സുയജ്ഞനൃപതേഃ കന്യാം രത്നമാലാവതീം മുദാ
സുയജ്ഞൻ എന്ന രാജാവിന്റെ മകളായ രത്നമാലാവതിയെ സന്തോഷത്തോടെ വിവാഹം കഴിച്ചു.
സ്ഥാനേ സ്ഥാനേ ച രഹസി ശതവര്ഷം തയാ സഹ
വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിലും രഹസ്യമായി അവളോടൊപ്പം നൂറുവർഷം അവൻ കഴിഞ്ഞു.
കാലാന്തരേ സ വിരതോ ബഭൂവ മുനിപുംഗവഃ
കുറെക്കാലത്തിന് ശേഷം, ആ മഹർഷി വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ചു.
ഉത്ഥായ രാത്രൌ ശയനാദ്വിരക്തശ്ച തപോധനഃ
രാത്രിയിൽ കിടക്കയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു, ആ തപസ്സുകാരൻ ആസക്തി വിട്ട് പുറപ്പെട്ടു.
നിദ്രാം ത്യക്ത്വാ ച തത്കാന്താ ന ദൃഷ്ട്വാ സ്വാമിനം സതീ
ഉറക്കം ഉപേക്ഷിച്ച് ഭർത്താവിനെ കാണാതിരുന്ന സതീഭാര്യ—
ഉത്തിഷ്ഠന്തീ നിര്വിശന്തീ രുരോദോച്ചൈര്മുഹുര്മുഹുഃ
എഴുന്നേറ്റു തിരഞ്ഞു, അവൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു.
ആഹാരം ച പരിത്യജ്യ പ്രാണാംസ്തത്യാജ സുന്ദരീ
ഭക്ഷണം ഉപേക്ഷിച്ച് ആ സുന്ദരി ജീവൻ വിട്ടു.
തപശ്ചകാര സ മുനിര്ഗന്ധമാദനഗഹ്വരേ
ആ മഹർഷി ഗന്ധമാദനഗുഹയിൽ തപസ്സ് ചെയ്തു.
തം ദദര്ശ ഹ ദൈവേന രമ്ഭാ ശൃംഗാരലോലുപാ
വിധിയുടെ ഇച്ഛപ്രകാരം സ്നേഹത്തോടും ആസക്തിയോടും കൂടിയ രംഭാ അവനെ കണ്ടു.
സാ ച തം കഥയാമാസ നിര്ജനേ സമുപസ്ഥിതാ 4.30.
അവൾ അവനടുത്ത് ഒറ്റയ്ക്കെത്തി സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
രമ്ഭോവാച ത്യക്ത്വാ കഠോരം രഹസി ഭജ മാം സുഖദായികാമ്
രംഭാ പറഞ്ഞു: രഹസ്യത്തിൽ ഈ കഠിനത്വം വിട്ട്, സന്തോഷം നൽകുന്ന എന്നെ ആസ്വദിക്കൂ.
ത്വം വരേഷു വരഃ പൃഥ്വ്യാം വരാരോഹാ സ്വയംവരാ
ഭൂമിയിലെ എല്ലാവരിലും നീ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ; ഞാൻ സ്വയം വരനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ഏറ്റവും സുന്ദരിയായവളാണ്.
യജ്ഞം കുര്വന്തി ഭൂപാലാ ഭാരതേ സ്വര്ഗഹേതുകമ്
ഭാരതത്തിൽ രാജാക്കന്മാർ സ്വർഗ്ഗം നേടാൻ യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുന്നു.
സ്തനയോര്യുഗ്മമൂര്വോര്മേ സുന്ദരം മുഖപംകജമ്
എന്റെ ഇരട്ട മുലകളും വീതിയുള്ള തോളുകളും മനോഹരമായ കമലമുഖവും—
സ്ത്രീരസഃ സുഖസാരശ്ച മുനീനാമഭിവാഞ്ഛിതഃ
സ്ത്രീയുടെ സാരവും ആനന്ദത്തിന്റെ സാരവും മुनികൾക്കുപോലും ആഗ്രഹിക്കുന്നതാണ്.
ദേവോ വാ മാനവോ വാഽപി ഗന്ധര്വോ വാഽഥ രാക്ഷസഃ
ദേവൻ ആയാലും, മനുഷ്യൻ ആയാലും, ഗന്ധർവൻ ആയാലും, റാക്ഷസൻ ആയാലും—
രഹസ്യുപസ്ഥിതാം കാന്താം ന ഭജേദ്യോ ജിതേന്ദ്രിയഃ
സ്വയം ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവൻ രഹസ്യമായി സമീപിക്കുന്ന പ്രിയതരിയായ സ്ത്രീയെ ആസ്വദിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ—
സത്യം തസ്യാശ്ച വധഭാക്തച്ഛാപേന പ്രണശ്യതി
അവളുടെ ശാപം മൂലം അവൻ നിശ്ചയമായും നശിച്ചുപോകുന്നു; അവളെ നിരസിച്ചവന്റെ വിധി അവനെയും ബാധിക്കും.
യേന ത്യക്തോപസ്ഥിതാ തം യഥാ പശ്യതി പുംശ്ചലീ
ഒരു സ്ത്രീ സമീപിച്ചപ്പോൾ അവളെ നിരസിച്ചവനെ അവൾ എങ്ങനെയാണു നോക്കുന്നത് പോലെ—
പരം പ്രിയം ച സര്വേഷാം ജാരം ജാനാതി പുംശ്ചലീ 4.30.
അവളെല്ലാവരിലും ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവനായി തന്റെ പ്രേമികനെ ഒരു സ്ത്രീ എപ്പോഴും അറിയുന്നു.
പുംശ്ചലീ ഹിംസ്രജന്തുഭ്യോ നവഘാതിഭ്യ ഏവ ച
ഒരു ദുഷ്ടസ്ത്രീ ക്രൂരമായ മൃഗങ്ങളേക്കാൾയും പുതിയ കൊലയാളികളേക്കാൾ പോലും ഭയാനകമാണ്.
ത്യജ ധ്യാനം മുനിശ്രേഷ്ഠ ഭുംക്ഷ്വേദം തപസഃ ഫലമ്
മഹാമുനിയേ, ധ്യാനം ഉപേക്ഷിച്ച് ഈ തപസ്സിന്റെ ഫലം ആസ്വദിക്കൂ.
സ രമ്ഭാവചനം ശ്രുത്വാ താമുവാച ഭയാകുലഃ
രംഭയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ഭയത്താൽ അവളോട് അവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ദേവല ഉവാച കുലധര്മോചിതം സത്യം ബ്രാഹ്മണാനാം തപസ്വിനാമ്
ദേവളൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും തപസ്സുകാരുടെയും വംശത്തിന് യോജിച്ചുള്ള സത്വമായ പെരുമാറ്റം—
ധര്മോഽയം യുക്തകാലേ ച സ്വയോഷിതി രതോ ദ്വിജഃ
ശരിയായ സമയത്ത് ദ്വിജൻ തന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പം ആസ്വദിക്കുന്നത് തന്നെയാണ് ധർമ്മം.
ബ്രാഹ്മണഃ ക്ഷത്രിയോ വൈശ്യോ യോ രതഃ പരയോഷിതി
ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷത്രിയൻ, വൈശ്യൻ ഇവരിൽ ആരെങ്കിലും മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ ആസ്വദിച്ചാൽ—
ഗ്രാഹ്യാ ചോപസ്ഥിതാ സ്ത്രീ ച ഗൃഹിണാ ന തപസ്വിനാ
ഒരു സ്ത്രീ അടുത്തുവന്നാൽ, ഗൃഹസ്ഥന് അവളെ സ്വീകരിക്കാം; എന്നാൽ തപസ്സുകാരന് അങ്ങനെയൊന്നും ചെയ്യാൻ പാടില്ല.
ബ്രഹ്മാ ജഗദ്വിധാതാഽപി ന വിരക്തഃ കലത്രവാന്
ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവിന് ഭാര്യയുണ്ടെങ്കിൽ, അവൻ അകലം വയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നവനല്ല.
സ്വഭാര്യാം ച പരിത്യജ്യ യോ ഗൃഹ്ണാതി പരസ്ത്രിയമ് 4.30.
തന്റെ ഭാര്യയെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കുന്നവൻ—
ഭുവി നാസ്തി യശോ യസ്യ ജീവനം തസ്യ നിഷ്ഫലമ്
ഭൂമിയിൽ അവനു യശസ്സൊന്നുമില്ല; അവന്റെ ജീവിതം ഫലപ്രദമല്ല.