പരിഹാസേന കോപേന ഭ്രമേണാവജ്ഞയാ മുനേ
മഹർഷേ, തമാശയോ, കോപത്താലോ, മനസ്സിലാകാത്തതുകൊണ്ടോ, അവജ്ഞയാലോ—
സ്ത്രിയാ വാഗ്യോനിദുഷ്ടായാഃ കാമതോ ഭാരതേ ഭുവി 4.24.
ഭാരതഭൂമിയിൽ വാക്കോ സ്വഭാവമോ അശുദ്ധമായ സ്ത്രീ, ആഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് സംസാരിച്ചാൽ—
സര്വധര്മപരീതാ യാ കടൂക്തിം കുരുതേ പതിമ്
എല്ലാ ധർമ്മവും വിട്ടു, ഭർത്താവിനോട് കടുപ്പമുള്ള വാക്കുകൾ പറയുന്ന സ്ത്രീ—
ദത്ത്വാ കന്യാം ബോധയിത്വാ ജഗാമ മുനിപുംഗവഃ
കന്യയെ കൊടുത്ത് ഉപദേശിച്ച ശേഷം, ആ മഹർഷി അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
സമ്ഭോഗേച്ഛാവൃതേ ചിത്തേ കാമീ സംപ്രാപ കാമിനീമ്
സംഗമത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം മനസ്സിൽ നിറഞ്ഞു, ആ കാമനയുള്ളവൻ ഒരു കാമനയുള്ള സ്ത്രീയെ നേടി.
ശയ്യാം രതികരീം കൃത്വാ മുനിശ്രേഷ്ഠോ മഹാമുനേ
സുഖത്തിനായി കിടക്ക ഒരുക്കി, മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, മഹർഷേ—
നാരീരസാനഭിജ്ഞഃ സ്യാദാജന്മ മുനിപുംഗവഃ
ജനനത്തോടേ സ്ത്രീസുഖം അറിയാത്ത ആ മഹർഷി—
നാനാപ്രകാരം ശൃങ്ഗാരം ചകാര വിധിപൂര്വകമ്
വിവിധ രീതിയിൽ പ്രേമലീലകൾ നിർവ്വഹിച്ചു, നിർദ്ദിഷ്ട നിയമങ്ങൾ പാലിച്ച്.
മൂര്ച്ഛാം പ്രാപ മുനിശ്രേഷ്ഠോ ബുബുധേ ന ദിവാനിശമ്
മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ബോധംകെട്ടു വീണു, പകലോ രാത്രിയോ അറിയാതെ.
വിദഗ്ധായാ വിദഗ്ധേന ബഭൂവ സംഗമഃ സമഃ
ചതുര് ആയ സ്ത്രീയും പുരുഷനും തമ്മിൽ, അവരുടെ സംഗമം സമമായിരുന്നു.
കരോതി കലഹേ നിത്യം കന്ദലീ സ്വാമിനാ സഹ സാ തന്ന ബുബുധേ കിംചിത്കരോതി കലഹേ സ്പൃഹാമ്
കണ്ടലി ഭർത്താവിനൊപ്പം എപ്പോഴും വഴക്കിടുന്നു; അവൾക്ക് ഒന്നും മനസ്സിലായില്ല, പക്ഷേ വഴക്കിടാൻ ആഗ്രഹം ഉണ്ടായിരുന്നു.
താതപ്രദത്തജ്ഞാനേന സാ ന ശാന്താ ബഭൂവ ഹ 4.24.
അച്ഛൻ നൽകിയ ജ്ഞാനത്താൽ അവൾക്ക് മനസ്സിൽ സമാധാനം ലഭിച്ചില്ല.
നിത്യം കടൂക്തിം കാന്തം സാ കരോതി ഹേതുനാ വിനാ
അവൾ കാരണം ഇല്ലാതെ തന്നെ ഭർത്താവിനോട് എപ്പോഴും കടുപ്പമുള്ള വാക്കുകൾ പറയുന്നു.
തയാ കൃതാം കടൂക്തിം ച ക്ഷമാസംസ്ഥാം ചകാര ഹ
അവൾ പറഞ്ഞ കടുപ്പമുള്ള വാക്കുകൾക്കു മറുപടിയായി, അവൻ ക്ഷമയോടെ നിലകൊണ്ടു.
കടൂക്തിശതകം പൂര്ണം തത്കാലേന ബഭൂവ ഹ
അവൾ പറഞ്ഞ കടുപ്പമുള്ള വാക്കുകൾ നൂറ് തവണയായി പൂരിപ്പിച്ചു.
പത്നീകടൂക്ത്യാ നിയതം പ്രദഗ്ധം മാനസം മുനേഃ
ഭാര്യയുടെ കടുപ്പമുള്ള വാക്കുകൾ കൊണ്ട് മഹർഷിയുടെ മനസ്സ് തീപിടിച്ചു.
സ്വാത്മാരാമോ ദയാലുശ്ച കോപം ത്യക്തും ന സ ക്ഷമഃ
സ്വയം തൃപ്തിയും ദയയും ഉള്ളവനായിട്ടും, കോപം വിട്ടുകളയാൻ അവനാകിയില്ല.
മുനേരിങ്ഗിതമാത്രേണ ഭസ്മസാത്സാ ബഭൂവ ഹ
മഹർഷിയുടെ ഒരു ചിഹ്നം മാത്രം കൊണ്ടു, അവൾ ചിതലായി.
ശരീരേ ഭസ്മസാദ്ഭൂതേ പ്രതിബിംബഃ സ ചാത്മനഃ
ശരീരം ചാരമായിപ്പോയാൽ, ആത്മാവിന്റെ പ്രതിഫലനം അവിടെയുണ്ടാകും.
ജീവ ഉവാച സര്വം ജാനാസി സര്വജ്ഞഃ കിമഹം ബോധയാമി തേ
ജീവൻ പറഞ്ഞു: നീ എല്ലാം അറിയുന്നവനല്ലേ, സർവ്വജ്ഞനേ, ഞാൻ നിന്നോട് എന്ത് പഠിപ്പിക്കാനാണ്?
സദുക്തിര്വാ കടൂക്തിര്വാ കോപഃ സംതാപ ഏവ ച
സുഖമുള്ള വാക്കുകളോ കഠിനമായവയോ, കോപമോ ദു:ഖമോ എങ്കിലും,
സ്ഥൌല്യം കാര്ശ്യം ച നാശശ്ച ദൃശ്യാദൃശ്യം സമുദ്ഭവമ് 4.24.
വളര്ച്ച, ക്ഷീണം, നാശം, കാണാവുന്നതും കാണാനാവാത്തതുമായ ഉത്ഭവങ്ങൾ,
സത്ത്വം രജസ്തമ ഇതി ശരീരം ത്രിഗുണാത്മകമ്
ശരീരം സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു ഗുണങ്ങൾകൊണ്ടാണ് നിർമ്മിതം.
കിഞ്ചിത്സത്ത്വാതിരിക്തം ച കിഞ്ചിദേവ രജോധികമ്
ചിലരിൽ സത്ത്വം കൂടുതലായിരിക്കും; മറ്റുള്ളവരിൽ രജസ് കൂടുതലായിരിക്കും.
സത്ത്വോദയാച്ച മുക്തീച്ഛാ കര്മേച്ഛാ ച രജോഗുണാത്
സത്ത്വം ഉയരുമ്പോൾ മോക്ഷത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം ഉണരുന്നു; രജസ്സിൽ നിന്നു പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം വരുന്നു.
കോപാത്കടൂക്തിര്നിയതം കടൂക്ത്യാ ശത്രുതാ ഭവേത്
കോപത്തിൽ നിന്ന് കഠിനവാക്കുകൾ ഉറപ്പായും ഉരുത്തിരിയുന്നു; അത്തരത്തിലുള്ള വാക്കുകളിൽ നിന്ന് വൈരാഗ്യം ഉണ്ടാകും.
കോ വാ പ്രിയോഽപ്രിയഃ കഃ കിം കിം മിത്രം കോ രിപുര്ഭവേത്
ആർ പ്രിയനാണ്, ആർ അപ്രിയൻ? ആരാണ് എന്ത്? ആർ സ്നേഹിതൻ, ആർ ശത്രു ആകുന്നു?
പ്രാണാധികഃ പ്രിയഃ സ്ത്രീണാം ഭര്തുഃ പ്രാണാധികാ പ്രിയാ
സ്ത്രീകൾക്ക് ജീവനെക്കാൾ പ്രിയൻ ഭർത്താവാണ്; ഭർത്താവിന് ജീവനെക്കാൾ പ്രിയളാണ് ഭാര്യ.
യദ്ഗതം തദ്ഗതം സര്വം കാമദോഷേണ വൈ പ്രഭോ
എന്ത് ആകട്ടെ, എല്ലാം, പ്രഭോ, ആഗ്രഹത്തിന്റെ ദോഷം കൊണ്ടാണ് ബന്ധപ്പെടുന്നത്.
കിം കരോമി ക്വ യാമീതി ഭവിതാ കുത്ര ജന്മ മേ
ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും? എവിടേക്ക് പോകും? എന്റെ അടുത്ത ജന്മം എവിടായിരിക്കും?