ധത്തേ ച ധരണീ ലോകാന്യദ്ഭയേന ചരാചരാന് । സൂയതേ പ്രകൃതിഃ സൃഷ്ടൌ യദ്ഭയാന്മഹദാദികമ്
അവനെ ഭയപ്പെടുത്തി ഭൂമി ലോകങ്ങളെ, ചലനശീലികളും അചലങ്ങളെയും താങ്ങുന്നു. സൃഷ്ടിക്കായി പ്രകൃതി മഹത് മുതലായവയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ദുര്ജ്ഞേയം തദഭിപ്രായം കോ വാ ജാനാതി പുത്രക । യത്പ്രഭാവം ന ജാനന്തി ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ
അവന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് അറിയാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമാണ്. ആരാണ് അതറിയാൻ കഴിയുക, മകനേ? ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും അവന്റെ ശക്തി അറിയുന്നില്ല.
കഥം ജാനാമി തച്ചേഷ്ടാമഹം വത്സ സുമന്ദധീഃ । കഥം ജഗാമ മഥുരാം ത്യക്ത്വാ വൃന്ദാവനം വനമ്
ഞാൻ, ബുദ്ധിയില്ലാത്തവൻ, അവന്റെ പ്രവർത്തികൾ എങ്ങനെ അറിയാൻ കഴിയും, പ്രിയമകനേ? അവൻ എങ്ങനെ വൃന്ദാവനം വിട്ട് മഥുരയിലേക്ക് പോയി?
കഥം തത്യാജ ഗോപീശ്ച രാധാം പ്രാണാധികാം പ്രിയാമ് । യശോദാം ബാന്ധവാദീംശ്ച നന്ദം വ നന്ദനന്ദനഃ
നന്ദന്റെ പ്രിയപുത്രൻ എങ്ങനെ ഗോപിമാരെയും, ജീവനേക്കാൾ പ്രിയമായ രാധയെയും, യശോദയെയും ബന്ധുക്കളെയും, നന്ദനെയും വിട്ടുപോയി?
ദര്പഹാ ദര്പദഃ സോഽപി സര്വേഷാം സര്വദഃ സദാ । ബഭഞ്ജ രാധാദര്പം ച സുദാമ്നഃ ശാപകാരണാത്
അവൻ അഭിമാനം തകർക്കുന്നവനും, അഭിമാനം നൽകുന്നവനും, എല്ലാം എല്ലാർക്കും എപ്പോഴും നൽകുന്നവനും ആണല്ലോ. സുദാമന്റെ ശാപം കൊണ്ട് അവൻ രാധയുടെ അഭിമാനവും തകർത്തു.
അന്യേഷാം ഭാവനാഹേതോര്ബ്രഹ്മപ്രാപ്തിസ്തഥാ ഭവേത് । ഏവം കിംചിദ്വിതര്കം ച കുരുതേ കമലോദ്ഭവഃ
മറ്റുള്ളവരുടെ ഭക്തിക്കായി, അവർ ബ്രഹ്മത്തിൽ എത്താൻ വേണ്ടി, കമലത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവു ഇങ്ങനെ ആലോചനകൾ നടത്തുന്നു.
ചകാര ദര്പഭങ്ഗം ച മഹാവിഷ്ണുഃ പുരാ വിഭുഃ । ബ്രഹ്മണശ്ചതഥാ വിഷ്ണോഃ ശഷേസ്യ ച ശിവസ്യ ച
പണ്ടു മഹാവിഷ്ണു, സർവ്വവ്യാപിയായവൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെയും വിഷ്ണുവിന്റെയും ശേഷന്റെയും ശിവന്റെയും അഭിമാനം തകർത്തു.
ധര്മസ്യ ച യമസ്യാപി സാമ്ബസ്യ ചന്ദ്രസൂര്യയോഃ । ഗരുഡസ്യ ച വഹ്നേശ്ച ഗുരോര്ദുര്വാസസസ്തഥാ
ധർമ്മന്റെയും യമന്റെയും സാംബന്റെയും ചന്ദ്രനുടെയും സൂര്യന്റെയും, ഗരുഡന്റെയും അഗ്നിയുടെയും ഗുരുവിന്റെയും ദുര്വാസസ്സിന്റെയും അഭിമാനവും അവൻ തകർത്തു.
ദൌവാരികസ്യ ഭക്തസ്യ ജയസ്യ വിജയസ്യ ച। സുരാണമസുരാണാം ച ഭവതഃ കാമശക്രയോഃ
ദ്വാരപാലന്റെയും ഭക്തന്റെയും ജയയുടെയും വിജയയുടെയും, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും, ഭവന്റെയും കാമന്റെയും ഇന്ദ്രന്റെയും അഭിമാനവും.
ലക്ഷ്മണസ്യാര്ജുനസ്യാപി ബാണസ്യ ച ഭൃഗോസ്തഥാ । സുമേരോശ്ച സമുദ്രാണാം വായോശ്ച വരുണസ്യ ച
ലക്ഷ്മണന്റെയും അർജുനന്റെയും ബാണന്റെയും ഭൃഗുവിന്റെയും, സുമേറുവിന്റെയും സമുദ്രങ്ങളുടെയും വായുവിന്റെയും വരുണന്റെയും അഭിമാനവും.
സരസ്വത്യാശ്ച ദുര്ഗായാഃ പദ്മായാശ്ച ഭുവസ്തഥാ । സാവിത്ര്യാശ്ചൈവ ഗങ്ഗായാ മനസായാസ്തഥൈവ ച
സരസ്വതിയുടെയും ദുര്ഗ്ഗയുടെയും പത്മയുടെയും ഭൂമിയുടെയും, സാവിത്രിയുടെയും ഗംഗയുടെയും മനസയുടെയും അഭിമാനവും.
പ്രാണാധിഷ്ഠാതൃദേവ്യശ്ച പ്രിയായാഃ പ്രാണതോഽപി ച । പ്രാണാധികായാ രാധായാ അന്യേഷാമപി കാ കഥാ
പ്രാണാധിഷ്ഠാതൃ ദേവിയുടെയും, ജീവനേക്കാൾ പ്രിയമായവളുടെയും, ജീവനേക്കാൾ പ്രിയമായ രാധയുടെയും അഭിമാനവും — മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യം പറയേണ്ടതുണ്ടോ?
ഹ്രത്വാ ദര്പം ച സര്വേഷാം പ്രസാദം ച ചകാര സഃ । കര്താ ഹര്താ പാലയിതാ സ്രഷ്ടാ സ്രഷ്ടുശ്ച സര്വതഃ
എല്ലാവരുടെയും അഭിമാനം നീക്കി അവൻ അനുഗ്രഹം നൽകി. അവൻ സൃഷ്ടാവും സംഹാരകനും രക്ഷകനും സ്രഷ്ടാവും, സ്രഷ്ടാക്കളുടെ സ്രഷ്ടാവുമാണ്.
യം സ്തോതുമീശോ നാലം ച പഞ്ചവക്ത്രൈസ്തു ശംകരഃ । സ്തോതും നാലം ചതുര്വക്ത്രോ വിധാതാ ജഗതാമപി
അഞ്ചു മുഖങ്ങളുള്ള ശങ്കരനും, നാലു മുഖങ്ങളുള്ള ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും, അവനെ സ്തുതിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
സ്തോതും നാലമനന്തശ്ച സഹസ്രവദനൈരഹോ । സ്വയം വിഷ്ണുര്വിശ്വവ്യാപീ നാലം സ്തോതും ജനാര്ദനഃ
ആയിരം വായുള്ള അനന്തനും, സർവ്വവ്യാപിയായ വിഷ്ണുവും, ജനാർദ്ദനനെയും സ്തുതിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
മഹാവിരാണ്ന ശക്തോഽപി യം സ്തോതും പരമേശ്വരമ് । കമ്പിതാ യസ്യ പുരതഃ പ്രകൃതിഃ പരമാത്മനഃ
വലിയ വിരാട് പോലും, കഴിവുള്ളവനായി ഇരുന്നിട്ടും, പരമേശ്വരനെയും സ്തുതിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. അവന്റെ മുമ്പിൽ പ്രകൃതിയും വിറയ്ക്കുന്നു.
സരസ്വതീ ജഡീഭൂതാ യം സ്തോതും പരമേശ്വരമ് । മഹിമാനം ന ജാനന്തി വേദാ യസ്യ ച നാരദ
നാരദാ, പരമേശ്വരനെ സ്തുതിക്കാൻ തന്നെ സരസ്വതിയും വാക്കില്ലാതെ പോയി; അവന്റെ മഹത്വം വേദങ്ങൾക്കു പോലും അറിയില്ല.
ഇത്യേവം കഥിതോ ബ്രഹ്മന്പ്രഭാവഃ പരമാത്മനഃ । നിര്ഗുണസ്യ ച കൃഷ്ണസ്യ കിം ഭുയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
ബ്രഹ്മണേ, ഞാൻ പരമാത്മാവായ കൃഷ്ണന്റെ മഹത്വം വിവരിച്ചു. ഗുണങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള കൃഷ്ണന്റെ ഈ പ്രഭാവം കേട്ടതിൽപ്പുറം, ഇനി എന്താണ് നീ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തരാര്ധേ നാരദനാo ശ്രീകൃഷ്ണപ്രഭാവ- വര്ണനം നാമ പഞ്ചപഞ്ചശാത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ നാരദനും ശ്രീബ്രഹ്മാവും തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തിൽ മഹാബ്രഹ്മവൈവർതപുരാണത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിന്റെ ഉത്തരാർദ്ധത്തിൽ വരുന്ന 'ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പ്രഭാവം' എന്ന അദ്ധ്യായം അമ്പത്തിയഞ്ചാമതായി സമാപിക്കുന്നു.
അഥ ഷദ്പഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ നാരദ ഉവാച കിമപൂര്വം ശ്രുതം ബ്രഹ്മന്രഹസ്യം പരമാദ്ഭുതമ് । അനന്തചരിതം ധന്യമനന്തസ്യാച്യുതസ്യ ച
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മണേ, അത്യപൂർവവും അത്ഭുതകരവുമായ രഹസ്യമായ, അനന്തമായ അച്യുതന്റെ ഭാഗ്യവാനായ കഥ എന്താണ്?
കഥം കൃഷ്ണോ മഹാവിഷ്ണോര്ദര്പഭങ്ഗ ചകാര സഃ । അന്യേഷാം വാ കഥമഹോ തദ്ഭവാന്വക്തുമര്ഹതി
കൃഷ്ണൻ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അഹങ്കാരം എങ്ങനെ തകർത്തു? അല്ലെങ്കിൽ മറ്റുള്ളവരുടെ അഹങ്കാരവും എങ്ങനെ തകർത്തു? ഭഗവനേ, അതെല്ലാം പറയാൻ നീ യോഗ്യനാണ്.
സ്വതഃ ശ്രീകൃഷ്ണചരിതമതീവ മധുരം ശ്രുതൌ । അതീവ മധുരം രമ്യം കാവ്യം കവിമുഖാത്തതഃ
ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ കഥകൾ സ്വയം കേൾക്കാൻ അത്യന്തം മധുരമാണ്; കവികളുടെ വായിൽനിന്ന് കവിതയായി കേൾക്കുമ്പോൾ അതു കൂടുതൽ ആസ്വാദ്യവും മനോഹരവുമാണ്.
നാരായണ ഉവാച മഹാവിഷ്ണോരഹംകാരോ ബഭൂവ സഹസേതി ച । സര്വം മല്ലോമകൂപേഷു വിശ്വാന്യേവാഽഹമീശ്വരഃ
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: മഹാവിഷ്ണുവിന് അഹങ്കാരം ഉയർന്നു: 'എല്ലാ ലോകങ്ങളും എന്റെ ശരീരത്തിലെ രോമരന്ധ്രങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ഞാൻ തന്നെയാണ് ഈശ്വരൻ.'
സംഹാരഭൈരവീ ഭുത്വാ തം സ ജഗ്രാസ ലീലയാ । സ്യിതേ മുര്ധാവശേഷേ ച പ്രസാദം തം ചകാര സഃ
സംഹാരഭൈരവിയായി അവൻ ലീലയായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ മുഴുവൻ വിഴുങ്ങി; തല മാത്രം ശേഷിക്കുമ്പോൾ അവനു കൃപയോടെ അനുഗ്രഹം നൽകി.
സര്വാത്മനാ ധ്യായമാനഃ സ്തുതോ ഭീതം കൃപാനിധിഃ । തച്ഛരീരം സുസംപന്നം പുനരേവ ചകാര സഃ
ഭയത്തോടെയും ഭക്തിയോടെയും മുഴുവൻ മനസ്സോടെ ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, കരുണാസാഗരൻ അവന്റെ ശരീരം വീണ്ടും പൂർണ്ണമായി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.
ബ്രഹ്മണഃ സഹസാ ബ്രഹ്മന്നിതി ദര്പോ ബഭുവ ഹ । അഹം ത്രിജഗതാം ധാതാ കര്താഽഹമീശ്വരഃ സ്വയമ്
അപ്രത്യക്ഷമായി ബ്രഹ്മാവിനും അഹങ്കാരം പിറന്നു: 'ഞാൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവാണ്, ഞാൻ തന്നെയാണ് കര്ത്താവ്, ഈശ്വരൻ.'
മത്പരഃ പൂജിതോ നാസ്തി മത്പരശ്ച ജിതേന്ദ്രിയഃ । ഇത്യേവം മനസാ കൃത്വാ ബഹുദര്പോ ബഭൂവ ഹ
'എന്നെക്കാൾ വലിയവനില്ല, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനായി എന്നെക്കാൾ മറ്റാരുമില്ല.' ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ച ബ്രഹ്മാവിന് വലിയ അഹങ്കാരം പിറന്നു.
തം ബ്രഹാണാം സമൂഹം ച ദര്ശയാമാസ തത്ക്ഷണമ് । ഗോലോകേ സ്വസമീപേ ച വസന്തം പുരതോ വിഭോഃ
അന്നേ സമയം, ഗോലോകത്തിൽ ഭഗവാന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ വസിക്കുന്ന അനേകം ബ്രഹ്മാക്കളെ അവനു കാട്ടി.
ശതവക്ത്രം ച പ്രത്യേകം ബ്രഹ്മാണ്ഡൌഘം ച ലീലയാ । ത്യക്തുകാമം സ്വദേഹം ച വ്രീഡയാ നതകംധരമ്
ഓരോരുത്തർക്കും നൂറ് മുഖങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; അനേകം ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ അവരോടൊപ്പം. ലജ്ജയിൽ തല താഴ്ത്തി, തൻറെ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കാൻ അവർ ആഗ്രഹിച്ചു.
പുനഃ പ്രസാദം കൃപയാ തം ചകാര കൃപാനിധിഃ । കാലേന മോഹിനീദ്വാരാ തമപൂജ്യം ചകാര സഃ
പിന്നീട് കരുണയാൽ കരുണാസാഗരൻ അവനു വീണ്ടും അനുഗ്രഹം നൽകി; കാലക്രമത്തിൽ മോഹിനിയുടെ വഴി അവനെ കുറേക്കാലം ആരാധനയില്ലാത്തവനാക്കി.