ദൃഷ്ട്വാ രതേര്വിലാപം ച മൂര്ച്ഛാം സംപ്രാപ പാര്വതീ
രതിയുടെ വിലാപം കണ്ടു, പാർവതി അവശയായി വീണുപോയി.
രുദന്തീം പാര്വതീം ത്യക്ത്വാ സ്വസ്ഥാനം പ്രയയൌ ശിവഃ
കരയുന്ന പാർവതിയെ വിട്ട്, ശിവൻ തന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങി.
രൂപയൌവനയോര്ഗര്വം തത്യാജ ശൈലകന്യകാ
അലങ്കാരത്തിലും യൗവനത്തിലും ഉണ്ടായിരുന്ന അഭിമാനം ശൈലപുത്രി ഉപേക്ഷിച്ചു.
സുരാശ്ച രതിമാശ്വാസ്യ സര്വേ ജഗ്മുഃ സ്വമന്ദിരമ് 4.39.
ദേവന്മാർ എല്ലാവരും രതിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, പിന്നെ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ഭവനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
സ്തുത്വാ രുദിത്വാ ശോകേന ഭയേന കാമകാമിനീ
സ്തുതി ചെയ്തും, കരഞ്ഞും, ദുഃഖത്തിലും ഭയത്തിലും ആകൃഷ്ടയായ ആ കാമനാരിയായവൾ—
ന ജഗാമ പിതുര്ഗേഹം പാര്വതീ സാ തു ലജ്ജയാ
ലജ്ജ കാരണം പാർവതി തന്റെ അച്ഛന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയില്ല.
പ്രജഗ്മുഃ സഹചാരിണ്യസ്തത്പശ്ചാച്ഛോകവിഹ്വലാഃ
ശോകത്തിൽ മുങ്ങിയ കൂട്ടുകാരികൾ പിന്നീട് അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടുവന്നു.
സുചിരം ച തപസ്തപ്ത്വാ സാ സംപ്രാപ ത്രിലോചനമ്
ദീർഘകാലം കഠിനതപം ചെയ്ത ശേഷം, അവൾ ത്രിനയനനെ പ്രാപിച്ചു.
ഇത്യേവം കഥിതം സര്വം പാര്വതീദര്പമോക്ഷണമ്
ഇങ്ങനെ പാർവതിയുടെ അഭിമാനമോചനത്തിന്റെ മുഴുവൻ കഥയും പറയപ്പെട്ടു.
ശ്രീരാധികോവാച സുന്ദരം ശ്രുതിപീയൂഷം നിഗൂഢം ജ്ഞാനകാരണമ്
ശ്രീരാധിക പറഞ്ഞു: വേദങ്ങളിലെ അമൃതംപോലെയുള്ള മനോഹരവും, ഗൗഢവും, ജ്ഞാനത്തിന് കാരണമാവുന്നതുമായ കഥയാണ് ഇത്.
ന വിശേഷം സമാസം ച ശ്രുതം ന വ്യാസമീപ്സിതമ്
വ്യാസന്റെ ഉദ്ദേശവും, ഇതിന്റെ സംഗ്രഹവും, വ്യത്യാസങ്ങളും ഞാൻ കേട്ടിട്ടില്ല.
കിം കിം തപഃ കഠോരം ച ചകാര പാര്വതീ സ്വയമ്
പാർവതി സ്വയം ചെയ്ത കഠിനമായ തപസ്സുകൾ എന്തൊക്കെയായിരുന്നു?
രതിഃ കേന പ്രകാരേണ ജീവയാമാസ മന്മഥമ്
രതി എങ്ങനെയാണ് മന്മഥനെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചത്?
തയോ രഹസി സംഭോഗം പാപിനാം പാപമോചനമ്
അവരുടെ രഹസ്യസംഗമം പാപികൾക്ക് പാപമോചനമാണ്.
ദമ്പതീവിരഹോക്തിശ്ച കര്ണജ്വാലാ ച യോഷിതഃ
ഭർത്താവിനെയും ഭാര്യയെയും വേർപെടുത്തുന്ന വാക്കുകളും, സ്ത്രീകളുടെ ചെവിയിൽ പടരുന്ന ദഹനവും—
അഗ്നിജ്വാലാ വിഷജ്വാലാ ക്ഷമാ സോഢും ച യോഷിതഃ
അഗ്നിയുടെ ദഹനവും വിഷത്തിന്റെ ദഹനവും—സ്ത്രീകൾക്ക് അതെങ്ങനെ സഹിക്കാനാകും?
രാധികാവചനം ശ്രുത്വാ വിസ്മിതശ്ചകിതാനനഃ
രാധികയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അവൻ അത്ഭുതത്തോടെ മുഖം നിറഞ്ഞു.
ദമ്പതീവിരഹോക്തിം ച യാം രാധാ ശ്രോതുമക്ഷമാ
ഭർത്താവിനെയും ഭാര്യയെയും വേർപെടുത്തുന്ന വാക്കുകൾ, രാധയ്ക്ക് കേൾക്കാൻ കഴിയാത്തതായിരുന്നു.
ഇത്യേവം മാനസേ കൃത്വാ മായേശോ മായയാഽന്വിതഃ 4.40.
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പാക്കി, മായയുടെ നാഥൻ മായയോടൊപ്പം മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച പ്രാണാധിദേവി പ്രാണേശി പ്രാണാധാരേ മനോഹരേ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: പ്രാണങ്ങളുടെ ദേവതേ, ജീവന്റെ അധിപതിയേ, ജീവനെ താങ്ങുന്നവളേ, മനോഹരിയായവളേ,
വടമൂലാദ്ഗതേ രുദ്രേ പാര്വതീ തപസേ യയൌ
വടവൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവടിൽ നിന്ന് രുദ്രൻ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, പാർവതി തപസിന് പുറപ്പെട്ടു.
ഗത്വാ സാ സ്വര്ണദീതീരം സ്നാത്വാ ത്രിഷവണം മുദാ
അവൾ സ്വർണ്ണനദിയുടെ തീരം ചെന്നു, സന്തോഷത്തോടെ ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം സ്നാനം ചെയ്തു.
വര്ഷമേകം ച സംപൂര്ണമനാഹാരാ സ്വഭക്തിതഃ
ഒരു മുഴുവൻ വർഷം, ഭക്ഷണം ഒന്നും കഴിക്കാതെ, ഭക്തിയോടെ അവളുടെ ആരാധനയിൽ മാത്രം ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു.
ഗ്രീഷ്മേ ച പരിതോ വഹ്നിം പ്രജ്വലന്തം ദിവാനിശമ് കൃത്വാ പ്രതസ്ഥൌ തന്മധ്യേ സംതതം ജപതീ മനുമ്
വെള്ളിച്ചൂടിൽ, അവൾ ചുറ്റും തീ കത്തിച്ചു, പകലും രാത്രിയും അതിനകത്ത് നിന്നു, നിരന്തരം മന്ത്രം ജപിച്ചു.
ശശ്വത്സ്മശാനേ വര്ഷാസു കൃത്വാ യോഗാസനം ശിവാ
മഴക്കാലത്ത്, ശിവാ എപ്പോഴും ശ്മശാനത്തിൽ യോഗാസനം സ്ഥാപിച്ചു.
ശീതേ ജലാന്തരേ ശശ്വത്പ്രതസ്ഥൌ ഭക്തിപൂര്വകമ്
ശീതകാലത്ത്, അവൾ എപ്പോഴും വെള്ളത്തിനകത്ത് ഭക്തിപൂർവ്വം നിന്നു.
ഏവം കൃത്വാ പരം വര്ഷമപ്രാപ്യ ശംകരം സതീ
ഇങ്ങനെ മറ്റൊരു വർഷവും തപസ്സ് ചെയ്തിട്ടും, സതിക്ക് ശങ്കരനെ ലഭിച്ചില്ല.
താമഗ്നികുണ്ഡം വിശതീം തപസാഽതികൃശാം സതീമ്
തപസ്സുകൊണ്ട് വളരെ ക്ഷീണിച്ച സതി അഗ്നികുണ്ടത്തിൽ കയറി.
അതീവ വാമനോ ബാലോ വിപ്രരൂപീ സ്വതേജസാ 4.40.
അവിടെ, വളരെ ചെറുതും ബാലനുമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണകുട്ടി, തനിക്കുള്ള തേജസ്സോടെ പ്രകാശിച്ചു.
ശുക്ലയജ്ഞോപവീതീ ച ശുക്ലവാസാശ്ച സസ്മിതഃ
വെള്ളയജ്ഞോപവീതവും വെള്ളവസ്ത്രവും ധരിച്ച്, പുഞ്ചിരിയോടെ അവൻ നിന്നു.