ശൌനക ഉവാച ജാതഃ കേന പ്രകാരേണ തദ്ഭവാന്വക്തുമര്ഹതി
ശൗനകൻ ചോദിച്ചു: അവൻ എങ്ങനെയാണ് ജനിച്ചത്? ദയവായി അതിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് പറയണം.
സൌതിരുവാച കലാവതീ തസ്യ പത്നീ വന്ധ്യാ ചാപി പതിവ്രതാ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: കലാവതി അവന്റെ ഭാര്യയായിരുന്നു; അവൾ സന്താനമില്ലാത്തവളും ഭർത്താവിനോടു അത്യന്തം ഭക്തിയുള്ളവളുമായിരുന്നു.
സ്വാമിദോഷേണ സാ വന്ധ്യാ കാലേ ച ഭര്തുരാജ്ഞയാ
ഭർത്താവിന്റെ ഒരു തെറ്റിനാൽ അവൾക്ക് കുട്ടികളുണ്ടാകാതെ പോയി; പിന്നീട് ഭർത്താവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം,
ധ്യായമാനം ച ശ്രീകൃഷ്ണം ജ്വലന്തം ബ്രഹ്മതേജസാ
അവൾ ബ്രഹ്മതേജസ്സാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണനെ ധ്യാനിച്ചു.
ഗ്രീഷ്മമധ്യാഹ്നമാര്തണ്ഡപ്രഭാതുല്യേന തേജസാ
വെയിലിന്റെ ഉച്ചക്കാലത്ത് സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള തേജസ്സോടെ,
ധ്യാനാന്തേ ച മുനിശ്രേഷ്ഠഃ പരഃ കൃഷ്ണപരായണഃ
ധ്യാനം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, കൃഷ്ണഭക്തിയിൽ മുഴുകിയ മഹർഷി,
ചാരുചമ്പകവര്ണാഭാം ശരത്പങ്കജലോചനാമ്
ചമ്പകപൂവിന്റെ നിറംപോലും ശരദ്കാലത്തിലെ താമരപ്പൂവിന്റെ കണ്ണുകളും ഉള്ള ഒരു സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയെ കണ്ടു,
ബൃഹന്നിതമ്ബഭാരാര്ത്താം പീനശ്രോണിപയോധരാമ്
വിപുലമായ കമറിന്റെ ഭാരത്തിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്നവളും, പുഷ്ടമായ അരയും മുലകളും ഉള്ളവളും ആയിരുന്നു അവൾ,
മോഹിതാം മുനിരൂപേണ കാമബാണപ്രപീഡിതാമ്
കാമത്തിന്റെ ബാണങ്ങളിൽ പെടപ്പെട്ട്, ഒരു മുനിയുടെ രൂപം ധരിച്ചവളായി അവൾ മോഹിതയായി,
സിന്ദൂരബിന്ദുഭൂഷാഢ്യാം സുചാരുകജ്ജലോജ്ജ്വലാമ് 1.20.
സുന്ദരമായ സിന്ദൂരപ്പൂവിട്ട്, മനോഹരമായ കജലിൽ തിളങ്ങുന്നവളായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
മുനിഃ പപ്രച്ഛ ദൃഷ്ട്വാ താം കാ ത്വം കാമിനി നിര്ജനേ
മുനി അവളെ കണ്ടു ചോദിച്ചു: 'ആരാണ് നീ, ഈ ഏകാന്തതയിൽ, കാമനയുള്ളവളേ?'
മുനേശ്ച വചനം ശ്രുത്വാ കമ്പിതാ ച കലാവതീ
മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ കലാവതി വിറച്ച് നിന്നു,
കലാവത്യുവാച പുത്രാര്ഥിനീ ചാഗതാഽഹം ത്വന്മൂലം ഭര്തുരാജ്ഞയാ
കലാവതി പറഞ്ഞു: 'പുത്രസന്താനത്തിനായി, ഭർത്താവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ പാദങ്ങളിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.'
വീര്യ്യാധാനം കുരു മയി സ്ത്രീ നോപേക്ഷ്യാ ഹ്യുപസ്ഥിതാ
'ദയവായി എനിക്ക് സന്താനദാനം ചെയ്യണം; വന്ന സ്ത്രീയെ അവഗണിക്കരുത്.'
വൃഷലീവചനം ശ്രുത്വാ ചുകോപ മുനിസത്തമഃ
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, മഹർഷി കോപിച്ചു.
കാശ്യപ ഉവാച തം സാ ത്യജതി മൂഢം ച വേദവാദ ഇതി ധ്രുവമ്
കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: 'അവൾ അവനെ ഉപേക്ഷിക്കും, അവൻ മൂടനായിരിക്കും; ഇതാണ് വേദസൂത്രം.'
ന ത്വം ദ്രുമിലഭോഗാര്ഹാ പുനരേവ ഭവിഷ്യസി
'നീ ഇനി ഒരിക്കലും ദ്രുമിലന്റെ സുഖം അനുഭവിക്കാൻ യോഗ്യയാകില്ല.'
യഃ ശൂദ്രപത്നീം ഗൃഹ്ണാതി ബ്രാഹ്മണോ ജ്ഞാനദുര്ബലഃ
'ജ്ഞാനഹീനനായ ബ്രാഹ്മണൻ ഒരു ശൂദ്രസ്ത്രീയെ ഭാര്യയാക്കുകയാണെങ്കിൽ—'
പിതൃശ്രാദ്ധേ ച യജ്ഞേ ച ശിലാസ്പര്ശേ സുരാര്ചനേ
'പിതൃകർമ്മങ്ങളിലും യാഗങ്ങളിലും, ശിലാസ്പർശത്തിലും, ദേവാരാധനയിലും—'
കുമ്ഭീപാകം സ്വയം യാതി പാതയിത്വാ ച പൂരുഷാന് 1.20.
'അവൻ സ്വയം കുമ്പീപാകനരകത്തിൽ വീണു, മറ്റുള്ളവരെയും അവിടെ എത്തിക്കും.'
തത്തര്പണം മൂത്രമേവ പിണ്ഡം സദ്യഃ പുരീഷകമ്
'അവിടെയുള്ള തർപ്പണം മൂത്രമായി മാറും, പിണ്ഡം ഉടൻ മലമാവും,'
തദിഷ്ടദേവോ ഗൃഹ്ണാതി ന നൈവേദ്യം ന തജ്ജലമ്
'അവിടെ ഇഷ്ടദേവൻ അതു സ്വീകരിക്കും, പക്ഷേ ഭോജനവും വെള്ളവും സ്വീകരിക്കില്ല.'
കുമ്ഭീപാകേ പച്യതേ സ ശക്രാന്തം യാവദേവ ഹി
അവന് കുംഭീപാക നരകത്തില് ഇന്ദ്രന്റെ കാലം മുഴുവന് വേവപ്പെടുന്നു.
പത്രോച്ഛിഷ്ടം ച യോ ഭുങ്ക്തേ ശൂദ്രാണാം ബ്രാഹ്മണാധമഃ
തന്റെ ഭാര്യയുടെ ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന് ശൂദ്രനുപോലെയുള്ളവനും ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനുമാണ്.
ശൂദ്രോ വാ യദി ഗൃഹ്ണാതി ബ്രാഹ്മണീം ജ്ഞാനദുര്ബലഃ
ജ്ഞാനത്തില് ദുർബലനായ ഒരു ശൂദ്രന് ഒരു ബ്രാഹ്മണീയെ സ്വീകരിച്ചാല്,
അഷ്ടാദശേന്ദ്രാവച്ഛിന്നം കാലം ച കാലസൂത്രകേ
അവന് പതിനെട്ട് ഇന്ദ്രന്മാരുടെ കാലം മുഴുവന് കാലസൂത്ര നരകത്തില് തടവിലാകും.
തതശ്ചണ്ഡാലയോനൌ ച ലബ്ധ്വാ ജന്മ ച ബ്രാഹ്മണീ
അതിനുശേഷം ആ ബ്രാഹ്മണീ ചാണ്ഡാലരുടെ വംശത്തില് ജനനം പ്രാപിക്കും.
ഇത്യുക്ത്വാ ച മുനിശ്രേഷ്ഠോ വിരരാമ ച ശൌനക
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാമുനിയായ ശൗനകന് മൗനത്തിലായി.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ തേന പഥാ യാതി ച മേനകാ
അത്സമയത്ത് മേനക ആ വഴി മുന്നോട്ട് പോന്നു.
ഋതുസ്നാതാ ച വൃഷലീ പീത്വാ തത്ര ക്ഷണം മുദാ 1.20.
ആ വൃശലസ്ത്രീ രതുസ്നാനം കഴിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ അവിടെ ഒരു ക്ഷണം വെള്ളം കുടിച്ചു.