ശാന്തം ത്രൈലോക്യകാന്തം ച പ്രസന്നവദനേക്ഷണമ്
ശാന്തനും മൂന്നു ലോകത്തിനും പ്രിയനുമായ, സന്തോഷം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ അവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ചിക്ഷേപാസ്ത്രം ദുര്നിവാര്യമമോഘം ശംകരേ മുദാ
ആനന്ദത്തോടെ, തടയാനാവാത്ത, അക്ഷയമായ ആയുധം ശംകരനു നേരെ അയച്ചു.
ആകാശ ഇവ നിര്ലിപ്തേ നിര്ലിപ്തേ പരമാത്മനി
ആകാശംപോലെ അശുദ്ധിയില്ലാത്തതും, പരമാത്മാവുപോലെ അശുദ്ധിയില്ലാത്തതുമായവൻ.
ചകമ്പേ പുരതഃ സ്ഥിത്വാ ദൃഷ്ട്വാ മൃത്യുംജയം വിഭുമ്
മൃത്യുജയനായ ഭഗവാനെ നേരിൽ കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ വിറെച്ചു നിന്നു.
ചക്രുഃ സ്തുതിം ച സ്തോത്രേണ ശംകരം ത്രിദശേശ്വരമ് ।।4.39.൫൦. സ്തുതിം കുര്വത്സു ദേവേഷു സ വഹ്നിഃ ശംഭുസംഭവഃ
ദേവന്മാർ ശംകരനെ സ്തുതികളാൽ പാടിച്ചു. ദേവന്മാർ സ്തുതി ചെയ്യുമ്പോൾ, ശംഭുവിൽ നിന്നുള്ള അഗ്നി
ജജ്വാലോര്ധ്വശിഖോ ദീപ്തഃ പ്രലയാഗ്നിശിഖോപമഃ ഭ്രാമംഭ്രാമം ച പരിതഃ പപാത മദനോപരി
ഉയര്ന്ന ജ്വാലകളോടെ, പ്രളയാഗ്നിപോലുള്ള പ്രകാശത്തോടെ, ചുറ്റും ചുറ്റും ചലിച്ചു, കാമനു മീതെ വീണു.
ബഭൂവ ഭസ്മസാത്കാമഃ ക്ഷണേന ഹരകോപതഃ
ഹരന്റെ കോപത്തിൽ, കാമൻ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ചാരമായി.
വിലലാപ ബഹുതരം ഹരസ്യ പുരതോ രതിഃ
ഹരന്റെ മുമ്പിൽ രതി ഏറെ വിലപിച്ചു.
രതിമൂചുഃ സുരാഃ സര്വേ രുരുദുശ്ച മുഹുര്മുഹുഃ
എല്ലാ ദേവന്മാരും രതിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും കരഞ്ഞു.
വയം തം ജീവയിഷ്യാമോ ലഭിഷ്യസി പ്രിയം പുനഃ
നാം അവനെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കും; നീ പ്രിയനെ വീണ്ടും ലഭിക്കും.
ദൃഷ്ട്വാ രതേര്വിലാപം ച മൂര്ച്ഛാം സംപ്രാപ പാര്വതീ
രതിയുടെ വിലാപം കണ്ടു, പാർവതി അവശയായി വീണുപോയി.
രുദന്തീം പാര്വതീം ത്യക്ത്വാ സ്വസ്ഥാനം പ്രയയൌ ശിവഃ
കരയുന്ന പാർവതിയെ വിട്ട്, ശിവൻ തന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങി.
രൂപയൌവനയോര്ഗര്വം തത്യാജ ശൈലകന്യകാ
അലങ്കാരത്തിലും യൗവനത്തിലും ഉണ്ടായിരുന്ന അഭിമാനം ശൈലപുത്രി ഉപേക്ഷിച്ചു.
സുരാശ്ച രതിമാശ്വാസ്യ സര്വേ ജഗ്മുഃ സ്വമന്ദിരമ് 4.39.
ദേവന്മാർ എല്ലാവരും രതിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, പിന്നെ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ഭവനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
സ്തുത്വാ രുദിത്വാ ശോകേന ഭയേന കാമകാമിനീ
സ്തുതി ചെയ്തും, കരഞ്ഞും, ദുഃഖത്തിലും ഭയത്തിലും ആകൃഷ്ടയായ ആ കാമനാരിയായവൾ—
ന ജഗാമ പിതുര്ഗേഹം പാര്വതീ സാ തു ലജ്ജയാ
ലജ്ജ കാരണം പാർവതി തന്റെ അച്ഛന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയില്ല.
പ്രജഗ്മുഃ സഹചാരിണ്യസ്തത്പശ്ചാച്ഛോകവിഹ്വലാഃ
ശോകത്തിൽ മുങ്ങിയ കൂട്ടുകാരികൾ പിന്നീട് അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടുവന്നു.
സുചിരം ച തപസ്തപ്ത്വാ സാ സംപ്രാപ ത്രിലോചനമ്
ദീർഘകാലം കഠിനതപം ചെയ്ത ശേഷം, അവൾ ത്രിനയനനെ പ്രാപിച്ചു.
ഇത്യേവം കഥിതം സര്വം പാര്വതീദര്പമോക്ഷണമ്
ഇങ്ങനെ പാർവതിയുടെ അഭിമാനമോചനത്തിന്റെ മുഴുവൻ കഥയും പറയപ്പെട്ടു.
ശ്രീരാധികോവാച സുന്ദരം ശ്രുതിപീയൂഷം നിഗൂഢം ജ്ഞാനകാരണമ്
ശ്രീരാധിക പറഞ്ഞു: വേദങ്ങളിലെ അമൃതംപോലെയുള്ള മനോഹരവും, ഗൗഢവും, ജ്ഞാനത്തിന് കാരണമാവുന്നതുമായ കഥയാണ് ഇത്.
ന വിശേഷം സമാസം ച ശ്രുതം ന വ്യാസമീപ്സിതമ്
വ്യാസന്റെ ഉദ്ദേശവും, ഇതിന്റെ സംഗ്രഹവും, വ്യത്യാസങ്ങളും ഞാൻ കേട്ടിട്ടില്ല.
കിം കിം തപഃ കഠോരം ച ചകാര പാര്വതീ സ്വയമ്
പാർവതി സ്വയം ചെയ്ത കഠിനമായ തപസ്സുകൾ എന്തൊക്കെയായിരുന്നു?
രതിഃ കേന പ്രകാരേണ ജീവയാമാസ മന്മഥമ്
രതി എങ്ങനെയാണ് മന്മഥനെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചത്?
തയോ രഹസി സംഭോഗം പാപിനാം പാപമോചനമ്
അവരുടെ രഹസ്യസംഗമം പാപികൾക്ക് പാപമോചനമാണ്.
ദമ്പതീവിരഹോക്തിശ്ച കര്ണജ്വാലാ ച യോഷിതഃ
ഭർത്താവിനെയും ഭാര്യയെയും വേർപെടുത്തുന്ന വാക്കുകളും, സ്ത്രീകളുടെ ചെവിയിൽ പടരുന്ന ദഹനവും—
അഗ്നിജ്വാലാ വിഷജ്വാലാ ക്ഷമാ സോഢും ച യോഷിതഃ
അഗ്നിയുടെ ദഹനവും വിഷത്തിന്റെ ദഹനവും—സ്ത്രീകൾക്ക് അതെങ്ങനെ സഹിക്കാനാകും?
രാധികാവചനം ശ്രുത്വാ വിസ്മിതശ്ചകിതാനനഃ
രാധികയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അവൻ അത്ഭുതത്തോടെ മുഖം നിറഞ്ഞു.
ദമ്പതീവിരഹോക്തിം ച യാം രാധാ ശ്രോതുമക്ഷമാ
ഭർത്താവിനെയും ഭാര്യയെയും വേർപെടുത്തുന്ന വാക്കുകൾ, രാധയ്ക്ക് കേൾക്കാൻ കഴിയാത്തതായിരുന്നു.
ഇത്യേവം മാനസേ കൃത്വാ മായേശോ മായയാഽന്വിതഃ 4.40.
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പാക്കി, മായയുടെ നാഥൻ മായയോടൊപ്പം മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച പ്രാണാധിദേവി പ്രാണേശി പ്രാണാധാരേ മനോഹരേ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: പ്രാണങ്ങളുടെ ദേവതേ, ജീവന്റെ അധിപതിയേ, ജീവനെ താങ്ങുന്നവളേ, മനോഹരിയായവളേ,