സര്വേഷാമാശ്രമാണാം ച പ്രധാനഃ പുണ്യവാന്ഗൃഹീ
എല്ലാ ആശ്രമങ്ങളിലും പുണ്യവാനായ ഗൃഹസ്ഥനാണ് പ്രധാനൻ.
പിതരഃ പൂര്വകാലേ ച തിഥികാലേ ച ദേവതാഃ
മുന്കാലത്ത് പിതാക്കളും വിശുദ്ധ കാലങ്ങളിൽ ദേവതകളും
നിത്യം നൈമിത്തികം കാമ്യം കുര്വന്തി ഗൃഹിണഃ സദാ 1.23.
ഗൃഹസ്ഥന്മാർ എല്ലായ്പ്പോഴും നിത്യവും നൈമിത്തികവും ഇഷ്ടാനുസൃതമായ കര്മ്മങ്ങളും ചെയ്യുന്നു.
ജീവന്മുക്തോ ഗൃഹസ്ഥശ്ച സ്വധര്മപരിപാലകഃ
ജീവിച്ചിരിക്കെ മോക്ഷം നേടിയ ഗൃഹസ്ഥൻ തന്റെ ധർമ്മം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു.
യശസ്വീ കീര്തിമാന്യോ ഹി മൃതോ ജീവതി സന്തതമ്
അവൻ പ്രശസ്തനും കീര്ത്തിയുള്ളവനും ആണ്; മരിച്ചാലും അവൻ എപ്പോഴും ജീവിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മണോ വചനം ശ്രുത്വാ നാരദോ മുനിസത്തമഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു മഹർഷിയായ നാരദൻ
നാരദ ഉവാച ഹാനിര്ബഭൂവ ദൈവേന മഹതീ വാഽയശസ്കരീ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ദൈവത്താൽ വലിയ നഷ്ടവും അപമാനവും സംഭവിച്ചു.
മയാ പ്രാപ്തം ച ത്വച്ഛാപാദ്ഗാന്ധര്വം ശൌദ്രമേവ ച
നിന്റെ ശാപം മൂലം ഞാൻ ഗന്ധർവനും ശൂദ്രനും ആയി ജനിച്ചു.
ബഭൂവ ശാപോ മുക്തോ മേ കാലേ തേ ഭവിതാ വിധേ
എന്റെ ശാപം നീങ്ങി; ഭഗവനേ, നിന്റെ സമയത്ത് അതു ഫലിക്കും.
സ പിതാ സ ഗുരുര്ബന്ധുഃ സ പുത്രഃ സമധീശ്വരഃ
അവൻ പിതാവും ഗുരുവും ബന്ധുവും മകനും ധ്യാനത്തിന്റെ അധിപനുമാണ്.
അസദ്വര്ത്മനി ചാജ്ഞാനാദ്ഗച്ഛന്തി യദി ബാലകാഃ
കുട്ടികൾ അജ്ഞാനത്തിൽ തെറ്റായ വഴിയിൽ പോകുന്നുവെങ്കിൽ,
കാരയിത്വാ കൃഷ്ണപാദേ ഭക്തിത്യാഗം ച യഃ പിതാ
കൃഷ്ണപാദങ്ങളിൽ ഭക്തിയോടെ സമർപ്പിപ്പിച്ച്, മമത ഉപേക്ഷിക്കുന്ന പിതാവാണ്
ദാരഗ്രഹോ ഹി ദുഃഖായ കേവലം ന സുഖായ ച 1.23.
ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കുന്നത് ദു:ഖത്തിനാണ്, സന്തോഷത്തിനല്ല.
യോഷിതസ്ത്രിവിധാ ബ്രഹ്മന്ഗൃഹിണാം മൂഢചേതസാമ്
ബ്രഹ്മാവേ, മൂടിയ മനസ്സുള്ള ഗൃഹസ്ഥന്മാരുടെ സ്ത്രീകൾ മൂന്നു തരമാണ്.
പരലോകഭിയാ സാധ്വീ തഥേഹ യശസാഽഽത്മനഃ
പരലോകഭയത്താൽ സതീ സ്ത്രീയും, ഈ ലോകത്തിൽ കീര്ത്തിക്കായി താനും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ഭോഗ്യാ ഭോഗാര്ഥിനീ ശശ്വത്കാമസ്നേഹേന കേവലമ്
അവൾ അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നവളാണ്; ആനന്ദത്തിനായി മാത്രം, സ്നേഹത്താലും ആസക്തിയാലും അവൾ ഇടപെടുന്നു.
വസ്ത്രാലംകാരസമ്ഭോഗസുസ്നിഗ്ധാഹാരമുത്തമമ്
നല്ല വസ്ത്രങ്ങളും അലങ്കാരങ്ങളും ആസ്വാദ്യമായ സുഖങ്ങളും രുചികരമായ ഉത്തമഭക്ഷണവും.
കുലാങ്ഗാരസമാ നാരീ കുലടാ കുലനാശിനീ
കുടുംബത്തിന് കറയാകുന്ന സ്ത്രീ, ദുഷ്ടസ്വഭാവവും കുടുംബം നശിപ്പിക്കുന്നതുമായവളാണ്.
സദാ പുംയോഗമാശംസുര്മനസാ മദനാതുരാ
എപ്പോഴും പുരുഷന്മാരുമായി കൂടിച്ചേരാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, മനസ്സ് മോഹത്തിൽ ആകുലമായവളാണ്.
ജാരാര്ഥേ സ്വപതിം താത ഹന്തുമിച്ഛതി പുംശ്ചലീ
പ്രിയനുവേണ്ടി, അച്ഛാ, ദുഷ്ടസ്ത്രീ ഭർത്താവിനെ കൊല്ലാൻ പോലും ആഗ്രഹിക്കും.
കഥിതാ യോഷിതഃ സര്വാ ഉത്തമാധമമധ്യമാഃ
സകല സ്ത്രീകളും ഉത്തമം, മധ്യം, അധമം എന്നിങ്ങനെ വിവരണം ചെയ്തു.
ഹൃദയം ക്ഷുരധാരാഭം ശരത്പദ്മോത്സവം മുഖമ്
അവളുടെ ഹൃദയം കത്തിയുടെ അറ്റംപോലെയും മുഖം ശരദ് കാലത്തിലെ താമരപൂവുപോലെയും ആണ്.
പ്രകോപേ വിഷതുല്യം ച വിശ്വാസേ സര്വനാശനമ് 1.23.
കോപത്തിൽ വിഷംപോലെയും, വിശ്വാസത്തിൽ മുഴുവൻ നാശം വരുത്തുന്നതും ആകുന്നു.
സദാ താസാമവിനയഃ പ്രബലം സാഹസം പരമ്
അവർക്കെപ്പോഴും വിനയം ഇല്ല; അത്യന്തം ധൈര്യവും കാണിക്കുന്നു.
പുംസശ്ചാഷ്ടഗുണഃ കാമഃ ശശ്വത്കാമോ ജഗദ്ഗുരോ
പുരുഷന്റെ മോഹം എട്ടുവിധം, ലോകഗുരുവേ, എന്നും അപ്രത്യക്ഷമാണ്.
കോപഃ പുംസഃ ഷഡ്ഗുണശ്ച വ്യവസായശ്ച നിശ്ചിതമ്
പുരുഷന്റെ കോപം ആറുവിധം; അവന്റെ ഉറച്ച തീരുമാനം ഉറപ്പാണ്.
കാ ക്രീഡാ കിം സുഖം പുംസോ വിണ്മൂത്രമലവേശ്മനി
വിസർജ്യവും മൂത്രവും മലവും നിറഞ്ഞ വീട്ടിൽ പുരുഷന് എന്ത് വിനോദം, എന്ത് സുഖം?
ധനക്ഷയോഽതിപ്രീതൌ ചാത്യാസക്തൌ ച വപുഃക്ഷയഃ സര്വനാശശ്ച വിശ്വാസേ ബ്രഹ്മന്നാരീഷു കിം സുഖമ്
അധിക സ്നേഹത്തിൽ ധനം നഷ്ടമാകും; അത്യധികമായ ആശക്തിയിൽ സൗന്ദര്യം നഷ്ടമാകും; വിശ്വാസത്തിൽ മുഴുവൻ നാശം വരും. ബ്രഹ്മനേ, സ്ത്രീകളിൽ എന്ത് സുഖമുണ്ട്?
യാവദ്ധനീ ച തേജസ്വീ സശ്രീകോ യോഗ്യതാപരഃ
അവൻ ധനികനും ശക്തനും ഭാഗ്യവാനുമായും യോഗ്യതയുള്ളവനുമായിരിക്കുമ്പോൾ മാത്രം,
രോഗിണം നിര്ദ്ധനം വൃദ്ധം യോഷിദ്വൈ പ്രേക്ഷതേഽപ്രിയമ്
രോഗിയും ദരിദ്രനും വയോധികനും ആയ പുരുഷനെ സ്ത്രീ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല.