യതീ ഹംസീ ചാരുണിശ്ച വോഢുഃ പഞ്ചശിഖസ്തഥാ
യതി, ഹംസീ, ചാരുണി, വോധു, പഞ്ചശിഖൻ ഇവരും,
വചസ്കരോ മരീചിര്മേ അങ്ഗിരാശ്ച ഭൃഗുസ്തഥാ
വചസ്കരൻ, മരീചി, അങ്കിരാസ്, ഭൃഗു ഇവരും,
വസിഷ്ഠോ വശഗഃ ശശ്വത്സര്വേഷു ച സുതേഷു ച
വസിഷ്ഠൻ, വശഗൻ, ശശ്വത്, കൂടാതെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും,
നിബോധ വത്സ വക്ഷ്യാമി വേദോക്തം വചനം ശുഭമ്
കേൾക്കൂ മകനേ, ഞാൻ വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറയാം.
ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാംശ്ച സര്വേ വാഞ്ഛന്തി പണ്ഡിതാഃ
ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം ഇവയെല്ലാം പണ്ഡിതന്മാർ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വേദപ്രണിഹിതോ ധര്മോ ഹ്യധര്മസ്തദ്വിപര്യ്യയഃ
വേദങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നതാണു ധർമ്മം; അതിന്റെ വിരുദ്ധമാണ് അധർമ്മം.
സമധീത്യ തതോ വേദാന്ദദാതി ഗുരുദക്ഷിണാമ്
വേദങ്ങൾ പഠിച്ചശേഷം, ഗുരുവിന് ഗുരുദക്ഷിണ നൽകണം.
സാ സാധ്വീ കുലജാ യാ ച പതിസേവാസു തത്പരാ ആകരേ പദ്മരാഗാണാം ജന്മ കാചമണേഃ കുതഃ ।। 1.24.
ഭർത്താവിനെ സേവിക്കാൻ സമർപ്പിതയാകുന്ന, ഉന്നതകുലത്തിൽ ജനിച്ചവളാണ് സത്യസന്ധയായ ഭാര്യ; പദ്മരാഗം നിറഞ്ഞ ഖനിയിൽ നിന്നു സ്ഫടികം ജനിക്കുമോ?
അസദ്വംശപ്രസൂതാ യാ പിത്രോര്ദോഷേണ നാരദ
അസദ്വംശത്തിൽ ജനിച്ചവൾ, പിതാവിന്റെ ദോഷത്താൽ, നാരദാ,
ന വത്സ ദുഷ്ടാഃ സര്വാശ്ച യോഷിതഃ കമലാകലാഃ
മകനേ, എല്ലാ സ്ത്രീകളും ദുഷ്ടരല്ല; അവർ എല്ലാവരും കമലയുടെ അംശങ്ങളാണ്.
നിര്ഗുണം സ്വാമിനം സാധ്വീ സേവതേ ച പ്രശംസതി
സത്യസന്ധയായ ഭാര്യ, ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത ഭർത്താവിനെ സേവിക്കുകയും, പ്രശംസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സാധുഃ സദ്വംശജാം കന്യാം പ്രയത്നേന പരിഗ്രഹേത്
സദാചാരമുള്ള പുരുഷൻ ഉന്നതകുലത്തിൽ ജനിച്ച പെൺകുട്ടിയെ ശ്രദ്ധയോടെ വിവാഹം കഴിക്കണം.
വരം ഹുതവഹേ വാസഃ സര്പവക്ത്രേ ച കണ്ടകേ
അഗ്നിയിലോ, പാമ്പിന്റെ വായിലോ, കുരുക്കളിൽകൂടിയോ താമസിക്കുന്നത് എത്രയോ മെച്ചം.
മത്തോഽധീതസ്ത്വയാ വേദോ മഹ്യം ച ഗുരുദക്ഷിണാമ്
നീ എന്നോടു വേദം പഠിച്ചു, ഗുരുദക്ഷിണയും തന്നു.
വത്സ ത്വം കുലജാതാം ച പൂര്വപത്നീ ച മാലതീമ്
കുഞ്ഞേ, നീ നല്ല കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവൻ, മാലതിയും നിന്റെ മുൻപത്തെ ഭാര്യയാണ്.
മനുവംശോദ്ഭവസ്യേഹ സൃംജയസ്യ ഗൃഹേ സതീ
ഇവിടെ, മനുവംശത്തിൽ ജനിച്ച മാലതി ശ്രുഞ്ചയന്റെ വീട്ടിൽ നല്ല ഭാര്യയാകുന്നു.
ഗൃഹ്ണീഷ്വ പരമാം രത്നമാലാം ച കമലാകലാമ്
നീ പരമമായ രത്നമായ കമലപോലെയുള്ള മാലയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിക്കൂ.
ആദൌ ഭവേദ്ഗൃഹീ ലോകോ വാനപ്രസ്ഥസ്തതഃ പരമ് 1.24.
ആദ്യം ഗൃഹസ്ഥനായിരിക്കണം, പിന്നീട് വാനപ്രസ്ഥനാകാം.
വൈഷ്ണവാനാം ഹരേരര്ചാ തപസ്യാ ച ശ്രുതൌ ശ്രുതാ
വൈഷ്ണവന്മാർ ഹരിയെ ആരാധിക്കുന്നതും തപസ്സും ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
വൈഷ്ണവ ത്വം ഗൃഹേ തിഷ്ഠ കുരു കൃഷ്ണപദാര്ചനമ്
വൈഷ്ണവാ, നീ വീട്ടിൽ താമസിച്ച് കൃഷ്ണന്റെ പാദങ്ങൾ ആരാധിക്കൂ.
നാന്തര്ബാഹ്യേ ഹരിര്യസ്യ തസ്യ കിം തപസാഽനഘ
അകത്തോ പുറത്തോ ഹരി ഇല്ലാത്തവനു, പാപരഹിതാ, തപസ്സിന് എന്ത് പ്രയോജനം?
യത്ര തത്ര കൃതം കൃഷ്ണസേവനം പരമം തപഃ
എവിടെയായാലും കൃഷ്ണസേവനം നടക്കുമ്പോൾ അതാണ് പരമമായ തപസ്സു.
ഗൃഹീ ഭവ മുനിശ്രേഷ്ഠ ഗൃഹിണാം സര്വദാ സുഖമ്
മഹർഷേ, നീ ഗൃഹസ്ഥനാകൂ; ഗൃഹസ്ഥന്മാർക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും സന്തോഷം ഉണ്ടാകുന്നു.
തദ്ദര്ശനമുപസ്പര്ശം വാഞ്ഛന്ത്യേവ മുമുക്ഷവഃ
അത്തരം ആളെ കാണാനും സ്പർശിക്കാനും മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ എപ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തതഃ സുഖതമം പുത്രദര്ശനം സ്പര്ശനം മുനേ
അതുകൊണ്ട്, മുനീ, മകനെ കാണുകയും സ്പർശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ സന്തോഷം.
പുത്രപ്രയോജനാ കാന്താ ശതകാന്താപ്രിയഃ സുതഃ
മകൻ ലഭിക്കാനാണ് ഭാര്യ; നൂറ് ഭാര്യമാരിലും മകൻ ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ടവനാണ്.
സര്വേഭ്യോ ജയമന്വിച്ഛേത്പുത്രാദേകാത്പരാജയമ്
എല്ലാവരിലും വിജയിക്കണം, പക്ഷേ സ്വന്തം മകന്റെ മുന്നിൽ തോൽക്കണം.
അതഃ പ്രിയതമേ പുത്രേ ന്യസേദാത്മപരം ധനമ് ഉവാച വചനം താതം നാരദോ ജ്ഞാനിനാം വരഃ ।। 1.24.
അതിനാൽ, ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട മകനിൽ തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്ത് നിക്ഷേപിക്കേണ്ടത്. ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നാരദൻ അച്ഛനോട് പറഞ്ഞു.
നാരദ ഉവാച പ്രവര്ത്തയത്യസന്മാര്ഗേ സ ദയാലുഃ കഥം പിതാ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ദയയുള്ള അച്ഛൻ എങ്ങനെ മകനെ തെറ്റായ വഴിയിൽ നയിക്കും?
ജലബുദ്ബുദവത്സര്വം സംസാരമതിനശ്വരമ്
ഈ ലോകജീവിതം വെള്ളത്തിൽ പുകയുന്ന ബുധ്ബുദംപോലെ നശ്വരമാണ്.