തിഷ്ഠഞ്ജഗാമ ഗോലോകം പൃഥിവ്യാം ച പുരാതനഃ
പുരാതനനായവൻ നിലകൊണ്ടുകൊണ്ട് ഗോലോകത്തേക്കും ഭൂമിയിലേക്കും പോയി.
രാധാമാത്രേ കലാവത്യൈ ദദൌ സാമീപ്യമോക്ഷണമ്
എല്ലാ ശക്തികളുടെയും രൂപമായ രാധയ്ക്കു മാത്രമാണ് അവൻ അടുത്തിരിപ്പും മോക്ഷവും നൽകിയത്.
നിബധ്യ ധര്മസേതും ച വേദോക്തം ച യുഗേ യുഗേ
വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഓരോ യുഗത്തിലും ധർമ്മത്തിന്റെ പാലം സ്ഥാപിച്ചു.
ശ്രീകൃഷ്ണചരിതം രമ്യം ചതുര്വര്ഗഫലപ്രദമ്
ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ മനോഹരമായ കൃത്യങ്ങൾ ജീവിതത്തിലെ നാലു ലക്ഷ്യങ്ങൾ നൽകുന്നു.
ഭജ തം പരമാനന്ദം സാനന്ദം നന്ദനന്ദനമ്
ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞ നന്ദന്റെ പുത്രനായ പരമാനന്ദനെ ഭജിക്കുക.
പരമവ്യയമവ്യക്തം ഭക്താനുഗ്രഹവിഗ്രഹമ്
പരമമായ, നശിക്കാത്ത, പ്രകടമല്ലാത്ത, ഭക്തന്മാർക്ക് കൃപയായ രൂപം.
നിര്ഗുണം ച നിരീഹം ച നിരാകാരം നിരഞ്ജനമ് ।। 4.54.
ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത, ആഗ്രഹമില്ലാത്ത, രൂപരഹിതമായ, മലിനതയില്ലാത്തവൻ.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മൈവവര്തേ മഹാപുരാണേ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡേ നാരായണനാരദസംവാദേ ശ്രീകൃഷ്ണരാധികാസംവാദോ നാമ ചതുഷ്പഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണമായ ബ്രഹ്മവൈവർതത്തിൽ, ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിൽ, നാരായണനും നാരദനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ, ശ്രീകൃഷ്ണനും രാധികയും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണം എന്ന പേരിലുള്ള അമ്പത്തിനാലാമത്തെ അധ്യായം സമാപിച്ചു.
ഓം തത്സദ്ബ്രഹ്മണേ നമഃ। ശ്രീമദ്ദ്വൈപായനമുനീപ്രണീതം- ബ്രഹ്മവൈവര്തപുരാണമ്। അഥ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡസ്യോത്തരാര്ധഃ। അഥ പഞ്ചപഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ। നാരായണ ഉവാച സ ഏവ ഭഗവാന്കൃഷ്ണഃ സര്വാത്മാ പുരുഷഃ പരഃ । ദുരാരാധ്യോഽതിസാധ്യശ്ച സര്വാരാധ്യഃ സുഖപ്രദഃ
നിജഭക്താതിസാഘ്യശ്ചാഭക്തസ്യാസാധ്യ ഏവ ച । ശശ്വദ്ദൃശ്യഃ സ്വഭക്തസ്യാഭക്തസ്യാദൃശ്യ ഏവ ച
സ്വഭക്തർക്കു വളരെ എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യനാണ്, ഭക്തിയില്ലാത്തവർക്ക് എപ്പോഴും പ്രാപ്യമല്ല; ഭക്തർക്ക് എപ്പോഴും ദർശനമുണ്ടാകും, ഭക്തിയില്ലാത്തവർക്ക് ഒരിക്കലും കാണാൻ കഴിയില്ല.
ദുര്ജ്ഞേയം തസ്യ ചരിതം കാര്യം ഹൃദയമേവ ച । ബദ്ധാസ്തന്മായയാ സര്വേ മോഹിതാശ്ച ദുരന്തയാ
അവന്റെ പ്രവർത്തികളും, കൃത്യങ്ങളും, ഹൃദയവും മനസ്സിലാക്കാൻ വളരെ ദുഷ്കരമാണ്; അവന്റെ മഹാമായയിൽ എല്ലാവരും ബന്ധിക്കപ്പെട്ട്, അതിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു.
യദ്ഭയാദ്വാതി വാതോഽയം കൂര്മം ധത്തേ നിരാശ്രയഃ । കൂര്മോഽനന്തം വിധത്തേ ച യദ്ഭയേന നിരന്തരമ്
അവനോടുള്ള ഭയത്താൽ ഈ കാറ്റ് വീശുന്നു, ആമ ആധാരമില്ലാത്തതിനെ താങ്ങുന്നു, ആ ആമ അനന്തനെ എന്നും ഭയത്താൽ താങ്ങുന്നു.
ബിഭര്തി ശേഷോ വിശ്വം ച യദ്ഭയേന ച നാരദ । സഹസ്രശീര്ഷാ പുരുഷഃ ശിരമശ്ചൈകദേശതഃ
നാരദാ, അവനോടുള്ള ഭയത്താൽ ശേഷൻ ഈ ലോകം താങ്ങുന്നു; ആയിരം തലകളുള്ള പുരുഷൻ തന്റെ തല ഒരു സ്ഥലത്ത് നിലനിർത്തുന്നു.
സപ്തസാഗരസംയുക്താ സപ്തദ്വീപാ വസുംധരാ । ശൈലകാനനസംയുക്താ പാതാലാഃ സപ്ത ഏവ ച
ഏഴ് ദ്വീപുകളും ഏഴ് സമുദ്രങ്ങളും, പർവതങ്ങളും കാടുകളും ഉള്ള ഭൂമി, കൂടാതെ ഏഴ് പാതാളങ്ങളും ഉണ്ട്.
സപ്തസ്വര്ഗാശ്ച വിവിധാ ബ്രഹ്മലോകസമന്വിതാഃ । ഏവം വിശ്വം ത്രിഭുവനം കൃത്രിമം പരികീര്തിതമ്
ഏഴ് വിധത്തിലുള്ള സ്വർഗ്ഗലോകങ്ങളും ബ്രഹ്മലോകവും ചേർന്ന്, ഇങ്ങനെ മൂന്ന് ലോകങ്ങളടങ്ങിയ ഈ സൃഷ്ടി കൃത്രിമമായതായി പറയപ്പെടുന്നു.
യദ്ഭയേന വിധാത്രാച പ്രതിസൃഷ്ടൌ ച നിര്മിതമ് । ഏവം വിശ്വാന്യസംരവ്യാനി ലോമകൂപൈര്മഹാന്വിരാട്
അവനോടുള്ള ഭയത്താൽ സ്രഷ്ടാവ് സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു; അങ്ങനെ മഹാവിരാടിന്റെ രോമരന്ധ്രങ്ങളിൽ നിന്ന് അനേകം ലോകങ്ങൾ ഉദിച്ചു.
യദ്ഭയേന വിധത്തേ ച യദന്നോ ധ്യായതേ ഹി യമ് । വിഷ്ണുഃ പാതി ച സംസാരം യദ്ഭയേന കൃപാനിധിഃ
അവനോടുള്ള ഭയത്താൽ സ്രഷ്ടാവ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു, അവനെ അന്നമായി ധ്യാനിക്കുന്നവരും ഉണ്ട്; കരുണാസാഗരനായ വിഷ്ണു അവനോടുള്ള ഭയത്താൽ ലോകത്തെ രക്ഷിക്കുന്നു.
കാലാഗ്നിരുദ്രോ യദ്ഭീതഃ കാലഃ സംഹരതേ പ്രജാഃ । മൃത്യുംജയോ മഹാദേവോ യദ്ഭയാദ്ധ്യായതേ ച യമ്
കാലാഗ്നിയും രുദ്രനും അവനോടുള്ള ഭയത്താൽ, കാലൻ ജീവികളെ സംഹരിക്കുന്നു; മരണത്തെ ജയിച്ച മഹാദേവൻ അവനെ ഭയത്താൽ ധ്യാനിക്കുന്നു.
ഷഡ്ഗുണൈരനുരാഗൈശ്ച വിരാഗീ വിരതഃ സദാ । യദ്ഭയേന ദഹത്യഗ്നിഃ സൂര്യസ്തപതി യദ്ഭയാത്
ആരോഹം, ആറ് ഗുണങ്ങളാലും സ്നേഹത്താലും എപ്പോഴും ആസക്തിയില്ലാതെ, വിരക്തനായി നില്ക്കുന്നവനാണ്. അവനെ ഭയപ്പെടുത്തി തീ കത്തുന്നു, സൂര്യൻ ചൂട് നൽകുന്നു.
യദ്ഭയാദ്വര്ഷതീന്ദ്രശ്ച മൃത്യുശ്ചരതി ജന്തുഷു । യദ്ഭയേന യമഃ ശാസ്താ പാപിനീം ധര്മ ഏവ ച
അവനെ ഭയപ്പെടുത്തി ഇന്ദ്രൻ മഴ പെയ്യിക്കുന്നു, മരണൻ ജീവികളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു, യമനും ധർമ്മനും പാപികളെ ശിക്ഷിക്കുന്നു.
ധത്തേ ച ധരണീ ലോകാന്യദ്ഭയേന ചരാചരാന് । സൂയതേ പ്രകൃതിഃ സൃഷ്ടൌ യദ്ഭയാന്മഹദാദികമ്
അവനെ ഭയപ്പെടുത്തി ഭൂമി ലോകങ്ങളെ, ചലനശീലികളും അചലങ്ങളെയും താങ്ങുന്നു. സൃഷ്ടിക്കായി പ്രകൃതി മഹത് മുതലായവയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ദുര്ജ്ഞേയം തദഭിപ്രായം കോ വാ ജാനാതി പുത്രക । യത്പ്രഭാവം ന ജാനന്തി ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ
അവന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് അറിയാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമാണ്. ആരാണ് അതറിയാൻ കഴിയുക, മകനേ? ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും അവന്റെ ശക്തി അറിയുന്നില്ല.
കഥം ജാനാമി തച്ചേഷ്ടാമഹം വത്സ സുമന്ദധീഃ । കഥം ജഗാമ മഥുരാം ത്യക്ത്വാ വൃന്ദാവനം വനമ്
ഞാൻ, ബുദ്ധിയില്ലാത്തവൻ, അവന്റെ പ്രവർത്തികൾ എങ്ങനെ അറിയാൻ കഴിയും, പ്രിയമകനേ? അവൻ എങ്ങനെ വൃന്ദാവനം വിട്ട് മഥുരയിലേക്ക് പോയി?
കഥം തത്യാജ ഗോപീശ്ച രാധാം പ്രാണാധികാം പ്രിയാമ് । യശോദാം ബാന്ധവാദീംശ്ച നന്ദം വ നന്ദനന്ദനഃ
നന്ദന്റെ പ്രിയപുത്രൻ എങ്ങനെ ഗോപിമാരെയും, ജീവനേക്കാൾ പ്രിയമായ രാധയെയും, യശോദയെയും ബന്ധുക്കളെയും, നന്ദനെയും വിട്ടുപോയി?
ദര്പഹാ ദര്പദഃ സോഽപി സര്വേഷാം സര്വദഃ സദാ । ബഭഞ്ജ രാധാദര്പം ച സുദാമ്നഃ ശാപകാരണാത്
അവൻ അഭിമാനം തകർക്കുന്നവനും, അഭിമാനം നൽകുന്നവനും, എല്ലാം എല്ലാർക്കും എപ്പോഴും നൽകുന്നവനും ആണല്ലോ. സുദാമന്റെ ശാപം കൊണ്ട് അവൻ രാധയുടെ അഭിമാനവും തകർത്തു.
അന്യേഷാം ഭാവനാഹേതോര്ബ്രഹ്മപ്രാപ്തിസ്തഥാ ഭവേത് । ഏവം കിംചിദ്വിതര്കം ച കുരുതേ കമലോദ്ഭവഃ
മറ്റുള്ളവരുടെ ഭക്തിക്കായി, അവർ ബ്രഹ്മത്തിൽ എത്താൻ വേണ്ടി, കമലത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവു ഇങ്ങനെ ആലോചനകൾ നടത്തുന്നു.
ചകാര ദര്പഭങ്ഗം ച മഹാവിഷ്ണുഃ പുരാ വിഭുഃ । ബ്രഹ്മണശ്ചതഥാ വിഷ്ണോഃ ശഷേസ്യ ച ശിവസ്യ ച
പണ്ടു മഹാവിഷ്ണു, സർവ്വവ്യാപിയായവൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെയും വിഷ്ണുവിന്റെയും ശേഷന്റെയും ശിവന്റെയും അഭിമാനം തകർത്തു.
ധര്മസ്യ ച യമസ്യാപി സാമ്ബസ്യ ചന്ദ്രസൂര്യയോഃ । ഗരുഡസ്യ ച വഹ്നേശ്ച ഗുരോര്ദുര്വാസസസ്തഥാ
ധർമ്മന്റെയും യമന്റെയും സാംബന്റെയും ചന്ദ്രനുടെയും സൂര്യന്റെയും, ഗരുഡന്റെയും അഗ്നിയുടെയും ഗുരുവിന്റെയും ദുര്വാസസ്സിന്റെയും അഭിമാനവും അവൻ തകർത്തു.
ദൌവാരികസ്യ ഭക്തസ്യ ജയസ്യ വിജയസ്യ ച। സുരാണമസുരാണാം ച ഭവതഃ കാമശക്രയോഃ
ദ്വാരപാലന്റെയും ഭക്തന്റെയും ജയയുടെയും വിജയയുടെയും, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും, ഭവന്റെയും കാമന്റെയും ഇന്ദ്രന്റെയും അഭിമാനവും.
ലക്ഷ്മണസ്യാര്ജുനസ്യാപി ബാണസ്യ ച ഭൃഗോസ്തഥാ । സുമേരോശ്ച സമുദ്രാണാം വായോശ്ച വരുണസ്യ ച
ലക്ഷ്മണന്റെയും അർജുനന്റെയും ബാണന്റെയും ഭൃഗുവിന്റെയും, സുമേറുവിന്റെയും സമുദ്രങ്ങളുടെയും വായുവിന്റെയും വരുണന്റെയും അഭിമാനവും.
ഓം, സത്യം ബ്രഹ്മാവിന് നമസ്കാരം. മഹർഷി ദ്വൈപായനൻ രചിച്ച ബ്രഹ്മവൈവർതപുരാണം. ഇനി ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിന്റെ രണ്ടാംപകുതി. ഇനി അമ്പത്തിയഞ്ചാമത്തെ അധ്യായം. നാരായണൻ പറഞ്ഞു: ആ ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ, എല്ലാം ആകുന്നവൻ, പരമപുരുഷൻ, ആരാധിക്കാൻ വളരെ ദുഷ്കരനും, പ്രാപിക്കാൻ അത്യന്തം കഠിനനും, എന്നാൽ എല്ലാവർക്കും ആരാധ്യനും സന്തോഷം നൽകുന്നവനുമാണ്.