ദുര്ജ്ഞേയം തസ്യ ചരിതം കാര്യം ഹൃദയമേവ ച । ബദ്ധാസ്തന്മായയാ സര്വേ മോഹിതാശ്ച ദുരന്തയാ
അവന്റെ പ്രവർത്തികളും, കൃത്യങ്ങളും, ഹൃദയവും മനസ്സിലാക്കാൻ വളരെ ദുഷ്കരമാണ്; അവന്റെ മഹാമായയിൽ എല്ലാവരും ബന്ധിക്കപ്പെട്ട്, അതിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു.
യദ്ഭയാദ്വാതി വാതോഽയം കൂര്മം ധത്തേ നിരാശ്രയഃ । കൂര്മോഽനന്തം വിധത്തേ ച യദ്ഭയേന നിരന്തരമ്
അവനോടുള്ള ഭയത്താൽ ഈ കാറ്റ് വീശുന്നു, ആമ ആധാരമില്ലാത്തതിനെ താങ്ങുന്നു, ആ ആമ അനന്തനെ എന്നും ഭയത്താൽ താങ്ങുന്നു.
ബിഭര്തി ശേഷോ വിശ്വം ച യദ്ഭയേന ച നാരദ । സഹസ്രശീര്ഷാ പുരുഷഃ ശിരമശ്ചൈകദേശതഃ
നാരദാ, അവനോടുള്ള ഭയത്താൽ ശേഷൻ ഈ ലോകം താങ്ങുന്നു; ആയിരം തലകളുള്ള പുരുഷൻ തന്റെ തല ഒരു സ്ഥലത്ത് നിലനിർത്തുന്നു.
സപ്തസാഗരസംയുക്താ സപ്തദ്വീപാ വസുംധരാ । ശൈലകാനനസംയുക്താ പാതാലാഃ സപ്ത ഏവ ച
ഏഴ് ദ്വീപുകളും ഏഴ് സമുദ്രങ്ങളും, പർവതങ്ങളും കാടുകളും ഉള്ള ഭൂമി, കൂടാതെ ഏഴ് പാതാളങ്ങളും ഉണ്ട്.
സപ്തസ്വര്ഗാശ്ച വിവിധാ ബ്രഹ്മലോകസമന്വിതാഃ । ഏവം വിശ്വം ത്രിഭുവനം കൃത്രിമം പരികീര്തിതമ്
ഏഴ് വിധത്തിലുള്ള സ്വർഗ്ഗലോകങ്ങളും ബ്രഹ്മലോകവും ചേർന്ന്, ഇങ്ങനെ മൂന്ന് ലോകങ്ങളടങ്ങിയ ഈ സൃഷ്ടി കൃത്രിമമായതായി പറയപ്പെടുന്നു.
യദ്ഭയേന വിധാത്രാച പ്രതിസൃഷ്ടൌ ച നിര്മിതമ് । ഏവം വിശ്വാന്യസംരവ്യാനി ലോമകൂപൈര്മഹാന്വിരാട്
അവനോടുള്ള ഭയത്താൽ സ്രഷ്ടാവ് സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു; അങ്ങനെ മഹാവിരാടിന്റെ രോമരന്ധ്രങ്ങളിൽ നിന്ന് അനേകം ലോകങ്ങൾ ഉദിച്ചു.
യദ്ഭയേന വിധത്തേ ച യദന്നോ ധ്യായതേ ഹി യമ് । വിഷ്ണുഃ പാതി ച സംസാരം യദ്ഭയേന കൃപാനിധിഃ
അവനോടുള്ള ഭയത്താൽ സ്രഷ്ടാവ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു, അവനെ അന്നമായി ധ്യാനിക്കുന്നവരും ഉണ്ട്; കരുണാസാഗരനായ വിഷ്ണു അവനോടുള്ള ഭയത്താൽ ലോകത്തെ രക്ഷിക്കുന്നു.
കാലാഗ്നിരുദ്രോ യദ്ഭീതഃ കാലഃ സംഹരതേ പ്രജാഃ । മൃത്യുംജയോ മഹാദേവോ യദ്ഭയാദ്ധ്യായതേ ച യമ്
കാലാഗ്നിയും രുദ്രനും അവനോടുള്ള ഭയത്താൽ, കാലൻ ജീവികളെ സംഹരിക്കുന്നു; മരണത്തെ ജയിച്ച മഹാദേവൻ അവനെ ഭയത്താൽ ധ്യാനിക്കുന്നു.
ഷഡ്ഗുണൈരനുരാഗൈശ്ച വിരാഗീ വിരതഃ സദാ । യദ്ഭയേന ദഹത്യഗ്നിഃ സൂര്യസ്തപതി യദ്ഭയാത്
ആരോഹം, ആറ് ഗുണങ്ങളാലും സ്നേഹത്താലും എപ്പോഴും ആസക്തിയില്ലാതെ, വിരക്തനായി നില്ക്കുന്നവനാണ്. അവനെ ഭയപ്പെടുത്തി തീ കത്തുന്നു, സൂര്യൻ ചൂട് നൽകുന്നു.
യദ്ഭയാദ്വര്ഷതീന്ദ്രശ്ച മൃത്യുശ്ചരതി ജന്തുഷു । യദ്ഭയേന യമഃ ശാസ്താ പാപിനീം ധര്മ ഏവ ച
അവനെ ഭയപ്പെടുത്തി ഇന്ദ്രൻ മഴ പെയ്യിക്കുന്നു, മരണൻ ജീവികളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു, യമനും ധർമ്മനും പാപികളെ ശിക്ഷിക്കുന്നു.
ധത്തേ ച ധരണീ ലോകാന്യദ്ഭയേന ചരാചരാന് । സൂയതേ പ്രകൃതിഃ സൃഷ്ടൌ യദ്ഭയാന്മഹദാദികമ്
അവനെ ഭയപ്പെടുത്തി ഭൂമി ലോകങ്ങളെ, ചലനശീലികളും അചലങ്ങളെയും താങ്ങുന്നു. സൃഷ്ടിക്കായി പ്രകൃതി മഹത് മുതലായവയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ദുര്ജ്ഞേയം തദഭിപ്രായം കോ വാ ജാനാതി പുത്രക । യത്പ്രഭാവം ന ജാനന്തി ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ
അവന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് അറിയാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമാണ്. ആരാണ് അതറിയാൻ കഴിയുക, മകനേ? ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും അവന്റെ ശക്തി അറിയുന്നില്ല.
കഥം ജാനാമി തച്ചേഷ്ടാമഹം വത്സ സുമന്ദധീഃ । കഥം ജഗാമ മഥുരാം ത്യക്ത്വാ വൃന്ദാവനം വനമ്
ഞാൻ, ബുദ്ധിയില്ലാത്തവൻ, അവന്റെ പ്രവർത്തികൾ എങ്ങനെ അറിയാൻ കഴിയും, പ്രിയമകനേ? അവൻ എങ്ങനെ വൃന്ദാവനം വിട്ട് മഥുരയിലേക്ക് പോയി?
കഥം തത്യാജ ഗോപീശ്ച രാധാം പ്രാണാധികാം പ്രിയാമ് । യശോദാം ബാന്ധവാദീംശ്ച നന്ദം വ നന്ദനന്ദനഃ
നന്ദന്റെ പ്രിയപുത്രൻ എങ്ങനെ ഗോപിമാരെയും, ജീവനേക്കാൾ പ്രിയമായ രാധയെയും, യശോദയെയും ബന്ധുക്കളെയും, നന്ദനെയും വിട്ടുപോയി?
ദര്പഹാ ദര്പദഃ സോഽപി സര്വേഷാം സര്വദഃ സദാ । ബഭഞ്ജ രാധാദര്പം ച സുദാമ്നഃ ശാപകാരണാത്
അവൻ അഭിമാനം തകർക്കുന്നവനും, അഭിമാനം നൽകുന്നവനും, എല്ലാം എല്ലാർക്കും എപ്പോഴും നൽകുന്നവനും ആണല്ലോ. സുദാമന്റെ ശാപം കൊണ്ട് അവൻ രാധയുടെ അഭിമാനവും തകർത്തു.
അന്യേഷാം ഭാവനാഹേതോര്ബ്രഹ്മപ്രാപ്തിസ്തഥാ ഭവേത് । ഏവം കിംചിദ്വിതര്കം ച കുരുതേ കമലോദ്ഭവഃ
മറ്റുള്ളവരുടെ ഭക്തിക്കായി, അവർ ബ്രഹ്മത്തിൽ എത്താൻ വേണ്ടി, കമലത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവു ഇങ്ങനെ ആലോചനകൾ നടത്തുന്നു.
ചകാര ദര്പഭങ്ഗം ച മഹാവിഷ്ണുഃ പുരാ വിഭുഃ । ബ്രഹ്മണശ്ചതഥാ വിഷ്ണോഃ ശഷേസ്യ ച ശിവസ്യ ച
പണ്ടു മഹാവിഷ്ണു, സർവ്വവ്യാപിയായവൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെയും വിഷ്ണുവിന്റെയും ശേഷന്റെയും ശിവന്റെയും അഭിമാനം തകർത്തു.
ധര്മസ്യ ച യമസ്യാപി സാമ്ബസ്യ ചന്ദ്രസൂര്യയോഃ । ഗരുഡസ്യ ച വഹ്നേശ്ച ഗുരോര്ദുര്വാസസസ്തഥാ
ധർമ്മന്റെയും യമന്റെയും സാംബന്റെയും ചന്ദ്രനുടെയും സൂര്യന്റെയും, ഗരുഡന്റെയും അഗ്നിയുടെയും ഗുരുവിന്റെയും ദുര്വാസസ്സിന്റെയും അഭിമാനവും അവൻ തകർത്തു.
ദൌവാരികസ്യ ഭക്തസ്യ ജയസ്യ വിജയസ്യ ച। സുരാണമസുരാണാം ച ഭവതഃ കാമശക്രയോഃ
ദ്വാരപാലന്റെയും ഭക്തന്റെയും ജയയുടെയും വിജയയുടെയും, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും, ഭവന്റെയും കാമന്റെയും ഇന്ദ്രന്റെയും അഭിമാനവും.
ലക്ഷ്മണസ്യാര്ജുനസ്യാപി ബാണസ്യ ച ഭൃഗോസ്തഥാ । സുമേരോശ്ച സമുദ്രാണാം വായോശ്ച വരുണസ്യ ച
ലക്ഷ്മണന്റെയും അർജുനന്റെയും ബാണന്റെയും ഭൃഗുവിന്റെയും, സുമേറുവിന്റെയും സമുദ്രങ്ങളുടെയും വായുവിന്റെയും വരുണന്റെയും അഭിമാനവും.
സരസ്വത്യാശ്ച ദുര്ഗായാഃ പദ്മായാശ്ച ഭുവസ്തഥാ । സാവിത്ര്യാശ്ചൈവ ഗങ്ഗായാ മനസായാസ്തഥൈവ ച
സരസ്വതിയുടെയും ദുര്ഗ്ഗയുടെയും പത്മയുടെയും ഭൂമിയുടെയും, സാവിത്രിയുടെയും ഗംഗയുടെയും മനസയുടെയും അഭിമാനവും.
പ്രാണാധിഷ്ഠാതൃദേവ്യശ്ച പ്രിയായാഃ പ്രാണതോഽപി ച । പ്രാണാധികായാ രാധായാ അന്യേഷാമപി കാ കഥാ
പ്രാണാധിഷ്ഠാതൃ ദേവിയുടെയും, ജീവനേക്കാൾ പ്രിയമായവളുടെയും, ജീവനേക്കാൾ പ്രിയമായ രാധയുടെയും അഭിമാനവും — മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യം പറയേണ്ടതുണ്ടോ?
ഹ്രത്വാ ദര്പം ച സര്വേഷാം പ്രസാദം ച ചകാര സഃ । കര്താ ഹര്താ പാലയിതാ സ്രഷ്ടാ സ്രഷ്ടുശ്ച സര്വതഃ
എല്ലാവരുടെയും അഭിമാനം നീക്കി അവൻ അനുഗ്രഹം നൽകി. അവൻ സൃഷ്ടാവും സംഹാരകനും രക്ഷകനും സ്രഷ്ടാവും, സ്രഷ്ടാക്കളുടെ സ്രഷ്ടാവുമാണ്.
യം സ്തോതുമീശോ നാലം ച പഞ്ചവക്ത്രൈസ്തു ശംകരഃ । സ്തോതും നാലം ചതുര്വക്ത്രോ വിധാതാ ജഗതാമപി
അഞ്ചു മുഖങ്ങളുള്ള ശങ്കരനും, നാലു മുഖങ്ങളുള്ള ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും, അവനെ സ്തുതിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
സ്തോതും നാലമനന്തശ്ച സഹസ്രവദനൈരഹോ । സ്വയം വിഷ്ണുര്വിശ്വവ്യാപീ നാലം സ്തോതും ജനാര്ദനഃ
ആയിരം വായുള്ള അനന്തനും, സർവ്വവ്യാപിയായ വിഷ്ണുവും, ജനാർദ്ദനനെയും സ്തുതിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
മഹാവിരാണ്ന ശക്തോഽപി യം സ്തോതും പരമേശ്വരമ് । കമ്പിതാ യസ്യ പുരതഃ പ്രകൃതിഃ പരമാത്മനഃ
വലിയ വിരാട് പോലും, കഴിവുള്ളവനായി ഇരുന്നിട്ടും, പരമേശ്വരനെയും സ്തുതിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. അവന്റെ മുമ്പിൽ പ്രകൃതിയും വിറയ്ക്കുന്നു.
സരസ്വതീ ജഡീഭൂതാ യം സ്തോതും പരമേശ്വരമ് । മഹിമാനം ന ജാനന്തി വേദാ യസ്യ ച നാരദ
നാരദാ, പരമേശ്വരനെ സ്തുതിക്കാൻ തന്നെ സരസ്വതിയും വാക്കില്ലാതെ പോയി; അവന്റെ മഹത്വം വേദങ്ങൾക്കു പോലും അറിയില്ല.
ഇത്യേവം കഥിതോ ബ്രഹ്മന്പ്രഭാവഃ പരമാത്മനഃ । നിര്ഗുണസ്യ ച കൃഷ്ണസ്യ കിം ഭുയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
ബ്രഹ്മണേ, ഞാൻ പരമാത്മാവായ കൃഷ്ണന്റെ മഹത്വം വിവരിച്ചു. ഗുണങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള കൃഷ്ണന്റെ ഈ പ്രഭാവം കേട്ടതിൽപ്പുറം, ഇനി എന്താണ് നീ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തരാര്ധേ നാരദനാo ശ്രീകൃഷ്ണപ്രഭാവ- വര്ണനം നാമ പഞ്ചപഞ്ചശാത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ നാരദനും ശ്രീബ്രഹ്മാവും തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തിൽ മഹാബ്രഹ്മവൈവർതപുരാണത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിന്റെ ഉത്തരാർദ്ധത്തിൽ വരുന്ന 'ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പ്രഭാവം' എന്ന അദ്ധ്യായം അമ്പത്തിയഞ്ചാമതായി സമാപിക്കുന്നു.
അഥ ഷദ്പഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ നാരദ ഉവാച കിമപൂര്വം ശ്രുതം ബ്രഹ്മന്രഹസ്യം പരമാദ്ഭുതമ് । അനന്തചരിതം ധന്യമനന്തസ്യാച്യുതസ്യ ച
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മണേ, അത്യപൂർവവും അത്ഭുതകരവുമായ രഹസ്യമായ, അനന്തമായ അച്യുതന്റെ ഭാഗ്യവാനായ കഥ എന്താണ്?