അഥ സപ്തപഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച ദേവാനാം സ്തവനം ശ്രുത്വാ ത്യക്തവാ ച രോദനം സതീ । ഉവാച സുപ്രസന്നാ താംസ്തേഷാം സ്തോത്രേണ നാരദ
അപ്പോൾ എഴുപത്തിയേഴാം അധ്യായം തുടങ്ങി. നാരായണൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരുടെ സ്തുതി കേട്ടശേഷം സതീ ദു:ഖം വിട്ടു, അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ആ സ്തോത്രം മുഖേന അവരോട് സംസാരിച്ചു, നാരദാ.
മഹാലക്ഷ്മീരുവാച ത്യജാമി ദേഹം ന ക്രോധാന്ന വൈരാഗ്യോണ സാംപ്രതമ് । ഇദം ഹൃദി സമാലോച്യ ദേവാസ്തച്ഛ്ൂയതാമിതി
മഹാലക്ഷ്മി പറഞ്ഞു: ഞാൻ കോപത്താലോ വൈരാഗ്യത്താലോ അല്ല, ഇപ്പോൾ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതല്ല. ഹൃദയത്തിൽ ആലോചിച്ചിട്ട്, ദേവന്മാരേ, നിങ്ങൾ കേൾക്കൂ.
യസ്മിന്സദീശേ മഹതി സര്വസാമ്യോ ച നിര്ഗുണേ । സര്വാത്മനി സദാനന്ദേ സമതാ തൃണശൈലയോഃ
എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെയും ഗുണരഹിതനുമായ ആ മഹാനായ സത്വത്തിൽ, എല്ലായ്പ്പോഴും ആനന്ദം നിറഞ്ഞ ആ ആത്മാവിൽ, പുല്ലിനും പർവതത്തിനും തുല്യതയുണ്ട്.
ഭ്രൂഭങ്ഗലീലയാ ലക്ഷ്മീര്ലക്ഷം സ്രഷ്ടുമലം ച യഃ । ഭൃത്യേ സ്ത്രിയാം യത്സമതാ കിം കാര്യ തസ്ച സേവയാ
ലക്ഷ്മി ഭ്രൂഭംഗത്തിന്റെ ലീലാമാത്രത്തിലൂടെ ലക്ഷങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിവുള്ളവളാണ്. അങ്ങനെയുള്ള തുല്യതയുള്ളവിടത്ത് ഭൃത്യയോ സ്ത്രീയോ സേവനം ചെയ്യേണ്ടതെന്ത്?
തത്പത്നീനാം പ്രധാനാഽഹം നീരസ്താ ദ്വാരിണാഽധുനാ । തദ്ഭൃത്യഭൃത്യഭൃത്യേന പരിപൂര്ണേന നേപ്സിതാ
അവന്റെ ഭാര്യമാരിൽ ഞാൻ പ്രധാനിയാണ്; എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ഞാൻ വാതിലിൽ നിരസിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഏറ്റവും ഭക്തിയുള്ള ഭൃത്യന്റെ ഭൃത്യയെയും അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
ത്യക്ഷ്യാമി ജീവനമഹമസൌഭാഗ്യാ ച സ്വാമിനി । വഹ്നൌ ച കാമനാം കൃത്വാ യഥാ ഭദ്രം ഭവേത്പുരാ
സ്വാമിയോടൊപ്പം ഭാഗ്യശൂന്യയായതുകൊണ്ട് ഞാൻ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും; മുമ്പ് നല്ലതായിരുന്നതുപോലെ, ആഗ്രഹം തീർത്ത് അഗ്നിയിൽ ചാടും.
യാ സ്ത്രീ ഭര്തുരസൌഭാഗ്യാ സാഽസൌഭാഗ്യാ ച സര്വതഃ । ശയനേഽഭോജനേ തസ്യാ ന സുഖം ജീവനം വൃഥാ
ഭർത്താവിനോടു ഭാഗ്യശൂന്യയായ സ്ത്രീക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും ദുർഭാഗ്യമാണ്; കിടക്കയിലോ ഭക്ഷണത്തിലും അവൾക്ക് സന്തോഷമില്ല — അവളുടെ ജീവിതം വെറുതെ.
യസ്യാ നാസ്തി പ്രിയപ്രേമ തസ്യാ ജന്മ നിരര്ഥകമ് । തര്ത്കി പുത്രേ ധനേ രുപേ സംപത്തൌ യൌവനേഽഥവാ
പ്രിയപതിയോടുള്ള സ്നേഹം ഇല്ലാത്ത സ്ത്രീക്ക് ജനനം അർത്ഥശൂന്യമാണ്, പുത്രന്മാരുണ്ടായാലും, ധനം, സൗന്ദര്യം, സമ്പത്ത്, യൗവനം ഉണ്ടായാലും.
യദ്ഭക്തിര്നാസ്തി കാന്തേ ച സര്വപ്രിയതമേ പരേ । സാഽശുചിര്ധര്മഹീനാ ച സര്വകര്മവിവര്ജിതാ
പ്രിയനും പരമപ്രിയനും ആയ ഭർത്താവിനോടു ഭക്തി ഇല്ലാത്ത സ്ത്രീ അശുദ്ധയും ധർമ്മരഹിതയും എല്ലാ കര്മങ്ങളിലും വിട്ടുപോയവളുമാണ്.
പതിര്ബന്ധുര്ഗതിര്ഭര്താ ദൈവതം ഗുരുരേവ ച । സര്വക്മാച്ച പരഃ സ്വാമീ ന ഗുരുഃ സ്വാമിനഃ പരഃ
ഭർത്താവാണ് സ്ത്രീയുടെ ബന്ധുവും ആശ്രയവും സ്വാമിയും ദൈവവും ഗുരുവും. എല്ലാറ്റിലും ഭർത്താവാണ് പരമൻ; ഗുരുവിനേക്കാൾ വലിയവൻ ഭർത്താവില്ല.
പിതാമാതാ സുതോ ഭ്രാതാ ക്ലിഷ്ടോ ദാതുമിദം ധനമ് । സര്വസ്വദാതാ സ്വാമീ ച മൂഢാനം യോഷിതാം സുരാഃ
പിതാവും മാതാവും പുത്രനും സഹോദരനും ധനം നൽകാൻ മടിയരാണ്; എന്നാൽ സ്ത്രീകൾക്കായി സ്വാമിയാണ് എല്ലാം നൽകുന്നവൻ, ദേവന്മാരേ.
കാചിദേവ ഹി ജാനാതി മഹാസാധ്വീ ച സ്വാമിനമ് । അതിസദ്വംശജാതാ ച സുശീലാ കുലപാലികാ
വളരെ അപൂർവമായും മഹാസത്വമുള്ള സ്ത്രീ മാത്രമാണ് സ്വാമിയെ അറിയുക; ഉത്തമവംശത്തിൽ ജനിച്ച, നല്ല സ്വഭാവവും കുടുംബസംരക്ഷണവും ഉള്ളവളാണ് അവൾ.
ആസദ്വംശപ്രസൂതാ യാ ദുഃശീലാ ധര്മവര്ജിതാ । മുഖദുഷ്ടാ യോനിദുഷ്ടാ പതിം നിന്ദതി കോപതഃ
ഉത്തമവംശത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും ദുഷ്ടസ്വഭാവവും ധർമ്മരഹിതത്വവും ഉള്ള സ്ത്രീ, വാക്കിലും ജനനത്തിലും ദോഷമുള്ളവളാണ്; അവൾ കോപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ നിന്ദിക്കും.
യാ സ്ത്രീ സര്വപരം ദ്വേഷ്ടി പതിം വിഷ്ണുസമം ഗുരുമ് । കുമ്ഭീപാകേ പചതി സാ യാവദിന്ദ്രാശ്ചതുര്ദശ
എല്ലാവരെയും ദ്വേഷിക്കുന്നവളും, വിഷ്ണുസമനായ ഗുരുവായ ഭർത്താവിനെ ദ്വേഷിക്കുന്ന സ്ത്രീയും, പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാർ നിലനിൽക്കുന്നത്ര കാലം കുംബീപാകനരകത്തിൽ പാകപ്പെടും.
വ്രതം ചാനശനം ദാനം സത്യം പുഷ്യം തപശ്ചിരമ് । പതിഭക്തിവിഹീനായാ ഭസ്മീഭൂതം നിരര്ഥകമ്
ഉപവാസം, ദാനം, സത്യം, ശുദ്ധി, ദീർഘകാലം തപസ്സ് — ഇവയെല്ലാം ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തി ഇല്ലാത്ത സ്ത്രീക്ക് അർത്ഥശൂന്യവും നശിച്ചുപോകുന്നതുമാണ്.
അതഃ രിംചിന്ന വക്ഷ്യാമി നിഷ്ഠുരം പതിമീശ്വരമ് । ഭൃത്യാപരാധൈര്ദേവസ്യ പ്രാണാംസ്തയക്ഷ്യാമി നിശ്ചിതമ്
അതിനാൽ, എത്ര കഠിനനും ഭർത്താവിനെ കുറിച്ച് ഞാൻ ദുഷ്പ്രഭാഷണം പറയില്ല; ഭൃത്യന്മാരുടെ തെറ്റുകൾക്കായി ഞാൻ ജീവൻ ത്യജിക്കാനും തയ്യാറാണ്, ഭർത്താവിനെ കുറ്റപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ ഒരിക്കലും തയ്യാറാകില്ല.
പതിദോഷേ മഹാസാധ്വീ പതിം ന നിഷ്ഠുരം വദേത് । യദി സോഢുമശക്താ ച പ്രാണാംസ്ത്യജതി ധര്മതഃ
ഭർത്താവിന്റെ തെറ്റുകൾ കൊണ്ടു മഹാസതീ ഭർത്താവിനെ കഠിനൻ എന്നു വിളിക്കില്ല; സഹിക്കാനാവില്ലെങ്കിൽ, അവൾ ധർമ്മപരമായി ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും.
പതിസേവാ വ്രതം സ്ത്രീണാം പതിസേവാ പരം തപഃ । പതിസേവാ പരോ ധര്മഃ പതിസേവാ സുരാര്ചനമ്
സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവിനെ സേവിക്കുന്നത് ഏറ്റവും വലിയ വ്രതമാണ്; അതാണ് ഉത്തമമായ തപസ്സും, പരമധർമ്മവും, ദേവതാരാധനയും.
പതിസേവാ പരം സത്യം ദാനതൌര്ഥാനുകീര്തനമ് । സര്വദേവമയഃ സ്വാമീ സര്വദേവമയഃ ശുചിഃ
ഭർത്താവിനെ സേവിക്കുക അത്യുത്തമമായ സത്യമാണ്; ദാനത്തെയും തീർത്ഥയാത്രകളെയുംക്കാൾ മഹത്തായത്. ഭർത്താവ് എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും രൂപമാണ്, ഭർത്താവ് പവിത്രനാണ്.
സര്വപുണ്യസ്വരുപശ്ച പതിരുപീ ജനാര്ദനഃ । യാ സതീഭര്തുരുച്ഛിഷ്ടം ഭുങ്ക്തൈ പാദോദകം സദാ
എല്ലാ പുണ്യങ്ങളുടെ സ്വരൂപവും ഭർത്താവാണ്; ജനാർദ്ദനൻ ഭർത്താവായി പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ഭർത്താവിന്റെ ഉച്ചിഷ്ടം കഴിക്കുകയും പാദോദകം കുടിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സതീ സ്ത്രീ—
തസ്യാ ദര്ശമുപസ്പര്ശ നിത്യം വാഞ്ഛന്തി ദേവതാഃ । തതഃ സര്വാണി തീര്യാനി പുനന്തി പാപിനോ ഹ്യഘാത്
അവളെ കാണാനും സ്പർശിക്കാനും ദേവതകൾ എപ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും വിശുദ്ധമാകുന്നു, പാപികളും പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരാവുന്നു.
ഇത്യുക്ത്വാ ച മഹാസാധ്വീ രുരോദ ച സുഹുര്മുഹുഃ । ഉവാച ബ്രഹ്മാ ഭീതശ്ച ഭക്തിനമ്രാത്മകംധരഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മഹാസതീ വീണ്ടും വീണ്ടും കരയാൻ തുടങ്ങി; ഭയത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി ബ്രഹ്മാവ് അവളോട് പറഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മോവാച ഭവിഷ്യതി ന ഭദ്രം ച ജയസ്യ വിജയസ്യ ച । ത്വയാ ന ശപ്തൌ തൌ മൂഢൌ പ്രിയാപരാധഭൌതയാ
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ജയക്കും വിജയക്കും നല്ലതൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല; പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ അപരാധം ചെയ്ത ആ ഇരുവർക്കും നീ ശാപം നൽകിയില്ല.
സാപരാധം ച ധര്മിഷ്ഠഃ ക്ഷമയാ ന ശപേദ്യദീ । സര്വനാശോ ഭവേത്തസ്യ നിശ്ചിതം മാ ചിരം സതി
ഒരു ധാർമ്മികൻ ക്ഷമയാൽ കുറ്റം ചെയ്തവനെ ശപിക്കാതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവനു എല്ലാം നശിച്ചുപോകും — സതീ, നീ വൈകിക്കരുത്.
യദി ശപ്തും ന ശക്തശ്ച ന ദ്ണ്ഡം കര്തുമീശ്വരഃ । സാപരാധേ ച പുരുഷേ ധര്മോ ദണ്ഡം കരോതി ച
ശപിക്കാനോ ശിക്ഷിക്കാനോ കഴിയാതെ, ഇശ്വരൻ ആയിരിക്കുമ്പോഴും, കുറ്റം ചെയ്യുന്നവനോട് ധർമ്മം തന്നെയാണ് ശിക്ഷ നൽകുന്നത്.
സര്വം ക്ഷമസ്വ ഹേ മാര്തഗച്ഛ പ്രിയാന്തികമ് । മാം ച ത്വത്സ്വാമിനോഭക്തം നിയോജ്യ കൃഷ്ടികര്മണി
എല്ലാം ക്ഷമിക്കൂ, സുമനസ്സുള്ളവളേ, പ്രിയനോടൊപ്പം പോകൂ; എന്നെ, ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തനായ ദാസനെ, ഭൂമിയിടാൻ നിയോഗിക്കൂ.
ഇത്യുക്ത്വാ താം പുരസ്കൃത്വാ സാര്ധ ദേവൈര്മുനീന്ദ്രകൈഃ । ശീഘ്രം ജഗാമ വൈകുണ്ഠം വൈകുണ്ഠം സ്തോതുമീശ്വരഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവളെ മുന്നിൽ വെച്ച്, ദേവന്മാരോടും മുനികളോടും കൂടി, അവൻ വേഗത്തിൽ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോയി, വൈകുണ്ഠനാഥനെ സ്തുതിക്കാൻ.
തത്ര ഗത്വാ ജഗത്രായം തുഷ്ടാവ കമലാസനഃ । ചതുര്വക്ത്രൈശ്ചതുര്വക്ത്രശ്ചതുര്വേദവിദാം ഗുരുമ്
അവിടെ എത്തി, ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകൻ, കമലത്തിൽ ഇരുന്ന്, നാലു മുഖങ്ങളുള്ളവനെയും നാലു വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവരുടെ ഗുരുവിനെയും സ്തുതിച്ചു.
ബ്രഹ്മണഃ ക്തവനം ശ്രുത്വാ ദൃഷട്വാ ലക്ഷ്മീം പുരഃ സരാമ് । രുദതീം നമ്രവദനാമുവാച കമലാപതിഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്തുതി കേട്ട്, മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന, തലവാഴ്ത്തി കരയുന്ന ലക്ഷ്മിയെ കമലാപതി കണ്ടു, അവളോട് പറഞ്ഞു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച സര്വം ജാനാമി സര്വജ്ഞഃ സര്വാത്മാ സര്വപാലകഃ । സര്വശാസ്താ ച സര്വാദികാരണം കമലോദ്ഭവ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനാണ്, സർവ്വജ്ഞനും സർവ്വാത്മാവും സർവ്വരക്ഷകനും ആകുന്നു; ഞാൻ എല്ലാവർക്കും ഗുരുവും സർവ്വകാരണവുമാണ്, കമലത്തിൽ ജനിച്ചവനേ.