ഇത്യുക്ത്വാ ബ്രാഹ്മണബടുഃ ശരപത്രം പുരഃ സ്ഥിതമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ബ്രാഹ്മണ ബാലൻ അഗ്നിയുടെ മുമ്പിൽ ഒരു ഉണങ്ങിയ ഇല വെച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ ശുഷ്കേന്ധനോ വഹ്നിര്ലേലിഹാനോ ഭയാനകഃ
ഉണങ്ങിയ ഇല കണ്ട അഗ്നി, ഭയാനകമായി ജ്വാലകൾ ചുറ്റി നോക്കി.
ന ച ദഗ്ധം ശുഷ്കപത്രം ലോമൈകം ച ശിശോസ്തഥാ
എന്നാൽ ആ ഉണങ്ങിയ ഇലയും ബാലന്റെ ഒരു രോമവും കത്തിയില്ല.
കൃത്വാ വഹ്നേര്ദര്പഭങ്ഗമന്തര്ധാനം ചകാര സഃ
അഗ്നിയുടെ അഹങ്കാരം തകർത്ത ശേഷം, അവൻ അപ്രത്യക്ഷനായി.
ഉക്തോ വഹ്നേര്ദര്പഭങ്ഗഃ പരം വൈ ശ്രോതുമിച്ഛസി
അഗ്നിയുടെ അഹങ്കാരം തകർത്ത കഥ ഞാൻ പറഞ്ഞുതുടങ്ങി; ഇനി അതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ കേൾക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ശ്രീരാധികോവാച കഥാപീയൂഷധാരാംതേ ശ്രുത്വാ തൃപ്യേത കോ ഭുവി
ശ്രീരാധിക പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെയുള്ള അമൃതസമാനമായ കഥകൾ കേട്ടാൽ ഭൂമിയിൽ ആരാണ് തൃപ്തരാവുക?
ശ്രീനാരായണ ഉവാച കഥാം കഥിതുമാരേഭേ ശ്രുത്വാ രമ്യാം പുരാതനീമ്
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: നിന്റെ ആഗ്രഹം കേട്ടശേഷം ആ മനോഹരവും പഴയതുമായ കഥ ഞാൻ പറയാൻ തുടങ്ങി.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മവൈവര്തേ മഹാപുരാണേ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡേ നാരായണനാരദസംവാദേ അഗ്നിദര്പമോചനം നാമൈകോനപഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജനനഖണ്ഡത്തിൽ, നാരായണനും നാരദനും നടത്തിയ സംവാദത്തിൽ, 'അഗ്നിയുടെ അഹങ്കാരം തകർത്തത്' എന്ന അദ്ധ്യായം അമ്പത്തൊൻപതാമത്തേത് സമാപിക്കുന്നു.
ദുര്വാസസോ ദര്പഭങ്ഗം കഥയാമി ശൃണു പ്രിയേ
ദുര്വാസാസിന്റെ അഹങ്കാരം തകർത്ത കഥ ഞാൻ പറയാം, പ്രിയേ, നീ ശ്രദ്ധിക്കണം.
ഏകദാ ചാമ്ബരീഷശ്ച കൃത്വാ ച ദ്വാദശീവ്രതമ്
ഒരു ദിവസം അംബരീഷൻ രാജാവ് ദ്വാദശീവ്രതം ആചരിച്ചു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ തത്ര ചാജഗാമ മുനിഃ സ്വയമ്
അതിനിടയിൽ അതേ സമയം തന്നെ മഹർഷി അവിടെ എത്തി.
മാം ഭോജയ മഹാഭാഗേത്യേവം സ നൃപമുക്തവാന്
'മഹാഭാഗനേ, എന്നെ ഭക്ഷിപ്പിക്കൂ' എന്ന് അദ്ദേഹം രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
സകേശം പായസം ദൃഷ്ട്വാ രാജാനം ശപ്തുമുദ്യതഃ
കേസും ചേർത്ത പായസം രാജാവിന്റെ മുന്നിൽ കണ്ടപ്പോൾ, മഹർഷി അവനെ ശപിക്കാൻ തയ്യാറായി.
ജടാമധ്യാത്സമുദ്ഭൂതോ ജ്വലദഗ്നിശിഖോപമഃ
അവന്റെ ജടകളുടെ നടുവിൽ നിന്ന് തീപൊന്തുപോലെയുള്ള ഒരു ഭയങ്കര രൂപം ഉദിച്ചു.
നൃപശ്രേഷ്ഠം സ രാജാനം കോപേന ഹന്തുമുദ്യതഃ
കോപത്തോടെ, മഹർഷി രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അംബരീഷനെ നശിപ്പിക്കാൻ തയ്യാറായി.
സസ്മാര ച മഹാഭീതോ രാജാ മമ പദാമ്ബുജമ്
ഭയത്തോടെ രാജാവ് എന്റെ കമലപാദങ്ങൾ ഓർത്തു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ചക്രം ദുര്നിവാര്യം സുദര്ശനമ്
അതിനിടയിൽ അതിരില്ലാത്ത സുദർശനചക്രം അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ആവിര്ബഭൂവ സഹസാ സഭാമധ്യേ ച ഘൂര്ണിതമ് 4.50.
അത് അപ്രത്യക്ഷമായി സഭയുടെ നടുവിൽ വന്നു, വട്ടംവിട്ട് തിരിഞ്ഞു.
സശൈല സാഗരാം പൃഥ്വീം കാഞ്ചനീം ഭൂമിമുത്തമാമ്
പർവതങ്ങളോടും സമുദ്രങ്ങളോടും കൂടിയ ഭൂമി, പൊന്നുപോലുള്ള മനോഹരമായ നിലം—
ധാവന്തം മുക്തകേശം തം ഭീതം കാതരമാതുരമ്
അവൻ ഭയത്താൽ വിറെച്ച്, മുടി അഴിച്ചുകൊണ്ട് ഓടുന്ന മഹർഷിയെ കണ്ടു.
കൈലാസം സപ്തവര്ഗം ച ബ്രഹ്മലോകമനാമയമ്
കൈലാസം, ഏഴു ലോകങ്ങൾ, ദോഷമില്ലാത്ത ബ്രഹ്മലോകം എന്നിവയും അവൻ കണ്ടു.
പാദപദ്മേ പതന്തം ച ദദര്ശ വിപ്രപുങ്ഗവമ്
ഭഗവാന്റെ കാൽത്തളിരിൽ വീഴുന്ന മഹർഷിശ്രേഷ്ഠനെ അവൻ കണ്ടു.
നാരായണവരേണൈവ ബഭൂവ വിജ്വരോ ദ്വിജഃ
നാരായണന്റെ കൃപകൊണ്ടു മാത്രമാണ് ആ ബ്രാഹ്മണന് പനി മാറിയത്.
രാജാ മുനീന്ദ്രം സംപ്രാപ്യ ഭോജയാമാസ പായസമ്
രാജാവ് ആ മഹർഷിയെ കണ്ടു, അവനെ പാൽപായസം വിളമ്പി സ്നേഹത്തോടെ ഭക്ഷിപ്പിച്ചു.
രാജാനമാശിഷം കൃത്വാ ഭുക്ത്വാ വിപ്രോ ഗൃഹം യയൌ
രാജാവിനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, ഭക്ഷണം കഴിച്ചിട്ട്, ആ ബ്രാഹ്മണൻ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
നശ്യന്തി സര്വേ പ്രലയേ ന മേ ഭക്തഃ പ്രണശ്യതി
പ്രളയത്തിൽ എല്ലാം നശിച്ചുപോകും, എങ്കിൽ എന്റെ ഭക്തൻ ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല.
ത്വം ച ലക്ഷ്മീര്മഹാമായാ സാവിത്രീ വാ സരസ്വതീ
നീ ലക്ഷ്മിയാണോ, മഹാമായയാണോ, അല്ലെങ്കിൽ സാവിത്രിയോ, അല്ലെങ്കിൽ സരസ്വതിയോ.
ഗോപാങ്ഗനാശ്ച ഗോപാശ്ച സര്വേ പ്രിയതമാ മമ 4.50.
ഗോപികകളും ഗോപന്മാരും — എല്ലാവരും എനിക്ക് അത്യന്തം പ്രിയപ്പെട്ടവരാണ്.
ദത്ത്വാ സുദര്ശനം ചക്രം ഭക്താനാം രക്ഷണായ ച
സുദർശനചക്രം നൽകി, ഞാൻ എന്റെ ഭക്തന്മാരെ കാത്തു രക്ഷിക്കുന്നു.
ദുര്വാസസോ ദര്പഭങ്ഗഃ ശ്രുതോ മത്തഃ സുരേശ്വരി
ദുര്വാസാസിന്റെ അഹങ്കാരം തകർത്തത് നീ എന്റെ മുഖാന്തിരം അറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, ദേവതകളുടെ മേധാവിയേ.