ശൈലേശൈലേഽതിരമ്യേ ച നദ്യാംനദ്യാം നദേനദേ
എല്ലാ മനോഹരമായ പർവതങ്ങളിലും, ഓരോ നദിയുടെയും തീരത്തും, ഓരോ ഒഴുക്കിലും,
കാഞ്ചനേ ഭൂമിനികരേ വടമൃലേഽതിനിര്ജനേ
പൊന്നുപോലുള്ള നിലത്തും, വടവൃക്ഷങ്ങളുടെ തണലിലും, ഏറ്റവും ഒറ്റപ്പെട്ട ഇടങ്ങളിലും,
ഭ്രമരധ്വനിസംയുക്തേ പുംസ്കോകിലരുതശ്രുതേ
തേനീച്ചകളുടെ ഗാനം കേൾക്കുമ്പോഴും, കുയിലിന്റെ ആഹ്ലാദകരമായ ശബ്ദം മുഴങ്ങുമ്പോഴും,
ചിത്തേഷു ചേതനാനാം ച ഹരണം യോഷിതാമഹോ
എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെ മനസ്സും, പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകളുടേത്, അവൻ ആകർഷിച്ചു.
പൂര്ണമബ്ദശതം ദിവ്യം സ രേമേ വാമയാ സഹ
ഒരു നൂറു ദിവ്യ വർഷം മുഴുവൻ അവൻ പ്രിയയോടൊപ്പം ആനന്ദിച്ചു.
തസ്ഥതുസ്തൌ ച തത്രൈവ സംസക്തൌ സതതം മുദാ
അവർ ഇരുവരും അവിടെ തന്നെ സന്തോഷത്തോടെ എന്നും ഒന്നിച്ചു കഴിയുകയായിരുന്നു.
പതിവിച്ഛേദസംതാപം വിജഹൌ സാ രതിര്മുദാ
ഭർത്താവിൽ നിന്നുള്ള വേർപാടിന്റെ ദുഃഖം രതി സന്തോഷത്തോടെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
ഇത്യേവം കഥിതം സര്വം രതിസംതാപകാരണമ്
ഇങ്ങനെ രതിയുടെ ദുഃഖത്തിനുള്ള കാരണം എല്ലാം പറഞ്ഞുതീർന്നു.
ശൃണ്വതാം കര്ണപീയൂഷം പരമാശ്ചര്യമീപ്സിതമ് 4.46.
കേൾക്കുന്നവരുടെ ചെവിക്ക് അമൃതംപോലും, അതിശയകരവും ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നതുമായ കഥയാണിത്.
വസഞ്ഛ്വശുരഗേഹേ സ പാര്വത്യാ സഹ ശംകരഃ
ശിവൻ തന്റെ അച്ഛന്റെ വീട്ടിൽ പാർവതിയോടൊപ്പം താമസിച്ചു.
രത്നസ്യന്ദനമാരുഹ്യ രത്നസാരപരിച്ഛദമ്
രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച രഥത്തിൽ, വിലപ്പെട്ട രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച്,
ശതശൃങ്ഗേ സുവസനേ മലയേ ഗന്ധമാദനേ
നൂറു കൊമ്പുകളുള്ള പർവതത്തിൽ, മനോഹരമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, മലയയും ഗന്ധമാദനവും എന്നിടങ്ങളിൽ,
പുലിന്ദേ ച കലിന്ദേ ച പുംഡ്രേ പിംഡാരകേംഽധകേ
പുലിന്ദ, കലിന്ദ, പുണ്ഡ്ര, പിണ്ഡാരക, അന്ധക എന്നിടങ്ങളിലുമാണ്,
നികടേഽസ്തഗിരേഃ പാര്ശ്വവടമൂലേ മനോഹരേ
അസ്തമാന പർവതത്തിന് സമീപം, മനോഹരമായ ഒരു വടവൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവടിലാണ്.
നാനാസ്ഥാനേഷു രഹസി പശുപക്ഷിവിവര്ജിതേ
മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ഇല്ലാത്ത, ഒറ്റപ്പെട്ട പല ഇടങ്ങളിലും,
യത്രയത്ര ശിവം നീത്വാ ബഭ്രാമ ധരണീതലമ്
ശിവൻ അവളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടു ഭൂമിയിലെ പല ഭാഗങ്ങളിലും സഞ്ചരിച്ചു.
കൃത്വാ വിഹാരം സുചിരം ന പൂര്ണം മാനസം തയോഃ
അവർക്കു ദീർഘകാലം സന്തോഷത്തോടെ സമയം കഴിച്ചിട്ടും, മനസ്സിന് തൃപ്തി ലഭിച്ചില്ല.
മായാതീതോഽതിമായേശോ മായാസക്തഃ സ്വമായയാ
മായയെ അതിജയിച്ചവനും പരമമായ മായയുടെ ഉടമയും ആയവൻ, തന്റെ മായയാൽ ആകർഷിതയായവളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശക്തിശക്തിമതോസ്തത്ര ന ബഭൂവ പരിശ്രമഃ 4.46.
ശക്തിയും ശക്തനുമായ അവർക്കിടയിൽ ഒരിക്കലും ക്ഷീണം ഉണ്ടായില്ല.
സുഖസംസക്തമനസോഃ പുലകാഞ്ചിതഗാത്രയോഃ
സുഖത്തിൽ മുഴുകിയ മനസ്സും, ആനന്ദത്തിൽ വിറയുന്ന ശരീരവും അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു.
നഗ്നയോഃ സുഖസംഭോഗാദ്രതിശാസ്ത്രവിധിജ്ഞയോഃ
രണ്ടുപേരും നഗ്നരായി, സുഖാനുഭവത്തിൽ ലീനരായി, പ്രേമകലകളിൽ നിപുണരായി,
ചന്ദനാഗുരുകസ്തൂരീസിന്ദൂരബിന്ദുലിപ്തയോഃ
ചന്ദനം, അഗരു, കസ്തൂരി, സിന്ദൂരചിഹ്നങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ശരീരം അലങ്കരിച്ചവരായി,
വസനാനാം നൂപുരാണാം കങ്കണാനാം ച സുന്ദരി
വസ്ത്രങ്ങൾക്കും, നൂപുരങ്ങൾക്കും, കങ്കണങ്ങൾക്കും, സുന്ദരിയേ,
പുഷ്പതല്പം ദലിതയോര്ബാഷ്പോത്കര്ഷം ച ബിഭ്രതോഃ
പൂക്കളാൽ ഒരുക്കിയ കിടക്കയിൽ ഇരുവരും ചേർന്ന് കിടക്കുമ്പോൾ, അവർ കണ്ണീരൊഴുക്കി.
ഭാരേണ വിശ്വംഭരയോര്ഭാരാക്രാന്താ വസുന്ധരാ
ലോകത്തെ താങ്ങുന്ന ഇരുവരുടെയും ഭാരത്തിൽ ഭൂമി ഭാരംകൂടി.
തയോര്ഭരഭരാക്രാന്തധരായാശ്ച ഭരേണ ച
അവരുടെ ഭാരത്താലും, ഭാരം ചുമക്കുന്ന ഭൂമിയുടെ ഭാരത്താലും,
കച്ഛപസ്യ ഭരേണൈവ സര്വാധാരാ സമീരണാഃ
കച്ചപ്പിന്റെ ഭാരത്തിൽ, എല്ലാ താങ്ങുകളും കാറ്റുകളും അടിച്ചമർന്നു.
സര്വം നിവേദനം ചക്രുര്നാരായണപദാമ്ബുജേ 4.46.
അവർക്കുള്ള എല്ലാം നാരായണന്റെ പാദപദ്മത്തിൽ സമർപ്പിച്ചു.
ശ്രീനാരായണ ഉവാച കാലപ്രയുക്തം കാര്യം ച സിദ്ധം തത്സമയോചിതമ്
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: കാലത്തിന്റെ പ്രേരണയാൽ ഉണ്ടായ കാര്യങ്ങൾ സമയാനുസൃതമായി പൂർത്തിയായി.
പൂര്ണേ വര്ഷസഹസ്രേ ച സ്വേച്ഛയാ വിരമിഷ്യതി
ആയിരം വർഷം പൂർത്തിയായാൽ, അവൻ സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ അവസാനിപ്പിക്കും.