സൌതിരുവാച രേമേ കാലാവശേഷം ച താഭിശ്ച നിര്ജനേ വനേ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അവൻ അവരെ കൂടെക്കൊണ്ട് ആ കാടിന്റെ ഏകാന്തതയിൽ ശേഷിച്ച കാലം സന്തോഷത്തോടെ കഴിച്ചു.
ഗന്ധര്വരാജോ മുമുദേ പുത്രദാരാദിഭിഃ സഹ
ഗന്ധർവർരാജാവ് തന്റെ മക്കളും ഭാര്യമാരും മറ്റുള്ളവരും കൂടെ ചേർന്ന് ആനന്ദിച്ചു.
രാജത്വം ബുഭുജേ രാജാ കുബേരഭവനോപമേ
അവൻ കുബേരന്റെ ഭവനത്തിനെപ്പോലെയുള്ള രാജത്വം ആസ്വദിച്ചു.
ഗന്ധര്വരാജഃ കാലേ ച ഗങ്ഗാതീരേ മനോഹരേ
ഗന്ധർവർരാജാവ്, സമയമാകുമ്പോൾ, മനോഹരമായ ഗംഗാതീരത്ത്,
ശൈവഃ ശിവപ്രസാദേന പുത്രസ്യ വിഷ്ണുസേവയാ
ശൈവനായ അവൻ ശിവന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, മകനായവന്റെ വിഷ്ണുസേവനത്താൽ,
കൃത്വാ പിത്രോശ്ച സത്കാരം ഗന്ധര്വശ്ചോപബര്ഹണഃ
തന്റെ മാതാപിതാക്കളെ ആദരിച്ച്, ഗന്ധർവനായ ഉപബർഹണൻ,
കാലേ സ്വയം ബ്രഹ്മശാപാത്പ്രാണാംസ്ത്യക്ത്വാ വിചക്ഷണഃ
കാലക്രമേണ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശാപം മൂലം, ആ ജ്ഞാനി ജീവൻ വിട്ടു.
മാലാവതീ വഹ്നികുണ്ഡേ പുഷ്കരേ ഭാരതേ ഭുവി
മാലാവതി ഭാരതഭൂമിയിലെ പുഷ്കരത്തിൽ അഗ്നികുണ്ടിൽ പ്രവേശിച്ചു.
സൃംജയസ്യ തു പത്ന്യാം ച മനുവംശോദ്ഭവസ്യ ച
മനുവംശത്തിൽ ജനിച്ച ശ്രഞ്ജയന്റെ ഭാര്യയിൽ,
ഉപബര്ഹണഗന്ധര്വഃ പതിര്മേ ഭവിതേതി ച 1.20.
ഉപബർഹണൻ എന്ന ഗന്ധർവൻ എന്റെ ഭർത്താവായി ജനിച്ചു.
ശൌനക ഉവാച ജാതഃ കേന പ്രകാരേണ തദ്ഭവാന്വക്തുമര്ഹതി
ശൗനകൻ ചോദിച്ചു: അവൻ എങ്ങനെയാണ് ജനിച്ചത്? ദയവായി അതിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് പറയണം.
സൌതിരുവാച കലാവതീ തസ്യ പത്നീ വന്ധ്യാ ചാപി പതിവ്രതാ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: കലാവതി അവന്റെ ഭാര്യയായിരുന്നു; അവൾ സന്താനമില്ലാത്തവളും ഭർത്താവിനോടു അത്യന്തം ഭക്തിയുള്ളവളുമായിരുന്നു.
സ്വാമിദോഷേണ സാ വന്ധ്യാ കാലേ ച ഭര്തുരാജ്ഞയാ
ഭർത്താവിന്റെ ഒരു തെറ്റിനാൽ അവൾക്ക് കുട്ടികളുണ്ടാകാതെ പോയി; പിന്നീട് ഭർത്താവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം,
ധ്യായമാനം ച ശ്രീകൃഷ്ണം ജ്വലന്തം ബ്രഹ്മതേജസാ
അവൾ ബ്രഹ്മതേജസ്സാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണനെ ധ്യാനിച്ചു.
ഗ്രീഷ്മമധ്യാഹ്നമാര്തണ്ഡപ്രഭാതുല്യേന തേജസാ
വെയിലിന്റെ ഉച്ചക്കാലത്ത് സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള തേജസ്സോടെ,
ധ്യാനാന്തേ ച മുനിശ്രേഷ്ഠഃ പരഃ കൃഷ്ണപരായണഃ
ധ്യാനം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, കൃഷ്ണഭക്തിയിൽ മുഴുകിയ മഹർഷി,
ചാരുചമ്പകവര്ണാഭാം ശരത്പങ്കജലോചനാമ്
ചമ്പകപൂവിന്റെ നിറംപോലും ശരദ്കാലത്തിലെ താമരപ്പൂവിന്റെ കണ്ണുകളും ഉള്ള ഒരു സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയെ കണ്ടു,
ബൃഹന്നിതമ്ബഭാരാര്ത്താം പീനശ്രോണിപയോധരാമ്
വിപുലമായ കമറിന്റെ ഭാരത്തിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്നവളും, പുഷ്ടമായ അരയും മുലകളും ഉള്ളവളും ആയിരുന്നു അവൾ,
മോഹിതാം മുനിരൂപേണ കാമബാണപ്രപീഡിതാമ്
കാമത്തിന്റെ ബാണങ്ങളിൽ പെടപ്പെട്ട്, ഒരു മുനിയുടെ രൂപം ധരിച്ചവളായി അവൾ മോഹിതയായി,
സിന്ദൂരബിന്ദുഭൂഷാഢ്യാം സുചാരുകജ്ജലോജ്ജ്വലാമ് 1.20.
സുന്ദരമായ സിന്ദൂരപ്പൂവിട്ട്, മനോഹരമായ കജലിൽ തിളങ്ങുന്നവളായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
മുനിഃ പപ്രച്ഛ ദൃഷ്ട്വാ താം കാ ത്വം കാമിനി നിര്ജനേ
മുനി അവളെ കണ്ടു ചോദിച്ചു: 'ആരാണ് നീ, ഈ ഏകാന്തതയിൽ, കാമനയുള്ളവളേ?'
മുനേശ്ച വചനം ശ്രുത്വാ കമ്പിതാ ച കലാവതീ
മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ കലാവതി വിറച്ച് നിന്നു,
കലാവത്യുവാച പുത്രാര്ഥിനീ ചാഗതാഽഹം ത്വന്മൂലം ഭര്തുരാജ്ഞയാ
കലാവതി പറഞ്ഞു: 'പുത്രസന്താനത്തിനായി, ഭർത്താവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ പാദങ്ങളിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.'
വീര്യ്യാധാനം കുരു മയി സ്ത്രീ നോപേക്ഷ്യാ ഹ്യുപസ്ഥിതാ
'ദയവായി എനിക്ക് സന്താനദാനം ചെയ്യണം; വന്ന സ്ത്രീയെ അവഗണിക്കരുത്.'
വൃഷലീവചനം ശ്രുത്വാ ചുകോപ മുനിസത്തമഃ
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, മഹർഷി കോപിച്ചു.
കാശ്യപ ഉവാച തം സാ ത്യജതി മൂഢം ച വേദവാദ ഇതി ധ്രുവമ്
കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: 'അവൾ അവനെ ഉപേക്ഷിക്കും, അവൻ മൂടനായിരിക്കും; ഇതാണ് വേദസൂത്രം.'
ന ത്വം ദ്രുമിലഭോഗാര്ഹാ പുനരേവ ഭവിഷ്യസി
'നീ ഇനി ഒരിക്കലും ദ്രുമിലന്റെ സുഖം അനുഭവിക്കാൻ യോഗ്യയാകില്ല.'
യഃ ശൂദ്രപത്നീം ഗൃഹ്ണാതി ബ്രാഹ്മണോ ജ്ഞാനദുര്ബലഃ
'ജ്ഞാനഹീനനായ ബ്രാഹ്മണൻ ഒരു ശൂദ്രസ്ത്രീയെ ഭാര്യയാക്കുകയാണെങ്കിൽ—'
പിതൃശ്രാദ്ധേ ച യജ്ഞേ ച ശിലാസ്പര്ശേ സുരാര്ചനേ
'പിതൃകർമ്മങ്ങളിലും യാഗങ്ങളിലും, ശിലാസ്പർശത്തിലും, ദേവാരാധനയിലും—'
കുമ്ഭീപാകം സ്വയം യാതി പാതയിത്വാ ച പൂരുഷാന് 1.20.
'അവൻ സ്വയം കുമ്പീപാകനരകത്തിൽ വീണു, മറ്റുള്ളവരെയും അവിടെ എത്തിക്കും.'