ക്ഷമാപരാധം ഭഗവന്കൃപാം കുരു കൃപാനിധേ
എന്റെ തെറ്റുകൾ ക്ഷമിക്കണമേ ദൈവമേ, കരുണയുടെ സമുദ്രമേ, ദയവായി കരുണ കാണിക്കണമേ.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ ദൈത്യേന്ദ്രോ രുരോദോച്ചൈഃ പുരോ മുനേഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദൈത്യാധിപൻ മുനിയുടെ മുന്നിൽ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു.
തിലോത്തമോവാച വിധിസൃഷ്ടൌ ച സര്വേഷാം മൂഢാ സ്ത്രീജാതിരേവ ച ।। 4.23.
തിലോത്തമ പറഞ്ഞു: വിധിയുടെ സൃഷ്ടിയിൽ എല്ലാ ജന്മങ്ങളിലും സ്ത്രീജന്മം മാത്രം മണ്ടതായിരിക്കുന്നു.
തതോഽതിമത്താ കുലടാ സദാ കാമാതുരാ പരാ
അതുകൊണ്ട്, ചിതലായ സ്ത്രീ എപ്പോഴും അത്യന്തം കാമാസക്തയാകുന്നു.
ഇത്യുക്ത്വാ രോദനം കൃത്വാ ജഗാമ ശരണം മുനേഃ തയോര്ദൃഷ്ട്വാ ച വൈകല്യം ബഭൂവ കരുണാ മുനേഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൾ കരഞ്ഞു, മുനിയുടെ പക്കൽ അഭയം തേടി. ഇരുവരുടെയും ദു:ഖം കണ്ട മുനിക്ക് കരുണയുണ്ടായി.
ദുര്വാസാ ഉവാച സത്കീര്തിരപകീര്തിര്വാ പ്രാക്തനപ്രഭവാ ധ്രുവമ്
ദുര്വാസ പറഞ്ഞു: നല്ല പേരോ, ദുഷ്പേരോ, എല്ലാം മുൻജന്മത്തിലെ പ്രവൃത്തികളാൽ ഉറപ്പായാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
വിഷ്ണുഭക്തബലേഃ പുത്രഃ സദ്വംശപ്രഭവോ ജനഃ
വിഷ്ണുഭക്തനായ ബലിയുടെ മകനും, നല്ല വംശത്തിൽ ജനിച്ചവനും,
ജനകസ്യ സ്വഭാവോ ഹി ജന്യേ തിഷ്ഠതി നിശ്ചിതമ്
പിതാവിന്റെ സ്വഭാവം മക്കളിൽ ഉറപ്പായും നിലനിൽക്കും.
സംപ്രാപ്യ ഗാര്ദഭീം യോനിം വത്സ നിര്വാണതാം വ്രജ
കുഞ്ഞേ, കഴുതയുടെ ഗർഭം പ്രാപിച്ചാൽ നീ മോക്ഷം നേടും.
വൃന്ദാരണ്യം താലവനം വ്രജ ശീഘ്രം വ്രജാന്തികമ്
വൃന്ദാവനത്തിലെ താള്വനത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ വ്രജം സമീപം പോകൂ.
തിലോത്തമേ ഭാരതേ ത്വം ബാണപുത്രീ ഭവിഷ്യസി
തിലോത്തമേ, ഭാരതത്തിൽ നീ ബാണന്റെ മകളായി ജനിക്കും.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ സ മുനിര്വിരരാമ മഹാമുനേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മുനിവർ മൗനത്തിലായി, മഹാമുനിവേ.
ഇത്യുക്തം സര്വവൃത്താന്തം ദൈത്യസ്യ ഖരജന്മനഃ 4.23.
ഇങ്ങനെ കഴുതയായി ജനിച്ച ദൈത്യന്റെ മുഴുവൻ കഥയും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
നാരായണ ഉവാച അഹോഽസ്യ ദാരസംയോഗഃ കഥം തദൂര്ധ്വരേതസഃ
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: ഉർദ്ധ്വരേതസ്സായവൻ എങ്ങനെ ഭാര്യയെ നേടി എന്നതാണ് അത്ഭുതം.
ദൃഷ്ട്വാ തയോശ്ച ശൃങ്ഗാരം മുനിഃ കാമീ ബഭൂവ ഹ
അവരുടെ സ്നേഹഭാവം കണ്ടപ്പോൾ ആ മുനിക്ക് മനസ്സിൽ കാമം നിറഞ്ഞു.
സഹസാ തസ്യ ഹൃദയേ ബഭൂവ സുരതേ സ്പൃഹാ
അപ്രതീക്ഷിതമായി അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ലൈംഗിക ആഗ്രഹം ഉണർന്നു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ തേന പഥാ യാതി മുനീശ്വരഃ
അത് നടക്കുമ്പോൾ തന്നെ, ആ മഹാമുനി ആ വഴി യാത്രചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നു.
ഊരൂദ്ഭവോ ബ്രഹ്മണശ്ച പുരാ കല്പേ തപസ്യതഃ
മുന്പത്തെ കാലത്ത് ബ്രഹ്മാവിന് തപസ്സിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ ഉരുവിൽ നിന്നാണ് ഒരാൾ ജനിച്ചത്.
തസ്യ ജാനൂദ്ഭവാ കന്യാ കന്ദലീ നാമ വിശ്രുതാ
അവന്റെ മുട്ടിൽ നിന്നു ജനിച്ച മകളാണ് കന്ദളി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായത്.
സസുതോ ഹി മുനിശ്രേഷ്ഠോ മുനേര്ദുര്വാസസഃ പുരഃ
മുനിശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ തന്റെ മകനോടൊപ്പം ദുര്വാസസിന്റെ മുമ്പിൽ എത്തി നിന്നു.
മുനീന്ദ്രോഽപി മുനീന്ദ്രം തം പുരോ ദൃഷ്ട്വാ സസംഭ്രമഃ
മുനിമാരുടെ പ്രഭു, ആ മുനിയെ നേരിൽ കണ്ടപ്പോൾ മനസ്സിൽ കലഹം തോന്നി.
ഔര്വോ ദുര്വാസസം തത്ര സമാശ്ലിഷ്യ മുദാഽന്വിതഃ
അവിടെയെത്തി ഔർവൻ സന്തോഷത്തോടെ ദുര്വാസസിനെ അങ്ങ് അണച്ചു.
ഔര്വ ഉവാച പ്രൌഢാ ത്വാമേവ ധ്യായന്തീ ശ്രുത്വാ വാചികവക്ത്രതഃ ।। 4.24.
ഔർവൻ പറഞ്ഞു: 'ഇവൾ ഇപ്പോൾ പ്രായപൂർത്തിയായവളാണ്, നിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടതുമുതൽ എല്ലായ്പ്പോഴും നിന്നെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.'
അയോനിസമ്ഭവാ കന്യാ ത്രൈലോക്യം മോഹിതും ക്ഷമാ
ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കാതിരുന്ന ഈ പെൺകുട്ടിക്ക് മൂന്നു ലോകത്തെയും മയക്കാൻ കഴിയും.
അതീവ കലഹാവിഷ്ടാ കോപേന കടുഭാഷിണീ
അവൾ അത്യന്തം വഴക്കുപിടിക്കുന്നവളും, കോപത്തിൽ കടുപ്പമുള്ള വാക്കുകൾ പറയുന്നവളുമാണ്.
ഔര്വസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ ഹര്ഷശോകാന്വിതോ മുനിഃ
ഔർവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ആ മുനിക്ക് സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഒരുപോലെ തോന്നി.
ശരത്പാര്വണചന്ദ്രാസ്യാം ശരത്പങ്കജലോചനാമ്
ശരത്കാലത്തിലെ പൗർണ്ണമി ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖവും, ശരത്കാലത്തിലെ താമരപ്പൂവുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും അവള്ക്കുണ്ടായിരുന്നു.
നവയൌവനസംയുക്താം പശ്യന്തീം വക്രചക്ഷുഷാ
പുതിയ യൗവനം നിറഞ്ഞ അവൾ വക്രദൃഷ്ടിയോടെ നോക്കി നിന്നു.
മുനിര്മുമോഹ താം ദൃഷ്ട്വാ കാമബാണപ്രപീഡിതഃ
കാമബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് തകർത്തു, ആ മുനി അവളെ കണ്ടപ്പോൾ മനസ്സു മയങ്ങി.
ദുര്വാസാ ഉവാച വ്യവധാനം തപസ്യായാഃ സതതം മോഹകാരണമ്
ദുര്വാസൻ പറഞ്ഞു: 'തപസ്സിന് തടസ്സം വരുന്നത് എപ്പോഴും മയക്കത്തിന്റെ കാരണമാണ്.'