തസ്യാ ദര്ശമുപസ്പര്ശ നിത്യം വാഞ്ഛന്തി ദേവതാഃ । തതഃ സര്വാണി തീര്യാനി പുനന്തി പാപിനോ ഹ്യഘാത്
അവളെ കാണാനും സ്പർശിക്കാനും ദേവതകൾ എപ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും വിശുദ്ധമാകുന്നു, പാപികളും പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരാവുന്നു.
ഇത്യുക്ത്വാ ച മഹാസാധ്വീ രുരോദ ച സുഹുര്മുഹുഃ । ഉവാച ബ്രഹ്മാ ഭീതശ്ച ഭക്തിനമ്രാത്മകംധരഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മഹാസതീ വീണ്ടും വീണ്ടും കരയാൻ തുടങ്ങി; ഭയത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി ബ്രഹ്മാവ് അവളോട് പറഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മോവാച ഭവിഷ്യതി ന ഭദ്രം ച ജയസ്യ വിജയസ്യ ച । ത്വയാ ന ശപ്തൌ തൌ മൂഢൌ പ്രിയാപരാധഭൌതയാ
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ജയക്കും വിജയക്കും നല്ലതൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല; പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ അപരാധം ചെയ്ത ആ ഇരുവർക്കും നീ ശാപം നൽകിയില്ല.
സാപരാധം ച ധര്മിഷ്ഠഃ ക്ഷമയാ ന ശപേദ്യദീ । സര്വനാശോ ഭവേത്തസ്യ നിശ്ചിതം മാ ചിരം സതി
ഒരു ധാർമ്മികൻ ക്ഷമയാൽ കുറ്റം ചെയ്തവനെ ശപിക്കാതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവനു എല്ലാം നശിച്ചുപോകും — സതീ, നീ വൈകിക്കരുത്.
യദി ശപ്തും ന ശക്തശ്ച ന ദ്ണ്ഡം കര്തുമീശ്വരഃ । സാപരാധേ ച പുരുഷേ ധര്മോ ദണ്ഡം കരോതി ച
ശപിക്കാനോ ശിക്ഷിക്കാനോ കഴിയാതെ, ഇശ്വരൻ ആയിരിക്കുമ്പോഴും, കുറ്റം ചെയ്യുന്നവനോട് ധർമ്മം തന്നെയാണ് ശിക്ഷ നൽകുന്നത്.
സര്വം ക്ഷമസ്വ ഹേ മാര്തഗച്ഛ പ്രിയാന്തികമ് । മാം ച ത്വത്സ്വാമിനോഭക്തം നിയോജ്യ കൃഷ്ടികര്മണി
എല്ലാം ക്ഷമിക്കൂ, സുമനസ്സുള്ളവളേ, പ്രിയനോടൊപ്പം പോകൂ; എന്നെ, ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തനായ ദാസനെ, ഭൂമിയിടാൻ നിയോഗിക്കൂ.
ഇത്യുക്ത്വാ താം പുരസ്കൃത്വാ സാര്ധ ദേവൈര്മുനീന്ദ്രകൈഃ । ശീഘ്രം ജഗാമ വൈകുണ്ഠം വൈകുണ്ഠം സ്തോതുമീശ്വരഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവളെ മുന്നിൽ വെച്ച്, ദേവന്മാരോടും മുനികളോടും കൂടി, അവൻ വേഗത്തിൽ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോയി, വൈകുണ്ഠനാഥനെ സ്തുതിക്കാൻ.
തത്ര ഗത്വാ ജഗത്രായം തുഷ്ടാവ കമലാസനഃ । ചതുര്വക്ത്രൈശ്ചതുര്വക്ത്രശ്ചതുര്വേദവിദാം ഗുരുമ്
അവിടെ എത്തി, ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകൻ, കമലത്തിൽ ഇരുന്ന്, നാലു മുഖങ്ങളുള്ളവനെയും നാലു വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവരുടെ ഗുരുവിനെയും സ്തുതിച്ചു.
ബ്രഹ്മണഃ ക്തവനം ശ്രുത്വാ ദൃഷട്വാ ലക്ഷ്മീം പുരഃ സരാമ് । രുദതീം നമ്രവദനാമുവാച കമലാപതിഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്തുതി കേട്ട്, മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന, തലവാഴ്ത്തി കരയുന്ന ലക്ഷ്മിയെ കമലാപതി കണ്ടു, അവളോട് പറഞ്ഞു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച സര്വം ജാനാമി സര്വജ്ഞഃ സര്വാത്മാ സര്വപാലകഃ । സര്വശാസ്താ ച സര്വാദികാരണം കമലോദ്ഭവ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനാണ്, സർവ്വജ്ഞനും സർവ്വാത്മാവും സർവ്വരക്ഷകനും ആകുന്നു; ഞാൻ എല്ലാവർക്കും ഗുരുവും സർവ്വകാരണവുമാണ്, കമലത്തിൽ ജനിച്ചവനേ.
ഭക്തേ കലത്രേ ബന്ധൌ ച സര്വത്ര സമതാ മമ । വിശേഷതോഽതിമദ്ഭക്തഃ കലത്രാത്പര ഏവ ച
എനിക്ക് ഭക്തനും ഭാര്യയും ബന്ധുവും എല്ലാവരും ഒരുപോലെയാണ്; പക്ഷേ, അത്യുത്തമഭക്തൻ എനിക്ക് ഭാര്യയെക്കാളും പ്രിയനാണ്.
മദ്ഭക്തൌ തവ പുതൌ ച ദ്വാരപാലൌ ദുരന്തകൌ । ക്ഷമ മാമപരാഥം ച തയോശ്ച ഭക്തിപൂര്ണയോഃ
നിന്റെ മക്കളായ ഈ ഇരുവരും ദ്വാരപാലകരാണ്, അവർ ഭയങ്കരന്മാരെങ്കിലും എനിക്ക് ഭക്തിയുള്ളവരാണ്; എന്റെ തെറ്റിനും അവരുടെ ഭക്തിപൂർണ്ണമായ തെറ്റിനും ക്ഷമിക്കണം.
മദ്ഭക്തിപൂര്ണോ ബലവാന്ദൈത്യൈഭ്യോ ന ബിഭേതി ച । രക്ഷിതോ മമ ചക്രേണ ഭക്തിമാധ്വീകദുര്മദഃ
എന്നെ സ്നേഹത്തോടെ ആരാധിക്കുന്നവനും ശക്തിയുള്ളവനും അസുരന്മാരെ ഭയപ്പെടുന്നില്ല; എന്റെ ചക്രം കാവലായി നില്ക്കുമ്പോള് ഭക്തന് മദം കൊണ്ടുള്ള അഹങ്കാരത്തില് നിന്ന് പൂര്ണമായും മോചിതനാണ്.
ഇത്യുക്ത്വാ ജഗതാം നായോ ലക്ഷ്മീം കൃത്വാ സ്വവക്ഷസി । സമാനീയ ദ്വാരണകം തമുവാചേദമേവ ച
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ലോകങ്ങളുടെ നാഥന് ലക്ഷ്മിയെ തന്റെ നെഞ്ചിലേറ്റി, ദ്വാരണകനെ സമീപത്തേക്ക് വിളിച്ചു, അവനോട് ഈzelfde വാക്കുകള് പറഞ്ഞു.
മാ ഭൈര്വത്സ സുഖം തിഷ്ഠ ഭയം കി തേ മയി സ്ഥിതേ । മദ്ഭക്താനാം ച കഃ ശാസ്താ ഗച്ഛ വത്സാഽഽത്മനഃ പദമ്
ഭയപ്പെടേണ്ട, മകനേ, സുഖമായി ഇരിക്കൂ. ഞാന് കൂടെയുണ്ടെങ്കില് നിനക്ക് എന്ത് ഭയം? എന്റെ ഭക്തന്മാരെ ആര് ഭരിക്കും? മകനേ, നീ നിന്റെ സ്ഥലം തിരിച്ചുപോകൂ.
ഇത്യുക്തവാ ഭഗവാംസ്തത്ര വിരരാമ മഹാമുനേ । യയുര്ദേവാശ്ച സ്വസ്ഥാതം പ്രണമ്യ ജഗദീശ്വരമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാന് അവിടെ മൗനം പാലിച്ചു, മഹാമുനിയേ. ദേവന്മാര് ലോകനാഥനോട് വന്ദനം ചെയ്ത് ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ലോകങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി.
നാരായണവചഃ ശ്രുത്വാ ദ്വാരാപാല ഉവാച തമ് । പുലകാഞ്ചിതസര്വാങ്ഗോ ഭക്തിനമ്രാത്മകംധരഃ
നാരായണന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട ദ്വാരപാലന് അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു; അവന്റെ ശരീരമൊട്ടും ആനന്ദത്തില് വിറയച്ചു, ഭക്തിയോടെ തല താഴ്ത്തി.
ജയ ഉവാച നാഹം ബിഭേമി ദേവംശ്ച ലക്ഷ്മീം സുനിഗണാംസ്തഥാ । ത്വദീയചരണാമ്ഭോജധ്യാനൈകതാനമാനസഃ
ജയന് പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരെയും ലക്ഷ്മിയെയും അവളുടെ കൂട്ടരെയും ഞാന് ഭയപ്പെടുന്നില്ല; എന്റെ മനസ്സ് പൂര്ണമായും നിന്റെ പാദപങ്കജങ്ങള് മാത്രം ധ്യാനിക്കുന്നു.
ഇതി ശ്രീബ്ലഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo നാരദനാo ഉത്തo ലക്ഷമീ- വൈരാഗ്യമോചനം നാമ സപ്തപഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാബ്രഹ്മവൈവര്ത്ത പുരാണത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തില് നാരദന് പറഞ്ഞ ലക്ഷ്മിയുടെ വൈരാഗ്യമോചനമെന്ന അമ്പത്തിയേഴാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
അഥാഷ്ടപഞ്ചാശാത്തമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച ബഭൂവ ദര്പഃ പൃഥ്വ്യാശ്ച സര്പാധാരാഽഹമേവ ച । പൃഥൃദ്വാരാ ച തദ്ദര്പം ജഘാന ചൈവ തത്പ്രഭുഃ
ഇനി അമ്പത്തിയെട്ടാമത്തെ അധ്യായം. നാരായണന് പറഞ്ഞു: ഭൂമിയില് അഹങ്കാരം ഉദിച്ചുവന്നു; ഞാന് പാമ്പുകളുടെ ആധാരവുമാണ്. പൃഥുവിലൂടെ ആ ഭഗവാന് അവളുടെ അഹങ്കാരം തകര്ത്തു.
ബഭൂവ ദര്പഃ സാവിഞ്യാ വേദമാതാഽഹമേവ ച । കാലേ ചകാര തസ്യാശ്ച സപുത്രായാ അദര്ശനമ്
വേദങ്ങളുടെ മാതാവായ സാവിത്രിയിലും അഹങ്കാരം പിറന്നു; ഞാനാണ് അവളും. സമയമായപ്പോൾ അവളും മക്കളും ഒറ്റയടിക്ക് അദൃശ്യരായി.
ബഭൂവ ദര്പം ഗങ്ഗയാ അഹം നിവണിദേതി ച । ജഹ്നുദ്വാരാ ച തദ്ദര്പ ജഹാര ജഗതാം പതിഃ
ഗംഗയിലും 'ഞാനാണ് ഏറ്റവും വലിയവള്' എന്ന അഹങ്കാരം ജനിച്ചു; ജഹ്നുവിന്റെ വഴി ലോകനാഥന് അവളുടെ അഹങ്കാരം നീക്കി.
ജഹാര മനസാദര്പ ദുര്ഗാദ്വാരാ പുരാ മുനേ । വിരജോപഗതം കൃഷ്ണം ഭര്ത്സയാമാസ കോപതഃ
മനസ്സിന്റെ അഹങ്കാരം ദുര്ഗയുടെ വഴി ഭഗവാന് നീക്കി, മഹാമുനിയേ. വിരജാ കൃഷ്ണനെ സമീപിച്ച് കോപത്തോടെ ശപിച്ചു.
പ്രവിശന്തം രാസഗുഹം ഗോപീഭിര്വിനിവാരിതമ് । ദൌവാരികാഭിര്വേത്രൈശ്ച താഡിതം തം ച ദര്പതഃ
അവന് രാസഗുഹയിലേക്ക് കടക്കുമ്പോള് ഗോപികള് തടഞ്ഞു, ദ്വാരപാലകര് അഹങ്കാരത്തോടെ വടികൊണ്ട് അടിച്ചു.
സുദാമ്നാ നിജഭക്തേന രാധാ ശപ്താ ബഭൂവ ഹ । ദേവേന സഹസാ ധ്വസ്താ ഗോലോകാദാഗതാ ധരാമ്
സ്വന്തം ഭക്തനായ സുദാമന് രാധയെ ശപിച്ചു; ദേവന് ഉടനടി അവളെ ഗോലോകത്തില് നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് തള്ളിയിറക്കി.
വൃഷഭാനുസ്ത്രിയാം ജാതാ കലാവത്യാം ച നാരദ । കൃഷ്ണസ്തദനുരൌധേന കംസഭീതിച്ഛലേന ച
വൃഷഭാനു സ്ത്രീരൂപത്തില് കലാവതിയായി ജനിച്ചു, നാരദേ. കൃഷ്ണന് അവളെ പിന്തുടര്ന്നു, കംസഭയത്തിന്റെ പേരില്.
സമാഗതോ നന്ദഗേഹം തേനാഹം നന്ദനന്ദനഃ । സുദാമ്നഃ ശാപവീച്ഛൈദപാലനാര്ഥ ജഗത്പതിഃ
അവന് നന്ദന്റെ വീട്ടിലെത്തി; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാന് നന്ദനന്ദനന്, ലോകനാഥന്, സുദാമന്റെ ശാപം പാലിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി.
പുനര്ജഗാമ മഥുരാമിത്യാഹ കമലോദ്ഭവഃ । അസ്യാപരമഭിപ്രായം കോ വാ ജനാതി നാരദ
പിന്നീട് അവന് വീണ്ടും മഥുരയിലേക്ക് പോയി — ഇതാണ് കമലോത്ഭവന് പറഞ്ഞത്; ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ഉദ്ദേശം ആര്ക്കറിയാം, നാരദേ?
കഥം ജാതഃ സമായാതേ സഥുരായാശ്ച ഗോകുലമ് । ഇത്യേവം കഥിതം സര്വമപരം ശ്രൂയതാമിതി
അവന് എങ്ങനെ ജനിച്ചു, എങ്ങനെ മഥുരയില് നിന്ന് ഗോകുലത്തിലേക്ക് എത്തി — ഇതൊക്കെയും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി തുടർന്നുള്ളത് കേള്ക്കൂ.
യഥാ ജഗാമ മഥുരാം നന്ദാന്സ നന്ദനന്ദനഃ । ശോകം നന്ദോ യശോദാ ച യഥാ സംപ്രപ ദൈവതഃ
നന്ദനന്ദന് എങ്ങനെ നന്ദന്റെ വീട്ടില് നിന്ന് മഥുരയിലേക്ക് പോയി, നന്ദനും യശോദയും എങ്ങനെ ദുഃഖത്തിലായി — ദേവനേ, അങ്ങനെ സംഭവിച്ചു.