ബാന്ധവാന്മേനകാം പ്രശ്നം കുരു ശീഘ്രം പ്രയത്നതഃ
നിന്റെ ബന്ധുവായ മേനകയോട് ഈ ചോദ്യം ഉടൻ ശ്രദ്ധയോടെ ചോദിക്കൂ.
രോഗിണേ നൌഷധം ശശ്വത്കുപഥ്യം രോചതേ സദാ
രോഗികൾക്ക് ഔഷധം എപ്പോഴും രുചികരമല്ല, നല്ല വഴി പോലും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
ജഗാമ സ്വാലയം ശാന്തോ വൃന്ദാവനവിനോദിനി ശോകേന സാശ്രുനയനാ ഹൃദയേന വിദൂയതാ
വൃന്ദാവനത്തിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തിയ അവൾ, ദുഃഖത്തിൽ കണ്ണീരോടെ, ഹൃദയത്തിൽ വേദനയോടെ, ശാന്തമായി സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
പൃച്ഛ ശൈലവരാനസ്മൈ ന ദാസ്യാമി സുതാമഹമ് 4.41.
ഈ കാര്യത്തിൽ പർവ്വതങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനോടു ചോദിക്കൂ; ഞാൻ മകളെ അവനു നൽകില്ല.
ഗലേ ബദ്ധ്വാഽമ്ബികാം പശ്യ യാസ്യാമി ഘോരകാനനമ്
അവൾ അംബികയെ കഴുത്തിൽ കെട്ടി, 'ഞാൻ ഭയാനകമായ കാടിലേക്ക് പോകുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞു.
ത്യക്ത്വാഽഽഹാരം രുദന്തീ ച ചകാര ശയനം ഭുവി
ഭക്ഷണം ഉപേക്ഷിച്ച് കരയുമ്പോൾ അവൾ നിലത്തിരുത്തി കിടന്നു.
ആജഗാമ പുനസ്തൈശ്ച യുക്താ പശ്ചാദരുന്ധതീ
പിന്നീട് അവരോടൊപ്പം അരുന്ധതി വീണ്ടും അവിടെ എത്തി.
ദത്ത്വാ ഷോഡശോപചാരാന്പൂജയാമാസ ഭക്തിതഃ
പതിനാറു വിധത്തിലുള്ള പൂജകൾ അർപ്പിച്ച്, ഭക്തിയോടെ അവളെ ആദരിച്ചു.
ജഗാമാരുന്ധതീ തൂര്ണം യത്ര മേനാ ച പാര്വതീ
അരുന്ധതി വേഗത്തിൽ മേനയും പാർവതിയും ഇരുന്നിടത്തേക്ക് പോയി.
ഉവാച മധുരം സാധ്വീ സാവധാനാം ഹിതം വചഃ ഉത്തിഷ്ഠ മേനകേ സാധ്വി ത്വദ്ഗൃഹേഽഹമരുന്ധതീ
ആ സദ്വതിയായ അവൾ മധുരമായി, ശ്രദ്ധയോടെ, ഉപകാരപ്രദമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'മേനേ, ഉണരൂ സദ്വതിയേ, ഞാൻ അരുന്ധതി, നിന്റെ വീട്ടിലാണ്.'
പിതൄണാം മാനസീ കന്യാ മാം ജാനീഹി വിധേര്വധൂമ് ഉവാച ശിരസാ നത്വാ താം പദ്മാമിവ തേജസാ
നീ എന്നെ പിതൃപുരുഷന്മാരുടെ മനസ്സിൽ ജനിച്ച മകളായി, സൃഷ്ടാവിന്റെ ഭാര്യയായി അറിയണം. അവൾ തലവാങ്ങി, തേജസ്സിൽ താമരപൂവിനെപ്പോലെ, അവളോട് പറഞ്ഞു.
വധൂര്ജഗദ്വിധേഃ പത്നീ വസിഷ്ഠസ്യ മമാലയേ
ലോകസ്രഷ്ടാവിന്റെ ഭാര്യയും വസിഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയും എന്റെ വീട്ടിലാണ്.
ഈശ്വരീ ജഗതാം സ്രഷ്ടുരാഗതാ ബഹുപുണ്യതഃ 4.41.
ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവിന്റെ ഇശ്വരിയായ അവൾ വലിയ പുണ്യഫലത്തോടെ ഇവിടെ എത്തി.
ഭോജയാമാസ മിഷ്ടാന്നം ബുഭുജേ കന്യയാ സഹ
അവൾ മധുരഭക്ഷണം വിളമ്പി, ആ പെൺകുട്ടിയോടൊപ്പം കൂടെ ഭക്ഷിച്ചു.
അരുന്ധതീ പ്രസങ്ഗേന സംബന്ധയോജനാനി ച ബോധയാമാസുഃ സംബന്ധയോജനാനി പ്രസങ്ഗതഃ
അരുന്ധതി സംസാരത്തിനിടയിൽ ബന്ധങ്ങളുടെ വിശദീകരണം പറഞ്ഞു.
ശിവായ പാര്വതീം ദേഹി സംഹര്തുഃ ശ്വശുരോ ഭവ
പാർവതിയെ ശിവനോട് നൽകൂ, നിനക്ക് സംഹാരന്റെ അപ്പനായാകാം.
തവ ശങ്കാവിനാശായ ബ്രഹ്മസംബന്ധകര്മണി
നിന്റെ സംശയങ്ങൾ നീക്കാൻ, ബ്രഹ്മയുമായി ബന്ധപ്പെടുന്ന കര്മത്തില്—
വിധേഃ പ്രാര്ഥനയാ ദേവ തവ കന്യാം ഗ്രഹീഷ്യതി
സൃഷ്ടാവിന്റെ അപേക്ഷപ്രകാരം, ദേവാ, അവൻ നിന്റെ മകളെ സ്വീകരിക്കും.
ഹേതുദ്വയേന യോഗീന്ദ്രോ വിവാഹം ച കരിഷ്യതി ഉവാച കിംചിദ്ഭീതശ്ച പരം വിനയപൂര്വകമ്
രണ്ടു കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് യോഗികളുടെ നാഥൻ വിവാഹം നടത്തുന്നത്; അല്പം ഭയത്തോടെയും വലിയ വിനയത്തോടെയും അവൻ പറഞ്ഞു.
ഹിമാലയ ഉവാച കിംചിദാശ്രമമൈശ്വര്യം കിം വാ സ്വജനബാന്ധവമ്
ഹിമാലയം പറഞ്ഞു: 'ഇത് ഏതെങ്കിലും ആശ്രമവൈഭവത്തിനോ, അല്ലെങ്കിൽ ബന്ധുക്കൾക്കായോ?'
ന കന്യാമതിനിര്ലിപ്തയോഗിനേ ദാതുമര്ഹതി
അത്യന്തം അസക്തനായ യോഗിക്ക് മകളെ നൽകേണ്ടതല്ല.
നാനുരൂപായ പുത്രായ പിതാ കന്യാ ദദാതി ചേത് 4.41.
യോഗ്യനല്ലാത്ത മകനോട് പിതാവ് മകളെ നൽകിയാൽ അത് ശരിയല്ല.
ന ഹി ദാസ്യാമ്യഹം കന്യാമിച്ഛയാ ശൂലപാണിനേ
ഞാൻ എന്റെ മകളെ മനസ്സോടെ ശൂലധാരിക്ക് നൽകാൻ ഒരുങ്ങുന്നില്ല.
ഹിമാലയവചഃ ശ്രുത്വാ വസിഷ്ഠോ വിധിനന്ദനഃ
ഹിമാലയന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, വിധിയുടെ പുത്രനായ വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു.
വസിഷ്ഠ ഉവാച സര്വം ജാനാതി ശാസ്ത്രജ്ഞോ നിര്മലജ്ഞാനചക്ഷുഷാ
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: ശാസ്ത്രങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, നിർമലമായ ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയോടെ എല്ലാം അറിയുന്നു.
അസത്യമഹിതം പശ്ചാത്സാമ്പ്രതം ശ്രുതിസുന്ദരമ്
ശരിയല്ലാത്തതും ഹിതമല്ലാത്തതും ഇപ്പോൾ കേൾക്കാൻ മനോഹരമായി തോന്നാം.
ആപാതപ്രീതിജനകം പരിണാമസുഖാവഹമ്
ആദിയിൽ സന്തോഷം നൽകുന്നതും, അവസാനം സുഖം നൽകുന്നതുമാണ് അതു.
ശ്രുതിമാത്രാത്സുധാതുല്യം സര്വകാലേ സുഖാവഹമ്
കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ അമൃതംപോലെയും എല്ലായ്പ്പോഴും സുഖം നൽകുന്നതുമാണ് അത്.
ഏവം ച ത്രിവിധം ശൈല നീതിശാസ്ത്രനിരൂപിതമ്
ഇങ്ങനെ, പർവ്വതമേ, മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള പെരുമാറ്റം നയശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ബാഹ്യസംപദ്വിഹീനശ്ച ശംകരസ്ത്രിദശേശ്വരഃ
ശങ്കരൻ, ദേവന്മാരുടെ നാഥൻ, പുറമേ ധനം ഇല്ലാത്തവനായി കാണപ്പെടുന്നു.