ഭക്തേ കലത്രേ ബന്ധൌ ച സര്വത്ര സമതാ മമ । വിശേഷതോഽതിമദ്ഭക്തഃ കലത്രാത്പര ഏവ ച
എനിക്ക് ഭക്തനും ഭാര്യയും ബന്ധുവും എല്ലാവരും ഒരുപോലെയാണ്; പക്ഷേ, അത്യുത്തമഭക്തൻ എനിക്ക് ഭാര്യയെക്കാളും പ്രിയനാണ്.
മദ്ഭക്തൌ തവ പുതൌ ച ദ്വാരപാലൌ ദുരന്തകൌ । ക്ഷമ മാമപരാഥം ച തയോശ്ച ഭക്തിപൂര്ണയോഃ
നിന്റെ മക്കളായ ഈ ഇരുവരും ദ്വാരപാലകരാണ്, അവർ ഭയങ്കരന്മാരെങ്കിലും എനിക്ക് ഭക്തിയുള്ളവരാണ്; എന്റെ തെറ്റിനും അവരുടെ ഭക്തിപൂർണ്ണമായ തെറ്റിനും ക്ഷമിക്കണം.
മദ്ഭക്തിപൂര്ണോ ബലവാന്ദൈത്യൈഭ്യോ ന ബിഭേതി ച । രക്ഷിതോ മമ ചക്രേണ ഭക്തിമാധ്വീകദുര്മദഃ
എന്നെ സ്നേഹത്തോടെ ആരാധിക്കുന്നവനും ശക്തിയുള്ളവനും അസുരന്മാരെ ഭയപ്പെടുന്നില്ല; എന്റെ ചക്രം കാവലായി നില്ക്കുമ്പോള് ഭക്തന് മദം കൊണ്ടുള്ള അഹങ്കാരത്തില് നിന്ന് പൂര്ണമായും മോചിതനാണ്.
ഇത്യുക്ത്വാ ജഗതാം നായോ ലക്ഷ്മീം കൃത്വാ സ്വവക്ഷസി । സമാനീയ ദ്വാരണകം തമുവാചേദമേവ ച
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ലോകങ്ങളുടെ നാഥന് ലക്ഷ്മിയെ തന്റെ നെഞ്ചിലേറ്റി, ദ്വാരണകനെ സമീപത്തേക്ക് വിളിച്ചു, അവനോട് ഈzelfde വാക്കുകള് പറഞ്ഞു.
മാ ഭൈര്വത്സ സുഖം തിഷ്ഠ ഭയം കി തേ മയി സ്ഥിതേ । മദ്ഭക്താനാം ച കഃ ശാസ്താ ഗച്ഛ വത്സാഽഽത്മനഃ പദമ്
ഭയപ്പെടേണ്ട, മകനേ, സുഖമായി ഇരിക്കൂ. ഞാന് കൂടെയുണ്ടെങ്കില് നിനക്ക് എന്ത് ഭയം? എന്റെ ഭക്തന്മാരെ ആര് ഭരിക്കും? മകനേ, നീ നിന്റെ സ്ഥലം തിരിച്ചുപോകൂ.
ഇത്യുക്തവാ ഭഗവാംസ്തത്ര വിരരാമ മഹാമുനേ । യയുര്ദേവാശ്ച സ്വസ്ഥാതം പ്രണമ്യ ജഗദീശ്വരമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാന് അവിടെ മൗനം പാലിച്ചു, മഹാമുനിയേ. ദേവന്മാര് ലോകനാഥനോട് വന്ദനം ചെയ്ത് ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ലോകങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി.
നാരായണവചഃ ശ്രുത്വാ ദ്വാരാപാല ഉവാച തമ് । പുലകാഞ്ചിതസര്വാങ്ഗോ ഭക്തിനമ്രാത്മകംധരഃ
നാരായണന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട ദ്വാരപാലന് അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു; അവന്റെ ശരീരമൊട്ടും ആനന്ദത്തില് വിറയച്ചു, ഭക്തിയോടെ തല താഴ്ത്തി.
ജയ ഉവാച നാഹം ബിഭേമി ദേവംശ്ച ലക്ഷ്മീം സുനിഗണാംസ്തഥാ । ത്വദീയചരണാമ്ഭോജധ്യാനൈകതാനമാനസഃ
ജയന് പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരെയും ലക്ഷ്മിയെയും അവളുടെ കൂട്ടരെയും ഞാന് ഭയപ്പെടുന്നില്ല; എന്റെ മനസ്സ് പൂര്ണമായും നിന്റെ പാദപങ്കജങ്ങള് മാത്രം ധ്യാനിക്കുന്നു.
ഇതി ശ്രീബ്ലഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo നാരദനാo ഉത്തo ലക്ഷമീ- വൈരാഗ്യമോചനം നാമ സപ്തപഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാബ്രഹ്മവൈവര്ത്ത പുരാണത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തില് നാരദന് പറഞ്ഞ ലക്ഷ്മിയുടെ വൈരാഗ്യമോചനമെന്ന അമ്പത്തിയേഴാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
അഥാഷ്ടപഞ്ചാശാത്തമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച ബഭൂവ ദര്പഃ പൃഥ്വ്യാശ്ച സര്പാധാരാഽഹമേവ ച । പൃഥൃദ്വാരാ ച തദ്ദര്പം ജഘാന ചൈവ തത്പ്രഭുഃ
ഇനി അമ്പത്തിയെട്ടാമത്തെ അധ്യായം. നാരായണന് പറഞ്ഞു: ഭൂമിയില് അഹങ്കാരം ഉദിച്ചുവന്നു; ഞാന് പാമ്പുകളുടെ ആധാരവുമാണ്. പൃഥുവിലൂടെ ആ ഭഗവാന് അവളുടെ അഹങ്കാരം തകര്ത്തു.
ബഭൂവ ദര്പഃ സാവിഞ്യാ വേദമാതാഽഹമേവ ച । കാലേ ചകാര തസ്യാശ്ച സപുത്രായാ അദര്ശനമ്
വേദങ്ങളുടെ മാതാവായ സാവിത്രിയിലും അഹങ്കാരം പിറന്നു; ഞാനാണ് അവളും. സമയമായപ്പോൾ അവളും മക്കളും ഒറ്റയടിക്ക് അദൃശ്യരായി.
ബഭൂവ ദര്പം ഗങ്ഗയാ അഹം നിവണിദേതി ച । ജഹ്നുദ്വാരാ ച തദ്ദര്പ ജഹാര ജഗതാം പതിഃ
ഗംഗയിലും 'ഞാനാണ് ഏറ്റവും വലിയവള്' എന്ന അഹങ്കാരം ജനിച്ചു; ജഹ്നുവിന്റെ വഴി ലോകനാഥന് അവളുടെ അഹങ്കാരം നീക്കി.
ജഹാര മനസാദര്പ ദുര്ഗാദ്വാരാ പുരാ മുനേ । വിരജോപഗതം കൃഷ്ണം ഭര്ത്സയാമാസ കോപതഃ
മനസ്സിന്റെ അഹങ്കാരം ദുര്ഗയുടെ വഴി ഭഗവാന് നീക്കി, മഹാമുനിയേ. വിരജാ കൃഷ്ണനെ സമീപിച്ച് കോപത്തോടെ ശപിച്ചു.
പ്രവിശന്തം രാസഗുഹം ഗോപീഭിര്വിനിവാരിതമ് । ദൌവാരികാഭിര്വേത്രൈശ്ച താഡിതം തം ച ദര്പതഃ
അവന് രാസഗുഹയിലേക്ക് കടക്കുമ്പോള് ഗോപികള് തടഞ്ഞു, ദ്വാരപാലകര് അഹങ്കാരത്തോടെ വടികൊണ്ട് അടിച്ചു.
സുദാമ്നാ നിജഭക്തേന രാധാ ശപ്താ ബഭൂവ ഹ । ദേവേന സഹസാ ധ്വസ്താ ഗോലോകാദാഗതാ ധരാമ്
സ്വന്തം ഭക്തനായ സുദാമന് രാധയെ ശപിച്ചു; ദേവന് ഉടനടി അവളെ ഗോലോകത്തില് നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് തള്ളിയിറക്കി.
വൃഷഭാനുസ്ത്രിയാം ജാതാ കലാവത്യാം ച നാരദ । കൃഷ്ണസ്തദനുരൌധേന കംസഭീതിച്ഛലേന ച
വൃഷഭാനു സ്ത്രീരൂപത്തില് കലാവതിയായി ജനിച്ചു, നാരദേ. കൃഷ്ണന് അവളെ പിന്തുടര്ന്നു, കംസഭയത്തിന്റെ പേരില്.
സമാഗതോ നന്ദഗേഹം തേനാഹം നന്ദനന്ദനഃ । സുദാമ്നഃ ശാപവീച്ഛൈദപാലനാര്ഥ ജഗത്പതിഃ
അവന് നന്ദന്റെ വീട്ടിലെത്തി; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാന് നന്ദനന്ദനന്, ലോകനാഥന്, സുദാമന്റെ ശാപം പാലിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി.
പുനര്ജഗാമ മഥുരാമിത്യാഹ കമലോദ്ഭവഃ । അസ്യാപരമഭിപ്രായം കോ വാ ജനാതി നാരദ
പിന്നീട് അവന് വീണ്ടും മഥുരയിലേക്ക് പോയി — ഇതാണ് കമലോത്ഭവന് പറഞ്ഞത്; ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ഉദ്ദേശം ആര്ക്കറിയാം, നാരദേ?
കഥം ജാതഃ സമായാതേ സഥുരായാശ്ച ഗോകുലമ് । ഇത്യേവം കഥിതം സര്വമപരം ശ്രൂയതാമിതി
അവന് എങ്ങനെ ജനിച്ചു, എങ്ങനെ മഥുരയില് നിന്ന് ഗോകുലത്തിലേക്ക് എത്തി — ഇതൊക്കെയും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി തുടർന്നുള്ളത് കേള്ക്കൂ.
യഥാ ജഗാമ മഥുരാം നന്ദാന്സ നന്ദനന്ദനഃ । ശോകം നന്ദോ യശോദാ ച യഥാ സംപ്രപ ദൈവതഃ
നന്ദനന്ദന് എങ്ങനെ നന്ദന്റെ വീട്ടില് നിന്ന് മഥുരയിലേക്ക് പോയി, നന്ദനും യശോദയും എങ്ങനെ ദുഃഖത്തിലായി — ദേവനേ, അങ്ങനെ സംഭവിച്ചു.
യഥാ ഗോപാശ്ച ഗോപ്യശ്ച ഗാവോ വൃന്ദാവനേ വനേ । വനേ വനേ കാ വന്യാസ്തേ വന്യാ ജാനന്തി കിംചന
വൃന്ദാവനത്തിലെ കുരുമക്കളും, കുരുമഹിളകളും, പശുക്കളും അങ്ങോട്ട് കാടിൽ കഴിയുന്നതുപോലെ, ഓരോ കാടിലും അവിടത്തെ കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ എന്താണ് അറിയുന്നത്?
വനം രമ്യം വന്യപദമപി ത്യക്തവാ വനേ വനേ । ശ്മശാനേ വാഽശ്മശാനേ വാ ബഭ്രാമ ഭാമിനീ മുനേ
അവൾ ആ മനോഹരമായ കാടും കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, കാട് കാട് തിരിഞ്ഞു നടന്നു; ശ്മശാനങ്ങളിലും, ശ്മശാനത്തിനകത്തും അവൾ അലയുന്നു, ഭാമിനി, മുനിവരേ.
ഗ്രമം ത്യക്ത്വാ ച ബഭ്രമ ചേതനാഽചേതനാ ക്ഷണമ് । ക്ഷണേന വര്ജിതാ സാ ച പ്രാര്ഥയാന്തീ പ്രതിക്ഷണമ്
ഗ്രാമം വിട്ട് അവൾ ഒരു നിമിഷം ബോധവാനായി, ഒരിക്കൽ അന്ധബോധത്തിൽ, അലയുകയായിരുന്നു; അതിനുശേഷം ഉടൻ അവൾ ഒറ്റപ്പെടുകയും, ഓരോ നിമിഷവും ആരെയോ അന്വേഷിക്കുകയും ചെയ്തു.
ക്ഷണം ക്ഷണം സാ ശ്വസിതി ചിന്തനം കുര്വതീ ക്ഷണമ് । ക്ഷണം വിശന്തീ തല്പേ ച ക്ഷണമ്ത്ഥായ തിഷ്ഠതി
ഓരോ നിമിഷവും അവൾ ആഹ്വാനം ചെയ്തു, ചിന്തയിൽ മുഴുകി; ഒരു നിമിഷം കിടക്കയിൽ കിടന്നു, പിന്നെ വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റ് നിൽക്കുന്നു.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo അഷ്ടപ़ഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർത മഹാപുരാണത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിൽ നാരദൻ പറഞ്ഞ അമ്പത്തിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.
അഥൈകോനഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച ഇത്യേവം കഥിതം സര്വ സര്വേഷാം ദര്പഭഞ്ജനമ് । ഇന്ദ്രസ്യ ദര്പഭങ്ഗം ച വിസ്തരേണ നിശാമജ
ഇപ്പോൾ അമ്പത്തൊമ്പതാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. നാരായണൻ പറഞ്ഞു: ഇതുവരെ എല്ലാം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, എല്ലാവരുടെയും അഹങ്കാരം തകർത്തതും, പ്രത്യേകിച്ച് ഇന്ദ്രന്റെ അഹങ്കാരം എങ്ങനെ തകർത്തുവെന്നതും വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, രാത്രിയുടെ പുത്രാ.
ഇന്ദോ ദര്പാത്സഭായാം ച രത്നസിംഹാസനാദ്വരാത് । നോത്തസ്യൌ സ്വഗുരും ദൃഷ്ട്വാ ബ്രഹ്മിഷ്ഠം ച ബൃഹസ്പതിമ്
അഹങ്കാരത്താൽ, ഇന്ദ്രൻ രത്നസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, തന്റെ ഗുരുവായ ബ്രഹ്മിഷ്ഠനായ ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ടിട്ടും എഴുന്നേൽക്കാനൊന്നും തയ്യാറായില്ല.
ഗുരുര്ജഗാമാതിരുഷ്ടഃ സ്വാപമാനേ സമത്മരഃ । തഥാപി കൃപയാ ധര്മേ സ്നേഹാച്ച ന ശശാപ തമ്
ഗുരുവിന് വലിയ കോപം വന്നു, ആ അപമാനം സഹിക്കാനാവാതെ അവിടം വിട്ടുപോയി; എന്നിരുന്നാലും, ദയയും, ധർമ്മവും, സ്നേഹവും കൊണ്ടു അവൻ ഇന്ദ്രനെ ശപിച്ചില്ല.
വിനാ ശപേന തദ്ദര്വശ്ചൂര്ണീഭൂതോ ബഭൂവ ഹ । അന്യശ്ചേന്ന ശപേദ്ധര്മാത്പ്രേമ്ണാ വാ ചാതികില്വിഷമ്
ശാപം ഇല്ലാതിരുന്നിട്ടും ആ അഹങ്കാരം പൂർണമായി നശിച്ചു; എന്നാൽ മറ്റൊരാൾ ധർമ്മത്താലോ സ്നേഹത്താലോ ശപിച്ചാൽ പോലും പാപം ഉണ്ടാകും.
ത്ഥാഽപി തം ച ഫലതി ധര്മസ്തം ഹന്തി നാരദ । യോ യം ഹിംസ്രം സാപരാധം ശപേത്കോപേനേ ധാര്മികഃ
എങ്കിലും, നാരദാ, ധർമ്മഫലം സംഭവിക്കും, അതു കുറ്റം ചെയ്തവനെ നശിപ്പിക്കും; ഒരു ധാർമ്മികൻ കോപത്തോടെ കുറ്റവാളിയെ ശപിച്ചാൽ, അവൻ നശിക്കും.