ശീഘ്രം യയുസ്തേ കൈലാസം ദേവാ മാനസശായിനഃ
മനസ്സിൽ വസിക്കുന്ന ദേവന്മാർ ഉടൻ കൈലാസത്തിലേക്ക് പോയി.
ദൃഷ്ട്വാ ഗതം ദേവപത്ന്യോ മുനിപത്ന്യശ്ച സത്വരമ് ൬൭ വായുപത്നീ കുബേരസ്യ കാമിനീ ശുക്രകാമിനീ
അവൾ പോയതായി കണ്ട ദേവികളുടെ ഭാര്യമാരും മുനികളുടെ ഭാര്യമാരും ഉടൻ അവിടെ എത്തി—
അത്രിഭാര്യാനുസൂയാ ച ചംദ്രപത്ന്യസ്തഥൈവ ച
അത്രിയുടെ ഭാര്യയായ അനസൂയയും, ചന്ദ്രന്റെ ഭാര്യമാരും, മറ്റുള്ളവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അസംഖ്യകാമിനീസംഘഃ സംഖ്യാം കര്തും ച കഃ ക്ഷമഃ 4.45.
അവിടെ എണ്ണമറ്റ സ്നേഹഭരിതരായ സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടം ഉണ്ടായിരുന്നു—ആരെങ്കിലും അവരെ എണ്ണാൻ കഴിയുമോ?
രത്നസിംഹാസനേ രമ്യേ വാസയാമാസുരീശ്വരീമ്
അവർ ദേവിയെ മനോഹരമായ രത്നസിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കാൻ ഇരുത്തി.
സതി സ്മരസ്യതോ ഗേഹാദ്യദ്ഗതാ താതമംദിരമ്
സതി തന്റെ അച്ഛന്റെ വീടിനെ ഓർത്ത്, സ്വന്തം വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
ജാതിസ്മരാം സ്മാരയാമി നിത്യം സ്മരസി ചേദ്വദ
ജന്മം ഓർക്കുന്നവളെ ഞാൻ ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു—നിനക്ക് ഓർമ്മയുണ്ടെങ്കിൽ പറയൂ.
സര്വം സ്മരാമി പ്രാണേശ മൌനീഭൂതോ ഭവേതി തമ്
എല്ലാം ഞാൻ ഓർക്കുന്നു, പ്രാണനാഥാ; ഭവാ, നീ മൗനമായിരിക്കുക.
ഭോജയാമാസ ദേവാംശ്ച നാരായണപുരോഗമാന്
നാരായണനെ മുന്നിൽ നിർത്തി ദേവന്മാരെ എല്ലാവരെയും ആഹ്വാനിച്ച് ഭക്ഷണം നൽകിച്ചു.
സസ്ത്രീകാ സഗണാഃ സര്വേ പ്രണമ്യ ചന്ദ്രശേഖരമ്
അവരൊക്കെയും ഭാര്യകളും അനുചിതരും കൂടെ ചേർന്ന് ചന്ദ്രശേഖരനെ വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
തൌ ച തം ച സമാശ്ലിഷ്യാശിഷം കൃത്വാ പ്രജഗ്മതുഃ
അവർ അവനെ അണക്കി ആശംസകൾ നൽകി പിന്നെ പിരിഞ്ഞുപോയി.
ശീഘ്രമാനയ ഭദ്രം തേ പാര്വതീം ശംകരം സുത
മകനേ, പാര്വതിയെയും ശങ്കരനെയും വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവരിക; നിനക്കു എല്ലാ ഭദ്രവും ഉണ്ടാകട്ടെ.
ആജഗാമ സമാനീയ പാര്വതീപരമേശ്വരൌ
അവൻ പോയി പാര്വതിയെയും പരമേശ്വരനെയും കൂട്ടി കൊണ്ടുവന്നു.
വൃദ്ധാ യുവത്യോ യാ യാശ്ച ശൈലാശ്ച ദുദ്രുവുര്മുദാ 4.45.
വയസ്സായ സ്ത്രീകളും യുവതികളും മലനിരകളിലെ പെൺകുട്ടികളും സന്തോഷത്തോടെ ഓടി വന്നു.
ഹിമാലയശ്ച മുദിതോ ദുദ്രാവാനുവ്രജന്സുതാമ്
ഹിമാലയം സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ മകളെ പിന്തുടർന്ന് ഓടി.
പ്രണനാമ പ്രമുദിതാ നിമഗ്നാഽഽനന്ദസാഗരേ
അവർ ആനന്ദസാഗരത്തിൽ മുഴുകി, ഹർഷത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
ഹിമാലയശ്ച മുദിതോ ഗതാഃ പ്രാണാ ഇവാഗതാഃ
ഹിമാലയം സന്തോഷത്തോടെ, ജീവൻ തന്നെ തിരികെ ലഭിച്ചെന്നതുപോലെ അനുഭവിച്ചു.
ശൂലഭൃതേ ഗണേഭ്യശ്ച മധുപര്കാദികം മുദാ
ശൂലധാരിയെയും ഗണങ്ങളെയും സന്തോഷത്തോടെ മധുപർകാദി ഉപഹാരങ്ങൾ നൽകി ആദരിച്ചു.
നിത്യം ഷോഡശോപചാരൈഃ പൂജിതഃ സഹ ഭാര്യയാ ശോകജം ഹര്ഷജനകം കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
അവൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം എപ്പോഴും പദിനാറു വിധത്തിലുള്ള പൂജകൾക്കു അർഹനായി. ദുഃഖം അകറ്റി സന്തോഷം നൽകുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കു പിന്നെ എന്ത് കൂടി കേൾക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
രാധികോവാച രതിഃ പുനഃ പ്രിയം പ്രാപ്യ കിം ചകാര മുദാഽന്വിതാ
രാധിക ചോദിച്ചു: രതി തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവനെ വീണ്ടും ലഭിച്ചപ്പോൾ, ആനന്ദത്തോടെ എന്ത് ചെയ്തു?
സ്ത്രീണാം സ്വസ്വാമിവിച്ഛേദോ മരണാദതിദുഷ്കരഃ
സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവിൽ നിന്നുള്ള വേർപാട് മരണത്തേക്കാൾ കഠിനമാണ്.
ശിവഃ സതീം താം സംപ്രാപ്യ സങ്ഗേ മങ്ഗലകര്മണി
ശിവൻ സതിയെ വീണ്ടും ലഭിച്ചപ്പോൾ, അവരുടെ ഐക്യത്തിൽ എല്ലാ മംഗളകർമ്മങ്ങളും നടത്തി.
കലത്രവിരഹഃ പുംസാം സര്വശോകാത്സുദുഷ്കരഃ
പുരുഷന്മാർക്ക് ഭാര്യയിൽ നിന്നുള്ള വേർപാട് എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളിലുമേക്കാൾ കഠിനമാണ്.
രതിഃ പുംസോ വിരഹിണീ ശിവഃ സ്ത്രീവിരഹീ ചിരമ്
രതി ഭർത്താവിൽ നിന്ന് ദീർഘകാലം വേർപെട്ടിരുന്നു; ശിവനും ഭാര്യയിൽ നിന്ന് ദീർഘകാലം വേർപെട്ടിരുന്നു.
തദേവം ശ്രോതുമിച്ഛാമി പരം കൌതൂഹലം മമ
അതിനാൽ ഇതെല്ലാം ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എനിക്ക് അതീവ കൗതുകം ഉണ്ട്.
മേലനം ശക്തിശിവയോ രതിമന്മഥയോസ്തതഃ
ശക്തിയും ശിവനും, രതിയും മന്മഥനും, അപ്പോൾ ഐക്യമായിരിന്നു.
നാരായണ ഉവാച കൃഷ്ണസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സസ്മിതസ്താമുവാച ഹ
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു കൃഷ്ണൻ പുഞ്ചിരിയോടെ അവളോടു പറഞ്ഞു.
കൃഷ്ണ ഉവാച സ്വാലയം തം സമാനീയ ഹരോദ്വാഹഗൃഹാദഹോ
കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: അവനെ ഹരന്റെ കല്യാണമന്ദപത്തിൽ നിന്ന് അവന്റെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകൂ.
ഭര്തുഃ സുവേഷം വിവിധം സ്വാത്മനഃ സ്വാലിഭിര്മുദാ 4.46.
സന്തോഷത്തോടെ അവളുടെ സുഹൃത്തുക്കൾ ഭർത്താവിനെയും അവളെയും വിവിധ ഭംഗികളിൽ അലങ്കരിച്ചു.
ജ്ഞാത്വാ കാമസ്തു തദ്ഭാവം കാമശാസ്ത്രവിധായകഃ
അവളുടെ മനസ്സിലെ അവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കി, പ്രേമത്തിന്റെ ശാസ്ത്രം അറിയുന്ന കാമദേവൻ അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചു.