നേദുര്ദുന്ദുഭയഃ സ്വര്ഗേ പുഷ്പവൃഷ്ടിര്ബഭൂവ ഹ
സ്വർഗത്തിൽ ദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങാതെ പുഷ്പവൃഷ്ടി പെയ്തു.
തനും ത്വക്വാ സ ജീവശ്ച വിലീനോ ബ്രഹ്മവിഗ്രഹേ
അവന്റെ ശരീരം, ത്വക്ക്, ജീവൻ എല്ലാം ബ്രഹ്മസ്വരൂപത്തിൽ ലയിച്ചു.
ആവിര്ഭാവസ്തിരോഭാവഃ സ്വേച്ഛയാ നിത്യദേഹിനാമ്
ശാശ്വതമായ ദേഹമുള്ളവർക്ക്, അവരുടേതായ ഇച്ഛപ്രകാരം, ദർശനവും മറയലും സംഭവിക്കുന്നു.
സൌതിരുവാച മരീചിമിശ്രൈമുനിഭിഃ സാര്ദ്ധം കണ്ഠാദ്ബഭൂവ സഃ
സൗതി പറഞ്ഞു: മരീചിയും മറ്റു മുനിമാരുമൊത്ത്, അവൻ കഴുത്തിൽ നിന്നു പുറത്ത് വന്നു.
വിധേര്നാരദനാമ്നശ്ച കണ്ഠദേശാദ്ബഭൂവ സഃ
വിധിയുടെ കഴുത്ത് ഭാഗത്ത് നിന്ന് നാരദൻ എന്ന പേരിൽ ഒരാളും ജനിച്ചു.
യഃ പുത്രശ്ചേതസോ ധാതുര്ബഭൂവ മുനിപുംഗവഃ
ധാതാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ജനിച്ച മകൻ ഒരു മഹാമുനിയായിരുന്നു.
ബഭൂവ ധാതുര്യഃ പുത്രഃ സഹസാ ദക്ഷപാര്ശ്വതഃ
ധാതാവിന്റെ മകൻ ദക്ഷന്റെ വശത്തുനിന്ന് പെട്ടെന്ന് ജനിച്ചു.
വേദേഷു കര്ദമഃ ശബ്ദശ്ഛായായാം വര്ത്തതേ സ്ഫുടഃ
വേദങ്ങളിൽ, കർദമൻ എന്ന പേര് ഛായയിൽ വ്യക്തമായി കാണപ്പെടുന്നു.
തേജോഭേദേ മരീചിശ്ച വേദേഷു വര്ത്തതേ സ്ഫുടമ്
തേജസ്സിന്റെ ഭേദമായി മരീചി വേദങ്ങളിൽ വ്യക്തമായി പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.
ക്രതുസംഘശ്ച ബാലേന കൃതോ ജന്മാന്തരേഽധുനാ
മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ, ബാലൻ യാഗങ്ങളുടെ കൂട്ടം നടത്തി.
പ്രധാനാങ്ഗമുഖം ധാതുസ്തതോ ജാതശ്ച ബാലകഃ
ധാതാവിന്റെ പ്രധാന അംഗത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ബാലൻ പിന്നീട് ജനിച്ചു.
അതിതേജസ്വിനി ഭൃഗുര്വര്ത്തതേ നാഗ്നി ശൌനക
ശൗനക, അത്യന്തം തേജസ്സുള്ള ഭൃഗു ഇവിടെ ഉണ്ട്, അഗ്നി അല്ല.
ബാലോഽപ്യരുണവര്ണശ്ച ജാതഃ സദ്യോഽതിതേജസാ 1.22.
ബാലനായിരിക്കുമ്പോഴും, അവൻ അരുണവർണ്ണനും അതിവിശിഷ്ടമായ തേജസ്സോടെ ഉടൻ ജനിച്ചു.
ഹംസാ ആത്മവശാ യസ്യ യോഗേന യോഗിനോ ധുവമ്
ഹംസകൾക്ക് ഇച്ഛാനുസൃതമായി, യോഗം വഴി, യോഗികൾ എപ്പോഴും അവരോടൊപ്പം നിലകൊള്ളുന്നു.
വശീഭൂതശ്ച ശിഷ്യശ്ച ജാതഃ സദ്യോ ഹി ബാലകഃ
ബാലൻ ഉടനെ തന്നെ നിയന്ത്രിതനും ശിഷ്യനുമായി മാറി.
സന്തതം യസ്യ യത്നം ച തപഃസു ബാലകസ്യ ച പുലസ്തപഃസു വേദേഷു വര്ത്തതേഽഹഃ സ്ഫുടേഽപി ച
ബാലനായ പുലസ്ത്യന്റെ നിരന്തരമായ പരിശ്രമവും തപസ്സും ഇന്നും വേദങ്ങളിൽ വ്യക്തമായി കാണാം.
സ്ഫുടസ്തപഃസമൂഹശ്ച പുലഹസ്തേന ബാലകഃ തപഃസംഘസ്വരൂപശ്ച പുലസ്ത്യസ്തേന ബാലകഃ
പുലഹനും ബാലനും ചേർന്ന് വ്യക്തമായ തപസ്സുകളുടെ കൂട്ടം സൃഷ്ടിച്ചു; പുലസ്ത്യനും ബാലനും ചേർന്ന് തപസ്സുകളുടെ സമൂഹമായ രൂപം എടുത്തു.
ത്രിഗുണായാം പ്രകൃത്യാം ത്രിര്വിഷ്ണാവശ്ച പ്രവര്ത്തതേ
മൂന്നു ഗുണങ്ങളുള്ള പ്രകൃതിയിലും, വിഷ്ണുവിന്റെ മൂന്നു രൂപങ്ങളിലും ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
[http://puranastudy.page.tl/Atri-%26%232309%3B%26%232340%3B%26%232381%3B%26%232352%3B%26%232367%3B.htm അത്രി ശബ്ദോപരി ടിപ്പണീ] ജടാ വഹ്നിശിഖാരൂപാഃ പഞ്ച സന്തി ച മസ്തകേ
തലയിൽ അഗ്നിയുടെ ജ്വാലപോലെയുള്ള അഞ്ചു ജടകൾ ഉണ്ട്.
അപാന്തരതമേ ദേശേ തപസ്തേപേഽന്യജന്മനി
അവൻ ഏറ്റവും ആന്തരമായ പ്രദേശത്ത്, മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ, തപസ്സ് ചെയ്തു.
സ്വയം തപഃ സമാപ്നോതി വാഹയേത്പ്രാപയേത്പരാന്
സ്വയം തപസ്സിൽ എത്തുന്നു, മറ്റുള്ളവരെ അതിലേക്കും നയിക്കുന്നു.
തപസസ്തേജസാ ബാലോ ദീപ്തിമാന്സതതം മുനേ
തന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ആ ബാലൻ എപ്പോഴും പ്രകാശവാനാണ്, മുനിവരേ.
കോപകാലേ ബഭൂവുര്യേ സ്രഷ്ടുരേകാദശ സ്മൃതാഃ 1.22.
ക്രോധത്തിന്റെ സമയത്ത് ഉദിച്ചവരെയാണ് സ്രഷ്ടാവിന്റെ പതിനൊന്ന് രൂപങ്ങൾ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
ശൌനക ഉവാച ഭവാന്പുരാണതത്ത്വജ്ഞഃ സന്ദേഹം ഛേത്തുമര്ഹതി
ശൗനകൻ പറഞ്ഞു: ഭവാൻ പുരാണങ്ങളുടെ സാരം അറിയുന്നവനാണ്; എന്റെ സംശയം നീക്കം ചെയ്യണം.
സൌതിരുവാച തമോഗുണാസ്തേ രുദ്രാശ്ച ദുര്നിവാരാ ഭയംകരാഃ
സൗതി പറഞ്ഞു: ആ രുദ്രന്മാർ അന്ധകാരഗുണമുള്ളവരും, നിയന്ത്രിക്കാൻ പ്രയാസവും ഭയപ്പെടുത്തുന്നതുമാണ്.
കാലാഗ്നിരുദ്രഃ സംഹര്ത്താ തേഷ്വേകഃ ശംകരാംശകഃ
അവരിൽ കാലാഗ്നിരുദ്രൻ നാശം വരുത്തുന്നവനാണ്; ശംകരന്റെ ഭാഗം അവനിൽ ഉണ്ട്.
അന്യേ കൃഷ്ണസ്യ ച കലാസ്താവംശൌ വിഷ്ണുശംകരൌ
മറ്റുള്ളവർ കൃഷ്ണന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ആണ്; വിഷ്ണുവും ശംകരനും അവന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളാണ്.
ഉക്തം രുദ്രോദ്ഭവേ കാലേ കഥം വിസ്മരതി ദ്വിജ
രുദ്രൻ സമയത്ത് ജനിച്ചവൻ എന്ന് പറയുന്നു; എങ്ങനെ അവൻ മറക്കുന്നു, ദ്വിജനേ?
സനകശ്ച സനംദശ്ച തൃതീയശ്ച സനാതനഃ
സനകനും സനന്ദനും മൂന്നാമനായ സനാതനനും—
സനകശ്ച സനന്ദശ്ച തൌ ദ്വാവാനന്ദവാചകൌ
സനകനും സനന്ദനും ഈ രണ്ടുപേരും ആനന്ദത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നവരാണ്.