കഥം കൃഷ്ണോ മഹാവിഷ്ണോര്ദര്പഭങ്ഗ ചകാര സഃ । അന്യേഷാം വാ കഥമഹോ തദ്ഭവാന്വക്തുമര്ഹതി
കൃഷ്ണൻ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അഹങ്കാരം എങ്ങനെ തകർത്തു? അല്ലെങ്കിൽ മറ്റുള്ളവരുടെ അഹങ്കാരവും എങ്ങനെ തകർത്തു? ഭഗവനേ, അതെല്ലാം പറയാൻ നീ യോഗ്യനാണ്.
സ്വതഃ ശ്രീകൃഷ്ണചരിതമതീവ മധുരം ശ്രുതൌ । അതീവ മധുരം രമ്യം കാവ്യം കവിമുഖാത്തതഃ
ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ കഥകൾ സ്വയം കേൾക്കാൻ അത്യന്തം മധുരമാണ്; കവികളുടെ വായിൽനിന്ന് കവിതയായി കേൾക്കുമ്പോൾ അതു കൂടുതൽ ആസ്വാദ്യവും മനോഹരവുമാണ്.
നാരായണ ഉവാച മഹാവിഷ്ണോരഹംകാരോ ബഭൂവ സഹസേതി ച । സര്വം മല്ലോമകൂപേഷു വിശ്വാന്യേവാഽഹമീശ്വരഃ
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: മഹാവിഷ്ണുവിന് അഹങ്കാരം ഉയർന്നു: 'എല്ലാ ലോകങ്ങളും എന്റെ ശരീരത്തിലെ രോമരന്ധ്രങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ഞാൻ തന്നെയാണ് ഈശ്വരൻ.'
സംഹാരഭൈരവീ ഭുത്വാ തം സ ജഗ്രാസ ലീലയാ । സ്യിതേ മുര്ധാവശേഷേ ച പ്രസാദം തം ചകാര സഃ
സംഹാരഭൈരവിയായി അവൻ ലീലയായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ മുഴുവൻ വിഴുങ്ങി; തല മാത്രം ശേഷിക്കുമ്പോൾ അവനു കൃപയോടെ അനുഗ്രഹം നൽകി.
സര്വാത്മനാ ധ്യായമാനഃ സ്തുതോ ഭീതം കൃപാനിധിഃ । തച്ഛരീരം സുസംപന്നം പുനരേവ ചകാര സഃ
ഭയത്തോടെയും ഭക്തിയോടെയും മുഴുവൻ മനസ്സോടെ ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, കരുണാസാഗരൻ അവന്റെ ശരീരം വീണ്ടും പൂർണ്ണമായി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.
ബ്രഹ്മണഃ സഹസാ ബ്രഹ്മന്നിതി ദര്പോ ബഭുവ ഹ । അഹം ത്രിജഗതാം ധാതാ കര്താഽഹമീശ്വരഃ സ്വയമ്
അപ്രത്യക്ഷമായി ബ്രഹ്മാവിനും അഹങ്കാരം പിറന്നു: 'ഞാൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവാണ്, ഞാൻ തന്നെയാണ് കര്ത്താവ്, ഈശ്വരൻ.'
മത്പരഃ പൂജിതോ നാസ്തി മത്പരശ്ച ജിതേന്ദ്രിയഃ । ഇത്യേവം മനസാ കൃത്വാ ബഹുദര്പോ ബഭൂവ ഹ
'എന്നെക്കാൾ വലിയവനില്ല, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനായി എന്നെക്കാൾ മറ്റാരുമില്ല.' ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ച ബ്രഹ്മാവിന് വലിയ അഹങ്കാരം പിറന്നു.
തം ബ്രഹാണാം സമൂഹം ച ദര്ശയാമാസ തത്ക്ഷണമ് । ഗോലോകേ സ്വസമീപേ ച വസന്തം പുരതോ വിഭോഃ
അന്നേ സമയം, ഗോലോകത്തിൽ ഭഗവാന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ വസിക്കുന്ന അനേകം ബ്രഹ്മാക്കളെ അവനു കാട്ടി.
ശതവക്ത്രം ച പ്രത്യേകം ബ്രഹ്മാണ്ഡൌഘം ച ലീലയാ । ത്യക്തുകാമം സ്വദേഹം ച വ്രീഡയാ നതകംധരമ്
ഓരോരുത്തർക്കും നൂറ് മുഖങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; അനേകം ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ അവരോടൊപ്പം. ലജ്ജയിൽ തല താഴ്ത്തി, തൻറെ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കാൻ അവർ ആഗ്രഹിച്ചു.
പുനഃ പ്രസാദം കൃപയാ തം ചകാര കൃപാനിധിഃ । കാലേന മോഹിനീദ്വാരാ തമപൂജ്യം ചകാര സഃ
പിന്നീട് കരുണയാൽ കരുണാസാഗരൻ അവനു വീണ്ടും അനുഗ്രഹം നൽകി; കാലക്രമത്തിൽ മോഹിനിയുടെ വഴി അവനെ കുറേക്കാലം ആരാധനയില്ലാത്തവനാക്കി.
സ്വകന്യാം ദര്ശയിത്വാ തം സകാമം ച ചകാര ഹ । പുനസ്തദ്ദര്പഭങ്ഗം ച ശിവദ്വാരാ ചകാര സഃ
സ്വന്തം മകളെ കാണിച്ച്, അവനെ ആഗ്രഹത്തോടെ നിറച്ചു; പിന്നെയും ശിവന്റെ വഴി അവന്റെ അഹങ്കാരം തകർത്തു.
തത്യാജ ലജ്ജയാ ദേഹം പുനര്ദേഹം ദധാര സഃ । പുനശ്ചകാര തം പൂജ്യം ബ്രഹ്മാണം ബ്രഹ്മണഃ പ്രഭുഃ
ലജ്ജയിൽ അവൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു; പിന്നെ മറ്റൊരു രൂപം സ്വീകരിച്ചു. വീണ്ടും ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രഭു അവനെ ആരാധനയ്ക്ക് യോഗ്യനാക്കി.
ജ്ഞാനം ദദൌ മഹാജ്ഞാനീ ജ്ഞാനാനന്ദഃ സനാതനഃ । വിഷ്ണോര്ബഭൂവ ഗര്വശ്ച ജഗത്പാതാഽഹമീശ്വരഃ
സനാതനനും ജ്ഞാനാനന്ദസ്വരൂപനും മഹാജ്ഞാനവും അവനു നൽകി; എന്നാൽ വിഷ്ണുവിൽ അഹങ്കാരം പിറന്നു: 'ഞാൻ ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനാണ്, ഈശ്വരൻ.'
തമാത്മവിസ്മൃതം കൃഷ്ണശ്ചകാര രാമജന്മനി । അഹം വിശ്വം ബിഭര്മീതി ശേഷോ ദര്പീ ബഭൂവ ഹ
കൃഷ്ണൻ, രാമജനനസമയത്ത് വിഷ്ണുവിനെ സ്വയം മറക്കുമാറാക്കി; ശേഷനും 'ഞാൻ ലോകത്തെ താങ്ങുന്നു' എന്ന അഭിമാനത്തിൽ മുങ്ങി.
തദ്ദര്പം ഗരുഡദ്വാരാ ചൂര്ണീഭൂതം ചകാര സഃ । ഏകദാ പൂജിതോ നാഗൈര്ഗരുഡഃ കൃഷ്ണവാഹനഃ
അവന്റെ അഹങ്കാരം ഗരുഡൻ പൊടിയാക്കി തകർത്തു. ഒരിക്കൽ കൃഷ്ണന്റെ വാഹനായ ഗരുഡനെ പാമ്പുകൾ ആരാധിച്ചു.
ന പൂജിതശ്ച ശേഷേണ സ്വദര്പേണ പുരാ മുനേ । ഗരുഡേന ജിതം കോധാത്തമനന്തം മനസ്വിനമ്
മുനിവേ, മുമ്പ് ശേഷൻ തന്റെ അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ഗരുഡനെ ആരാധിച്ചില്ല. കോപത്തിൽ ഗരുഡൻ മഹാശക്തനായ അനന്തനെ ജയിച്ചു.
ചകാര മോക്ഷണം തസ്യ ശ്രീകൃഷ്ണശ്ച കൃപാനിധിഃ । സ്വയം ശിവഃ സ്വദര്പാച്ച വിവാഹം ന ചകാര സഃ
കൃപാനിധിയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അവന് മോക്ഷം നൽകി. ശിവൻ സ്വയം, തന്റെ അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന്, വിവാഹം നടത്താതിരുന്നതാണ്.
തം കൃത്വാ മായയാ മോഹം കാരയാമാസ സ്ത്രീയുതമ് । പുനര്ജഹാര തത്പത്നീം ദക്ഷകന്യാം മഹാസതീമ്
ശിവൻ തന്റെ മായയാൽ അവനെ മോഹിപ്പിച്ച് സ്ത്രീയിൽ ആസക്തനാക്കി. പിന്നെ ദക്ഷന്റെ മഹാസതിയായ മകളായ ഭാര്യയെ തിരിച്ചു വാങ്ങി.
വര്ഷ ശുശോച തദ്ദേഹം ക്രോഡേ കൃത്വാ ച ശംകരഃ । നാനാസ്ഥാനം ച ബഭ്രാമ രുദഞ്ഛോകാന്മുഹുര്മുഹുഃ
ശംകരൻ ഒരു വർഷം ഭാര്യയുടെ ശരീരം കെട്ടിപ്പിടിച്ച് ദുഃഖത്തിൽ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് പല സ്ഥലങ്ങളിലും അലഞ്ഞു.
ജന്മാന്തരേ പുനഃ പ്രാപ്യ താം സതീം പാര്വതീം മുദാ । വിസസ്മാര ച സ്വജ്ഞാനം ദക്ഷശപ്തഃ പുനഃ ശിവഃ
മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ ശിവൻ സന്തോഷത്തോടെ സതിയെ പാർവതിയായി വീണ്ടും ലഭിച്ചു. ദക്ഷന്റെ ശാപം മൂലം ശിവൻ തന്റെ ജ്ഞാനം വീണ്ടും മറന്നു.
പുനശ്ചാഽഽങ്ഗീരസദ്വാരാ സ്മാരയാമാസ സത്വരമ് । ഏകദാ സരഥഃ ശമ്ഭുഃ പ്രേരിതസ്ത്രിപുരേ പുരാ
പിന്നീട് ആംഗിരസിന്റെ വഴി വേഗത്തിൽ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. പുരാതനകാലത്ത് ശംഭു രഥത്തോടുകൂടി ത്രിപുരയിലേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടു.
ഹത്വാ ദൈത്യം ശിവദ്വാരാ ത്രിപുരാരിം ചകാര തമ് । സര്വം വരം ച സര്വസ്മൈ ദാതും ശംഭുഃ കൃപാനിധിഃ
ദാനവനെ കൊല്ലുകയും ശിവൻ അവനെ ത്രിപുരാരിയായി മാറ്റുകയും ചെയ്തു. കൃപാനിധിയായ ശംഭു എല്ലാവർക്കും എല്ലാ വരങ്ങളും നൽകി.
സ്വയം കല്പതരുര്ഭൂത്വാ പ്രതിജ്ഞാം ച ചകാര സഃ । വൃകാസുരോഽനുഷ്ഠാനം ച കൃത്വാ വവ്രേ വരം വിഭുമ്
സ്വയം ഒരു കല്പവൃക്ഷമായി വാഗ്ദാനം നടത്തി. വൃകാസുരൻ കഠിനതപസ്സു ചെയ്തു ദൈവത്തോടു് ഒരു വരം ചോദിച്ചു.
ദാസ്യാമി ഹസ്തം യന്മൂര്ഘ്നി ഭസ്മസാദ്ഭവതു ക്ഷണാത് । ജഗാദ ജഗതാം നാഥ ഈപ്സിതം തേ ഭവിഷ്യതി
"നിന്റെ കൈ ആരുടെ തലയിൽ വെച്ചാലും ഉടൻ അവൻ ചാരമാകും," എന്ന് ലോകങ്ങളുടെ നാഥൻ പറഞ്ഞു. "നിന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറും."
ഇതി ലബ്ധ്വാ വരം രുദ്രാദ്ഗച്ഛന്തം ശംകരം വിഭുമ് । ഹസ്തം ദാതും ച തം മൂര്ധ്നി പ്രാധാവത്സത്വരം പുരാ
രുദ്രനിൽ നിന്ന് വരം ലഭിച്ച ശേഷം, ശംകരൻ പുറപ്പെടുമ്പോൾ വൃകാസുരൻ വേഗത്തിൽ അവന്റെ തലയിൽ കൈ വെക്കാൻ ഓടി.
അതീവ ഭീതഃ ശംഭുശ്ച ജഗാമ ശരണം ഹരിമ് । ഭഗവാംശ്ച ശിവസ്യാര്ഥേ ദൈത്യം ഭസ്മീചകാര സഃ
വളരെ ഭയപ്പെട്ട ശംഭു ഹരിയിൽ അഭയം തേടി. ഭഗവാൻ ശിവന്റെ خاطرത്തിൽ ദാനവനെ ചാരമാക്കി.
ശിവം യുദ്ധം ച കുര്വന്തം ബാണയുദ്ധേ പുരാ വിഭുഃ । ലീലയാ ജൃമ്ഭണാസ്ത്രേണ ജഡീഭൂതം ചകാര സഃ
ഒരിക്കൽ ശിവൻ അമ്പ് യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഭഗവാൻ തന്റെ ലീലയിൽ ജൃംഭണാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ശിവനെ അചേതനനാക്കി.
സമാഗതം ദക്ഷയജ്ഞേ ശംഭും ദമ്ഭേന ലീലയാ । വാരയാമാസ ഭഗവാന്ഹസ്തം ദത്ത്വാ ച തദ്ഗലേ
ദക്ഷയാഗത്തിൽ ശംഭു എത്തിയപ്പോൾ, ഭഗവാൻ തന്ത്രത്താൽ അവനെ തടഞ്ഞു, തന്റെ കൈ അവന്റെ കഴുത്തിൽ വെച്ചു.
കേദാരകന്യകാദ്വാരാ ശപ്തോ ധര്മോഽതിദൈവതഃ । ബഭൂവാതികൃശോ ഭീതഃ കുഹ്വാമേവ യഥാ ശശീ
കേദാരകന്യകയുടെ ശാപത്താൽ ധർമ്മം, അതിദൈവത്വം ഉള്ളവൻ, വളരെ ക്ഷീണിക്കുകയും ഭയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഗ്രഹണകാലത്തെ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ആയിരുന്നു.
തദാ തസ്യാശ്ച ശാപാന്തേ സത്യേ പൂര്ണോ ബഭുവ ഹ । ത്രിപാദ്ബഭൂവ ത്രേതായാം ദ്വാപരം ച ദ്വിപാദിതി
അവളുടെ ശാപം അവസാനിച്ചപ്പോൾ സത്യയുഗത്തിൽ ധർമ്മം പൂർണ്ണമായി. ത്രേതായുഗത്തിൽ മൂന്നു കാലുകളും, ദ്വാപരയുഗത്തിൽ രണ്ട് കാലുകളും ഉണ്ടായി.