സൂര്യഃ പ്രണമ്യ ബ്രഹ്മാണം മുദായുക്തസ്തദാജ്ഞയാ
സൂര്യൻ സന്തോഷത്തോടെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവനെ വണങ്ങി.
അഥ വഹ്നേരുപാഖ്യാനം സാവധാനം നിശാമയ
ഇനി, അഗ്നിയുടെ കഥ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ത്രൈലോക്യം ഭസ്മസാത്കര്തുമേകദാഽഗ്നിഃ സമുദ്യതഃ
ഒരു ദിവസം, മൂന്നു ലോകവും ചിതയാക്കാൻ അഗ്നി ഉണർന്നു.
ക്ഷുഭിതഃ കുപിതശ്ചൈവ ഭൃഗോഃ ശാപസ്യ കാരണാത്
ഭൃഗുവിന്റെ ശാപം കാരണം അഗ്നി കോപവും ഉന്മാദവും നിറഞ്ഞവനായി.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ വിഷ്ണുരാജഗാമാവലീലയാ
അപ്പോൾ, വിഷ്ണു കളിയോടെ അവിടെ എത്തി.
മായയാ ശിശുരൂപീ ച തമുവാച ജനാര്ദനഃ
തന്റെ മായയാൽ ബാലരൂപം ധരിച്ച് ജനാർദ്ദനൻ അഗ്നിയോട് പറഞ്ഞു.
ശിശുരുവാച ത്രൈലോക്യം ഭസ്മസാത്കര്തുമുദ്യതോഽസി നിരര്ഥകമ്
ബാലൻ പറഞ്ഞു: "മൂന്നു ലോകവും ചിതയാക്കാനുള്ള നിന്റെ ശ്രമം വൃഥയാണ്."
ത്വമേവ ഭൃഗുണാ ശപ്തോ ഭൃഗോശ്ച ദമനം കുരു
"നിനക്കു ഭൃഗു ശാപം നൽകിയതല്ലേ; ഭൃഗുവിന്റെ ശാപം നീയേ ശമിപ്പിക്കണം."
വിശ്വം ച ബ്രഹ്മണാ സൃഷ്ടം തസ്യ പാതാ സ്വയം ഹരിഃ
"ലോകം ബ്രഹ്മാവാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്; അതിന്റെ രക്ഷകൻ ഹരിയാണ്."
തത്കഥം ഭസ്മസാത്കര്തുമീശ്വരേ ശംകരേ സ്ഥിതേ 4.49.
"ശംകരൻ എന്ന പ്രഭു നിലകൊള്ളുമ്പോൾ നീ എങ്ങനെ അതിനെ ചിതയാക്കാൻ കഴിയും?"
ഇത്യുക്ത്വാ ബ്രാഹ്മണബടുഃ ശരപത്രം പുരഃ സ്ഥിതമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ബ്രാഹ്മണ ബാലൻ അഗ്നിയുടെ മുമ്പിൽ ഒരു ഉണങ്ങിയ ഇല വെച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ ശുഷ്കേന്ധനോ വഹ്നിര്ലേലിഹാനോ ഭയാനകഃ
ഉണങ്ങിയ ഇല കണ്ട അഗ്നി, ഭയാനകമായി ജ്വാലകൾ ചുറ്റി നോക്കി.
ന ച ദഗ്ധം ശുഷ്കപത്രം ലോമൈകം ച ശിശോസ്തഥാ
എന്നാൽ ആ ഉണങ്ങിയ ഇലയും ബാലന്റെ ഒരു രോമവും കത്തിയില്ല.
കൃത്വാ വഹ്നേര്ദര്പഭങ്ഗമന്തര്ധാനം ചകാര സഃ
അഗ്നിയുടെ അഹങ്കാരം തകർത്ത ശേഷം, അവൻ അപ്രത്യക്ഷനായി.
ഉക്തോ വഹ്നേര്ദര്പഭങ്ഗഃ പരം വൈ ശ്രോതുമിച്ഛസി
അഗ്നിയുടെ അഹങ്കാരം തകർത്ത കഥ ഞാൻ പറഞ്ഞുതുടങ്ങി; ഇനി അതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ കേൾക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ശ്രീരാധികോവാച കഥാപീയൂഷധാരാംതേ ശ്രുത്വാ തൃപ്യേത കോ ഭുവി
ശ്രീരാധിക പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെയുള്ള അമൃതസമാനമായ കഥകൾ കേട്ടാൽ ഭൂമിയിൽ ആരാണ് തൃപ്തരാവുക?
ശ്രീനാരായണ ഉവാച കഥാം കഥിതുമാരേഭേ ശ്രുത്വാ രമ്യാം പുരാതനീമ്
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: നിന്റെ ആഗ്രഹം കേട്ടശേഷം ആ മനോഹരവും പഴയതുമായ കഥ ഞാൻ പറയാൻ തുടങ്ങി.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മവൈവര്തേ മഹാപുരാണേ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡേ നാരായണനാരദസംവാദേ അഗ്നിദര്പമോചനം നാമൈകോനപഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജനനഖണ്ഡത്തിൽ, നാരായണനും നാരദനും നടത്തിയ സംവാദത്തിൽ, 'അഗ്നിയുടെ അഹങ്കാരം തകർത്തത്' എന്ന അദ്ധ്യായം അമ്പത്തൊൻപതാമത്തേത് സമാപിക്കുന്നു.
ദുര്വാസസോ ദര്പഭങ്ഗം കഥയാമി ശൃണു പ്രിയേ
ദുര്വാസാസിന്റെ അഹങ്കാരം തകർത്ത കഥ ഞാൻ പറയാം, പ്രിയേ, നീ ശ്രദ്ധിക്കണം.
ഏകദാ ചാമ്ബരീഷശ്ച കൃത്വാ ച ദ്വാദശീവ്രതമ്
ഒരു ദിവസം അംബരീഷൻ രാജാവ് ദ്വാദശീവ്രതം ആചരിച്ചു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ തത്ര ചാജഗാമ മുനിഃ സ്വയമ്
അതിനിടയിൽ അതേ സമയം തന്നെ മഹർഷി അവിടെ എത്തി.
മാം ഭോജയ മഹാഭാഗേത്യേവം സ നൃപമുക്തവാന്
'മഹാഭാഗനേ, എന്നെ ഭക്ഷിപ്പിക്കൂ' എന്ന് അദ്ദേഹം രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
സകേശം പായസം ദൃഷ്ട്വാ രാജാനം ശപ്തുമുദ്യതഃ
കേസും ചേർത്ത പായസം രാജാവിന്റെ മുന്നിൽ കണ്ടപ്പോൾ, മഹർഷി അവനെ ശപിക്കാൻ തയ്യാറായി.
ജടാമധ്യാത്സമുദ്ഭൂതോ ജ്വലദഗ്നിശിഖോപമഃ
അവന്റെ ജടകളുടെ നടുവിൽ നിന്ന് തീപൊന്തുപോലെയുള്ള ഒരു ഭയങ്കര രൂപം ഉദിച്ചു.
നൃപശ്രേഷ്ഠം സ രാജാനം കോപേന ഹന്തുമുദ്യതഃ
കോപത്തോടെ, മഹർഷി രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അംബരീഷനെ നശിപ്പിക്കാൻ തയ്യാറായി.
സസ്മാര ച മഹാഭീതോ രാജാ മമ പദാമ്ബുജമ്
ഭയത്തോടെ രാജാവ് എന്റെ കമലപാദങ്ങൾ ഓർത്തു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ചക്രം ദുര്നിവാര്യം സുദര്ശനമ്
അതിനിടയിൽ അതിരില്ലാത്ത സുദർശനചക്രം അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ആവിര്ബഭൂവ സഹസാ സഭാമധ്യേ ച ഘൂര്ണിതമ് 4.50.
അത് അപ്രത്യക്ഷമായി സഭയുടെ നടുവിൽ വന്നു, വട്ടംവിട്ട് തിരിഞ്ഞു.
സശൈല സാഗരാം പൃഥ്വീം കാഞ്ചനീം ഭൂമിമുത്തമാമ്
പർവതങ്ങളോടും സമുദ്രങ്ങളോടും കൂടിയ ഭൂമി, പൊന്നുപോലുള്ള മനോഹരമായ നിലം—
ധാവന്തം മുക്തകേശം തം ഭീതം കാതരമാതുരമ്
അവൻ ഭയത്താൽ വിറെച്ച്, മുടി അഴിച്ചുകൊണ്ട് ഓടുന്ന മഹർഷിയെ കണ്ടു.