മാം മാതരം ച സ്ത്രീഭാവം കൃത്വാ യേന ബ്രവീഷി ച
സ്ത്രീരൂപം സ്വീകരിച്ച് എന്നെ അമ്മ എന്ന് വിളിക്കുന്നവനേ—
ശ്രുത്വാ ധര്മഃ സതീശാപം നൃപമൂര്തിം വിഹായ ച
സതീയുടെ ശാപം കേട്ട്, ധർമ്മൻ രാജാവിന്റെ രൂപം ഉപേക്ഷിച്ചു.
ധര്മ ഉവാച പരസ്ത്രീമാതൃബുദ്ധിം ച കുര്വന്തം സംതതം സതി
ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യയെ എല്ലായ്പ്പോഴും അമ്മയെന്നു കരുതുന്നവൻ—
അഹം തവാംതര്വിജ്ഞാതുമാഗതസ്തവ സന്നിധിമ് 4.42.
നിന്റെ മനസ്സിലെ ആന്തരികത അറിയാൻ ഞാൻ നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ വന്നിരിക്കുന്നു.
കൃതം മേ ദമനം സാധ്വി ന വിരുദ്ധം യഥോചിതമ്
സദ്ഗുണമുള്ളവളേ, ഞാൻ ആത്മനിയന്ത്രണം പാലിച്ചു; അത് ശരിയായതും യുക്തിയുക്തവുമാണ്.
ധര്മം സ്വധര്മം വിജ്ഞാതും കാലം കലയിതും ക്ഷമഃ
ധർമ്മവും സ്വന്തം കര്ത്തവ്യവും അറിയാനും, ശരിയായ സമയമറിയാനും അവൻ കഴിവുള്ളവനാണ്.
സംഹര്തും യഃ ക്ഷമഃ കാലേ സംഹര്താരം ഭവം വിഭുഃ
ശരിയായ സമയത്ത് സംഹാരം നടത്താൻ കഴിയുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ സംഹാരശക്തിയുള്ളവൻ, പ്രഭുവേ.
ശത്രും വിധാതും മിത്രം ച സുപ്രീതിം കലഹം ക്ഷമഃ
ശത്രുവിനെയും, സുഹൃത്തിനെയും, ആഴമുള്ള സ്നേഹത്തെയും, കലഹത്തെയും സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയുന്നവനാണ്.
ശാപം പ്രദാതും സര്വാശ്ച സുഖദുഃഖവരാന്ക്ഷമഃ
ശാപം നൽകാനും, എല്ലാ സന്തോഷവും ദുഃഖവും നൽകുന്ന വരങ്ങൾ നൽകാനും അവൻ കഴിവുള്ളവനാണ്.
പ്രകൃതിര്നിര്മിതാ യേന മഹാവിഷ്ണുശ്ച നിര്മിതഃ
പ്രകൃതിയും മഹാവിഷ്ണുവും സൃഷ്ടിച്ചത് അവനാൽ തന്നെയാണ്.
യേന ശുക്ലീകൃതം ക്ഷീരം ജലം ശീതം കൃതം പുരാ
പാലിന് വെളുപ്പും വെള്ളത്തിന് തണുപ്പും പണ്ടുകാലത്ത് നൽകിയതും അവനാണ്.
അതിതേജഃ സമുത്ഥായ തേജോരൂപായ മൂര്ത്തയേ
അതിര്ത്തിയില്ലാത്ത പ്രകാശം ഉയർന്നു, പ്രകാശത്തിന്റെ രൂപമായ ദൈവത്തിന് വേണ്ടി—
സര്വസ്മൈ സര്വബീജായ സര്വേഷാമന്തരാത്മനേ
എല്ലാവർക്കും കാരണം, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഉള്ളിലിരിക്കുന്ന ആത്മാവായവനേ,
ഇത്യുക്ത്വാ പുരതസ്തസ്യാസ്തസ്ഥൌ ധര്മോ ജഗദ്ഗുരുഃ 4.42.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ലോകത്തിന് ഉപദേശകനായ ധർമ്മൻ അവളുടെ മുന്നിൽ നിന്നു.
പദ്മോവാച സര്വാംതരേഷു സര്വാത്മാ സര്വജ്ഞഃ സര്വതത്ത്വവിത്
പദ്മ പറഞ്ഞു: എല്ലായിടത്തും ഉള്ളവൻ, എല്ലാവരുടെയും ആത്മാവായവൻ, എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, എല്ലാ തത്വങ്ങളും അറിയുന്നവൻ,
കഥം മനോ മേ വിജ്ഞാതും വിഡംബയസി കിംകരീമ്
എന്റെ മനസ്സ് നീ അറിയുമ്പോഴും, എനിക്ക് സേവികയായിരിക്കുന്ന എന്നെ എങ്ങനെ വഞ്ചിക്കുന്നു?
ത്വം ച ശപ്തോ മയാഽജ്ഞാനാത്സ്ത്രീസ്വഭാവാത്ക്രുധാ വിഭോ
എന്റെ അജ്ഞാനത്താലും, സ്ത്രീസ്വഭാവത്താലും, കോപത്താലും, പ്രഭോ, നിന്നെ ഞാൻ ശപിച്ചു.
ആകാശോഽസൌ ദിശഃ സര്വാ യദി നശ്യന്തി വായവഃ
ആകാശം, എല്ലാ ദിശകളും, കാറ്റുകളും നശിച്ചുപോകുന്നുവെങ്കിൽ,
ത്വം ച നഷ്ടോ ഭവസി ചേത്സൃഷ്ടിനാശോ ഭവേത്തദാ
നീയും നശിച്ചാൽ, സൃഷ്ടി തന്നെ അവസാനിക്കും.
സത്യേ പൂര്ണശ്ചതുഷ്പാദൈഃ പൌര്ണമാസ്യാം യഥാ ശശീ
സത്യയുഗത്തിൽ നീ നാലു കാലുകളും പൂർണ്ണമായിരിക്കും, പൗർണമി രാവിലെ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ.
പാദക്ഷയശ്ച ത്രേതായാം ഭഗവന്ഭവിതാ തവ
ത്രേതായുഗത്തിൽ, ഭഗവൻ, നിന്റെ ഒരു കാലു കുറയും.
കലിശേഷേ ശേഷപാദസ്തവാച്ഛന്നോ ഭവിഷ്യതി
കലിയുഗത്തിന്റെ അവസാനം, നിന്റെ ഒരു കാലു മാത്രം ശേഷിക്കും, അതും മറഞ്ഞിരിക്കും.
സത്യേ സര്വവ്യാപകസ്ത്വം തദന്യേഷു ച കുത്രചിത്
സത്യയുഗത്തിൽ നീ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കും, എന്നാൽ മറ്റുയുഗങ്ങളിൽ ചില ഇടങ്ങളിൽ മാത്രം.
വൈഷ്ണവേഷു ച സര്വേഷു യതിഷു ബ്രഹ്മചാരിഷു 4.42.
എല്ലാ വൈഷ്ണവന്മാരിലും, സന്യാസിമാരിലും, ബ്രഹ്മചാരികളിലും,
നൃപേഷു ധര്മശീലേഷു സത്സു സദ്വൈശ്യജാതിഷു
ധർമ്മശീലമുള്ള രാജാക്കന്മാരിലും, സന്മാരിലും, സത്യമായ വൈശ്യജാതിയിലും,
ഏഷു ത്വം സതതം പൂര്ണോ ധര്മരാജ വിരാജസേ
ഇവരിൽ നീ എപ്പോഴും പൂർണ്ണനാണ്, ധർമ്മരാജാവേ, നീ പ്രകാശിക്കുന്നു.
അശ്വത്ഥവടബില്വേഷു തുലസീചംദനേഷു ച
അശ്വത്ത, വട, ബില്വ മരങ്ങളിലും, തുളസി, ചന്ദനത്തിലും,
വിവാഹേഷു ച പുഷ്പേഷു വിദ്യമാനോഽസി ശാഖിഷു
വിവാഹങ്ങളിലും, പുഷ്പങ്ങളിലും, നീ ഉള്ള ശാഖകളിലും,
വേദവേദാംഗശ്രവണേ ജലേഷു ച സഭാസു ച । ശ്രീകൃഷ്ണഗുണനാമോക്ത ശ്രുതിഗീതസ്ഥലേഷു ച
വേദങ്ങളും അതിന്റെ ഭാഗങ്ങളും കേൾക്കുമ്പോൾ, ജലങ്ങളിലും, സഭകളിലും, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ഗുണങ്ങളും നാമങ്ങളും പറയുന്നിടങ്ങളിലും പാടുന്നിടങ്ങളിലും,
വ്രതപൂജാതപോന്യായയജ്ഞസാക്ഷിസ്ഥലേഷു ച
വ്രതം, പൂജ, തപസ്, യജ്ഞസാക്ഷി എന്നിവ നടക്കുന്നിടങ്ങളിലും,