ഏതസ്മിന്നന്തരേ തത്ര ചാജഗാമ മുനിഃ സ്വയമ്
അതിനിടയിൽ അതേ സമയം തന്നെ മഹർഷി അവിടെ എത്തി.
മാം ഭോജയ മഹാഭാഗേത്യേവം സ നൃപമുക്തവാന്
'മഹാഭാഗനേ, എന്നെ ഭക്ഷിപ്പിക്കൂ' എന്ന് അദ്ദേഹം രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
സകേശം പായസം ദൃഷ്ട്വാ രാജാനം ശപ്തുമുദ്യതഃ
കേസും ചേർത്ത പായസം രാജാവിന്റെ മുന്നിൽ കണ്ടപ്പോൾ, മഹർഷി അവനെ ശപിക്കാൻ തയ്യാറായി.
ജടാമധ്യാത്സമുദ്ഭൂതോ ജ്വലദഗ്നിശിഖോപമഃ
അവന്റെ ജടകളുടെ നടുവിൽ നിന്ന് തീപൊന്തുപോലെയുള്ള ഒരു ഭയങ്കര രൂപം ഉദിച്ചു.
നൃപശ്രേഷ്ഠം സ രാജാനം കോപേന ഹന്തുമുദ്യതഃ
കോപത്തോടെ, മഹർഷി രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അംബരീഷനെ നശിപ്പിക്കാൻ തയ്യാറായി.
സസ്മാര ച മഹാഭീതോ രാജാ മമ പദാമ്ബുജമ്
ഭയത്തോടെ രാജാവ് എന്റെ കമലപാദങ്ങൾ ഓർത്തു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ചക്രം ദുര്നിവാര്യം സുദര്ശനമ്
അതിനിടയിൽ അതിരില്ലാത്ത സുദർശനചക്രം അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ആവിര്ബഭൂവ സഹസാ സഭാമധ്യേ ച ഘൂര്ണിതമ് 4.50.
അത് അപ്രത്യക്ഷമായി സഭയുടെ നടുവിൽ വന്നു, വട്ടംവിട്ട് തിരിഞ്ഞു.
സശൈല സാഗരാം പൃഥ്വീം കാഞ്ചനീം ഭൂമിമുത്തമാമ്
പർവതങ്ങളോടും സമുദ്രങ്ങളോടും കൂടിയ ഭൂമി, പൊന്നുപോലുള്ള മനോഹരമായ നിലം—
ധാവന്തം മുക്തകേശം തം ഭീതം കാതരമാതുരമ്
അവൻ ഭയത്താൽ വിറെച്ച്, മുടി അഴിച്ചുകൊണ്ട് ഓടുന്ന മഹർഷിയെ കണ്ടു.
കൈലാസം സപ്തവര്ഗം ച ബ്രഹ്മലോകമനാമയമ്
കൈലാസം, ഏഴു ലോകങ്ങൾ, ദോഷമില്ലാത്ത ബ്രഹ്മലോകം എന്നിവയും അവൻ കണ്ടു.
പാദപദ്മേ പതന്തം ച ദദര്ശ വിപ്രപുങ്ഗവമ്
ഭഗവാന്റെ കാൽത്തളിരിൽ വീഴുന്ന മഹർഷിശ്രേഷ്ഠനെ അവൻ കണ്ടു.
നാരായണവരേണൈവ ബഭൂവ വിജ്വരോ ദ്വിജഃ
നാരായണന്റെ കൃപകൊണ്ടു മാത്രമാണ് ആ ബ്രാഹ്മണന് പനി മാറിയത്.
രാജാ മുനീന്ദ്രം സംപ്രാപ്യ ഭോജയാമാസ പായസമ്
രാജാവ് ആ മഹർഷിയെ കണ്ടു, അവനെ പാൽപായസം വിളമ്പി സ്നേഹത്തോടെ ഭക്ഷിപ്പിച്ചു.
രാജാനമാശിഷം കൃത്വാ ഭുക്ത്വാ വിപ്രോ ഗൃഹം യയൌ
രാജാവിനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, ഭക്ഷണം കഴിച്ചിട്ട്, ആ ബ്രാഹ്മണൻ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
നശ്യന്തി സര്വേ പ്രലയേ ന മേ ഭക്തഃ പ്രണശ്യതി
പ്രളയത്തിൽ എല്ലാം നശിച്ചുപോകും, എങ്കിൽ എന്റെ ഭക്തൻ ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല.
ത്വം ച ലക്ഷ്മീര്മഹാമായാ സാവിത്രീ വാ സരസ്വതീ
നീ ലക്ഷ്മിയാണോ, മഹാമായയാണോ, അല്ലെങ്കിൽ സാവിത്രിയോ, അല്ലെങ്കിൽ സരസ്വതിയോ.
ഗോപാങ്ഗനാശ്ച ഗോപാശ്ച സര്വേ പ്രിയതമാ മമ 4.50.
ഗോപികകളും ഗോപന്മാരും — എല്ലാവരും എനിക്ക് അത്യന്തം പ്രിയപ്പെട്ടവരാണ്.
ദത്ത്വാ സുദര്ശനം ചക്രം ഭക്താനാം രക്ഷണായ ച
സുദർശനചക്രം നൽകി, ഞാൻ എന്റെ ഭക്തന്മാരെ കാത്തു രക്ഷിക്കുന്നു.
ദുര്വാസസോ ദര്പഭങ്ഗഃ ശ്രുതോ മത്തഃ സുരേശ്വരി
ദുര്വാസാസിന്റെ അഹങ്കാരം തകർത്തത് നീ എന്റെ മുഖാന്തിരം അറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, ദേവതകളുടെ മേധാവിയേ.
ശ്രീരാധികോവാച പുരാണേ ഗോപനീയം ച ശ്രോതും കൌതൂഹലം മമ
ശ്രീരാധിക പറഞ്ഞു: പുരാണങ്ങളിൽ ഇത് രഹസ്യമായി സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഞാൻ അതു കേൾക്കാൻ ആകാംക്ഷയോടെ കാത്തിരിക്കുന്നു.
ശ്രീനാരായണ ഉവാച കഥാം കഥിതുമാരേഭേ ശ്രുതിരമ്യാം പുരാതനീമ്
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ആ പഴയ, ആസ്വാദ്യമായ കഥ പറയാൻ തുടങ്ങി.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മവൈവര്തേ മഹാപുരാണേ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡേ നാരായണനാരദസംവാദേ ദുര്വാസസോ ദര്പഭങ്ഗോ നാമ പഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, മഹാപുരാണമായ ബ്രഹ്മവൈവർതത്തിൽ, ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിൽ, നാരായണനും നാരദനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ, 'ദുര്വാസാസിന്റെ അഹങ്കാരഭംഗം' എന്ന പേരിലുള്ള അമ്പതാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച പുരാ സമുദ്രമഥനേ സമുത്തസ്ഥൌ മഹോദധേഃ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: പുരാതനകാലത്ത്, സമുദ്രമഥനസമയത്ത്, ആ മഹാസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ഒരു അത്ഭുതം ഉദിച്ചു.
സര്വവേദേഷു നിഷ്ണാതോ മംത്രതന്ത്രവിശാരദഃ
അവൻ എല്ലാ വേദങ്ങളിലും പൂർണ്ണമായും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും മന്ത്രതന്ത്രവിദ്യകളിൽ വിദഗ്ധനുമായിരുന്നു.
ശിഷ്യാണാം ച സഹസ്രേണ ഗതഃ കൈലാസമീശ്വരി
ആയിരം ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം അവൻ കൈലാസത്തിലേക്ക് പോയി, ദേവതകളുടെ രാജ്ഞിയേ.
ലക്ഷനാഗൈഃ പരിവൃതം ശൂലതുല്യം വിഷോല്ബണമ്
ലക്ഷക്കണക്കിന് വിഷമുള്ള, കൂർത്ത കുത്തുപോലെയുള്ള പാമ്പുകൾ അവനെ ചുറ്റി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.
ദമ്ഭീ ധന്വന്തരേഃ ശിഷ്യോ ധൃത്വാ തക്ഷകമുല്ബണമ്
ധന്വന്തരിയുടെ ശിഷ്യനായ ദംഭി, ഭയങ്കരനായ തക്ഷകനെ പിടിച്ചു.
അമൂല്യം മണിരത്നം ച ജഹാര മസ്തകേ സ്ഥിതമ്
തക്ഷകന്റെ തലയിൽ വെച്ചിരുന്ന അതിമൂല്യമായ മണിരത്നം അവൻ എടുത്തു.
നിശ്ചേഷ്ടസ്തക്ഷകസ്തസ്ഥൌ തത്ര മാര്ഗേ യഥാ മൃതഃ
തക്ഷകൻ അപ്രാണനായി, മരിച്ചവനുപോലെ, വഴിയിൽ അചഞ്ചലമായി നിന്നു.