മുനിഃ പപ്രച്ഛ ദൃഷ്ട്വാ താം കാ ത്വം കാമിനി നിര്ജനേ
മുനി അവളെ കണ്ടു ചോദിച്ചു: 'ആരാണ് നീ, ഈ ഏകാന്തതയിൽ, കാമനയുള്ളവളേ?'
മുനേശ്ച വചനം ശ്രുത്വാ കമ്പിതാ ച കലാവതീ
മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ കലാവതി വിറച്ച് നിന്നു,
കലാവത്യുവാച പുത്രാര്ഥിനീ ചാഗതാഽഹം ത്വന്മൂലം ഭര്തുരാജ്ഞയാ
കലാവതി പറഞ്ഞു: 'പുത്രസന്താനത്തിനായി, ഭർത്താവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ പാദങ്ങളിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.'
വീര്യ്യാധാനം കുരു മയി സ്ത്രീ നോപേക്ഷ്യാ ഹ്യുപസ്ഥിതാ
'ദയവായി എനിക്ക് സന്താനദാനം ചെയ്യണം; വന്ന സ്ത്രീയെ അവഗണിക്കരുത്.'
വൃഷലീവചനം ശ്രുത്വാ ചുകോപ മുനിസത്തമഃ
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, മഹർഷി കോപിച്ചു.
കാശ്യപ ഉവാച തം സാ ത്യജതി മൂഢം ച വേദവാദ ഇതി ധ്രുവമ്
കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: 'അവൾ അവനെ ഉപേക്ഷിക്കും, അവൻ മൂടനായിരിക്കും; ഇതാണ് വേദസൂത്രം.'
ന ത്വം ദ്രുമിലഭോഗാര്ഹാ പുനരേവ ഭവിഷ്യസി
'നീ ഇനി ഒരിക്കലും ദ്രുമിലന്റെ സുഖം അനുഭവിക്കാൻ യോഗ്യയാകില്ല.'
യഃ ശൂദ്രപത്നീം ഗൃഹ്ണാതി ബ്രാഹ്മണോ ജ്ഞാനദുര്ബലഃ
'ജ്ഞാനഹീനനായ ബ്രാഹ്മണൻ ഒരു ശൂദ്രസ്ത്രീയെ ഭാര്യയാക്കുകയാണെങ്കിൽ—'
പിതൃശ്രാദ്ധേ ച യജ്ഞേ ച ശിലാസ്പര്ശേ സുരാര്ചനേ
'പിതൃകർമ്മങ്ങളിലും യാഗങ്ങളിലും, ശിലാസ്പർശത്തിലും, ദേവാരാധനയിലും—'
കുമ്ഭീപാകം സ്വയം യാതി പാതയിത്വാ ച പൂരുഷാന് 1.20.
'അവൻ സ്വയം കുമ്പീപാകനരകത്തിൽ വീണു, മറ്റുള്ളവരെയും അവിടെ എത്തിക്കും.'
തത്തര്പണം മൂത്രമേവ പിണ്ഡം സദ്യഃ പുരീഷകമ്
'അവിടെയുള്ള തർപ്പണം മൂത്രമായി മാറും, പിണ്ഡം ഉടൻ മലമാവും,'
തദിഷ്ടദേവോ ഗൃഹ്ണാതി ന നൈവേദ്യം ന തജ്ജലമ്
'അവിടെ ഇഷ്ടദേവൻ അതു സ്വീകരിക്കും, പക്ഷേ ഭോജനവും വെള്ളവും സ്വീകരിക്കില്ല.'
കുമ്ഭീപാകേ പച്യതേ സ ശക്രാന്തം യാവദേവ ഹി
അവന് കുംഭീപാക നരകത്തില് ഇന്ദ്രന്റെ കാലം മുഴുവന് വേവപ്പെടുന്നു.
പത്രോച്ഛിഷ്ടം ച യോ ഭുങ്ക്തേ ശൂദ്രാണാം ബ്രാഹ്മണാധമഃ
തന്റെ ഭാര്യയുടെ ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന് ശൂദ്രനുപോലെയുള്ളവനും ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനുമാണ്.
ശൂദ്രോ വാ യദി ഗൃഹ്ണാതി ബ്രാഹ്മണീം ജ്ഞാനദുര്ബലഃ
ജ്ഞാനത്തില് ദുർബലനായ ഒരു ശൂദ്രന് ഒരു ബ്രാഹ്മണീയെ സ്വീകരിച്ചാല്,
അഷ്ടാദശേന്ദ്രാവച്ഛിന്നം കാലം ച കാലസൂത്രകേ
അവന് പതിനെട്ട് ഇന്ദ്രന്മാരുടെ കാലം മുഴുവന് കാലസൂത്ര നരകത്തില് തടവിലാകും.
തതശ്ചണ്ഡാലയോനൌ ച ലബ്ധ്വാ ജന്മ ച ബ്രാഹ്മണീ
അതിനുശേഷം ആ ബ്രാഹ്മണീ ചാണ്ഡാലരുടെ വംശത്തില് ജനനം പ്രാപിക്കും.
ഇത്യുക്ത്വാ ച മുനിശ്രേഷ്ഠോ വിരരാമ ച ശൌനക
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാമുനിയായ ശൗനകന് മൗനത്തിലായി.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ തേന പഥാ യാതി ച മേനകാ
അത്സമയത്ത് മേനക ആ വഴി മുന്നോട്ട് പോന്നു.
ഋതുസ്നാതാ ച വൃഷലീ പീത്വാ തത്ര ക്ഷണം മുദാ 1.20.
ആ വൃശലസ്ത്രീ രതുസ്നാനം കഴിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ അവിടെ ഒരു ക്ഷണം വെള്ളം കുടിച്ചു.
ഗത്വാ പ്രണമ്യ ദ്രുമിലം കാന്താ കാന്തം മനോഹരമ്
അവള് പോയി, തന്റെ പ്രിയനായ മനോഹരനായ ദ്രുമിലനെ വണങ്ങി.
കലാവതീവചഃ ശ്രുത്വാ പ്രഹൃഷ്ടവദനേക്ഷണഃ
കലാവതിയുടെ വാക്കുകള് കേട്ട ദ്രുമിലന് സന്തോഷത്തോടെ മുഖം പ്രകാശിച്ചു.
ദ്രുമില ഉവാച വൈഷ്ണവോ ഭവിതാ ബാലസ്ത്വം ച ഭാഗ്യവതീ സതീ
ദ്രുമിലന് പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഒരു വൈഷ്ണവനായ മകന് ജനിക്കും; നീ ശുദ്ധയായവളും ഭാഗ്യശാലിയുമാകും.'
യദ്ഗര്ഭേ വൈഷ്ണവോ ജാതോ യസ്യ വീര്യേണ വാ സതി
വൈഷ്ണവന് ഏത് ഗർഭത്തില് ജനിച്ചാലും, അല്ലെങ്കില് ആരുടെ ബീജത്തിലൂടെ ജനിച്ചാലും,
തൌ ച വിഷ്ണുവിമാനേന സദ്രത്നനിര്മിതേന ച
അവരിരുവരും രത്നങ്ങളാല് നിർമ്മിച്ച വിഷ്ണുവിമാനത്തില് കയറി പോകും.
കസ്യചിദ്ബ്രാഹ്മണസ്യൈവ ഗേഹം ഗച്ഛ ശുഭാനനേ
ശുഭമുഖിയായവളേ, നീ ഏതെങ്കിലും ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകു.
ഇത്യുക്ത്വാ ഗോപരാജശ്ച സ്നാത്വാ കൃത്വാ തു തര്പണമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഗോപ്പരാജാവ് സ്നാനം ചെയ്തു, തർപ്പണം നടത്തി.
അശ്വാനാം ച ചതുര്ലക്ഷം ഗജാനാം ലക്ഷമേവ ച
അവിടെ നാലുലക്ഷം കുതിരകളും ഒരു ലക്ഷം ആനകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഉച്ചൈഃശ്രവഃ പഞ്ചലക്ഷം രഥാനാം ച സഹസ്രകമ്
ഉച്ചൈശ്രവസിന് അഞ്ഞൂറ് ലക്ഷം എണ്ണയുണ്ടായിരുന്നു; രഥങ്ങള് ആയിരം ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഗവാം ദ്വാദശലക്ഷം ച മഹിഷാണാം ത്രിലക്ഷകമ് 1.20.
പന്ത്രണ്ടുലക്ഷം പശുക്കളും മൂന്നു ലക്ഷം മഹിഷികളും ഉണ്ടായിരുന്നു.