂക്ഷിച്ചാൽ, അല്ലെങ്കിൽ അതിലധികം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അവൻ സോമം കുടിക്കാൻ അർഹനാണ്.
മഹാരാജശ്ച ദേപോ വാ യാഗം കര്തുമലം മുനേ । ന സര്വമാധ്യോ യജ്ഞോഽയം ബഹ്വന്നോ ബഹുദക്ഷിണഃ
മഹാരാജാവോ ധനികനോ ആ യാഗം നടത്താൻ കഴിയും, മഹർഷേ. ഈ യാഗം എല്ലാവർക്കുമല്ല; അതിന് വളരെ ഭക്ഷണവും ധാരാളം ദാനവും വേണം.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo ശക്രദര്പഭങ്ഗപ്രകരണേ ശക്രമോക്ഷകഥനം നാമ ഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർതപുരാണത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിൽ, നാരദൻ പറഞ്ഞ ഇന്ദ്രന്റെ അഹങ്കാരഭംഗത്തിന്റെ ഭാഗമായ 'ഇന്ദ്രന്റെ മോക്ഷം' എന്ന അറുപതാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.