മൂര്ച്ഛാം ച പ്രാപ സാ ശോകാന്മൃതേവ ച സരിത്തടേ
അമ്മയും ദുഃഖത്തിൽ നദീതീരത്ത് മരിച്ചവളെപ്പോലെ അചേതനയായി.
ഭൂയോഽപി രോദനം കൃത്വാ ഭൂയോ മൂര്ച്ഛാമവാപ ഹ 4.19.
അവൾ വീണ്ടും കരഞ്ഞു, പിന്നെയും അചേതനയായി വീണു.
ഗോപാശ്ച ഗോപികാശ്ചൈവ രാധികാമതിമൂര്ച്ഛിതാമ് സര്വാംശ്ച ബോധയാമാസ ബലശ്ച ജ്ഞാനിനാം വരഃ
ഗോപുരുഷന്മാരും ഗോപികകളും, രാധികയും, എല്ലാവരും അചേതനരായപ്പോൾ ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ബാലരാമൻ അവരെല്ലാം ഉണർത്തി.
ശ്രീബലദേവ ഉവാച
ശ്രീ ബാലരാമൻ പറഞ്ഞു:
ഹേ നന്ദ ജ്ഞാനിനാം ശ്രേഷ്ഠ ഗര്ഗവാക്യസ്മൃതിം കുരു
ഹേ നന്ദാ, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഗർഗന്റെ വാക്കുകൾ ഓർമ്മിക്കണം.
വിധാതുഃ സംവിധാതുശ്ച ഭുവി കസ്മാത്പരാജയഃ
സൃഷ്ടാവിനും വിധി നിശ്ചയിക്കുന്നവനും ഭൂമിയിൽ എങ്ങനെ തോൽവി സംഭവിക്കും?
വിദ്യമാനോഽപ്യവിദൃശ്യഃ സംയോഗോ യോഗിനാമപി
സന്നിഹിതനായിട്ടും കാണാനാവാത്തവനാണ് അവൻ; യോഗികൾക്കുപോലും അവനോടുള്ള ഐക്യം സാദ്ധ്യമാണ്.
നാഗ്നിഗ്രസ്തോ ന ഹിംസ്യശ്ചാപീദമാധ്യാത്മികാ വിദുഃ
അവനെ അഗ്നി ദഹിക്കുകയുമില്ല, അവനെ ഹാനി ചെയ്യാനും കഴിയില്ല; ഇതെല്ലാം ആത്മാവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.
ജ്യോതിഃസ്വരൂപസ്യ വിഭോര്നാദ്യന്തമധ്യമാത്മനഃ
പ്രകാശസ്വരൂപനായ പരമേശ്വരന്റെ ആത്മാവിന് ആദിയും അന്തവും നടുവും ഇല്ല.
യന്നാഭിപദ്മജോ ബ്രഹ്മാ തസ്യേശസ്യ ഹ്രദേ വിപത്
അവന്റെ നാഭിയിൽ നിന്നുള്ള കമലത്തിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവ് ജനിച്ചു; അതേ ഇശ്വരന്റെ തടാകത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് വീണു.
ന തഥാഽപി തദീശം തം ഗ്രസ്തും സര്പഃ ക്ഷമോ ഭവേത് 4.19.
എന്നിരുന്നാലും ആ ഇശ്വരനെ ആ പാമ്പിന് വിഴുങ്ങാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
നിഗൂഢം യോഗിനാം സാരം സംശയച്ഛേദകാരണമ്
യോഗികൾക്കു മാത്രം മനസ്സിലാകുന്ന രഹസ്യമായ സാരം സംശയങ്ങൾ നീക്കാനുള്ള കാരണമാണ്.
തത്യാജ ശോകം നന്ദശ്ച വ്രജശ്ച വ്രജയോഷിതഃ
നന്ദനും വ്രജവാസികളും വ്രജയുവതികളും ദുഃഖം ഉപേക്ഷിച്ചു.
ബന്ധുവിച്ഛേദവിഷയേ പ്രബോധേ ന സ്ഥിതം മനഃ
ബന്ധുക്കളിൽ നിന്നുള്ള വേർപാടിന്റെ കാര്യത്തിൽ അവരുടേത് മനസ്സു ഉറച്ചിരുന്നില്ല.
ദദൃശുസ്തം സുപ്രസന്നാ വ്രജാശ്ച വ്രജയോഷിതഃ
വ്രജവാസികളും വ്രജയുവതികളും സന്തോഷഹൃദയത്തോടെ അവനെ കണ്ടു.
അസ്നിഗ്ധവസ്ത്രമസ്നിഗ്ധമലുപ്തചന്ദനാഞ്ജനമ്
അവന്റെ വസ്ത്രം മലിനമല്ല; ചന്ദനവും കാജലും അഴുക്കില്ലാതെ നിലനിന്നു.
മയൂരപിച്ഛചൂഡം ച വംശീവദനമച്യുതമ്
മയില്പീലി കിരീടം ധരിച്ചും വംശി വായിച്ചും അവൻ അച്യുതനായി നിലകൊണ്ടു.
ചുചുമ്ബ വദനാമ്ഭോജം പ്രസന്നവദനേക്ഷണാ
പ്രസന്നമായ മുഖത്തും സന്തോഷമുള്ള കണ്ണുകളിലും അവർ അവന്റെ കമലമുഖം ചുംബിച്ചു.
നിമേഷരഹിതാഃ സര്വേ ദദൃശുഃ ശ്രീമുഖം ഹരേഃ
എല്ലാവരും കണ്ണ് മടക്കാതെ ഹരിയുടെ മനോഹരമായ മുഖം നോക്കി നിന്നു.
ദാവാഗ്നിര്വേഷ്ടയാമാസ തൈഃ സര്വൈഃ സഹ ഗോകുലമ് 4.19.
അക്കാട്ടിലെ അഗ്നി അവരോടൊപ്പം ഗോകുലം ചുറ്റി പിടിച്ചു.
പ്രണാശം മേനിരേ സര്വേ ഭയമാപുശ്ച സംകടേ ബാലാ ഗോപ്യശ്ച സംത്രസ്താ ഭക്തിനമ്രാത്മകന്ധരാഃ
എല്ലാവരും നാശം ഉറപ്പാണെന്ന് കരുതി ഭയപ്പെട്ടു; കുട്ടികളും ഗോപികളും ഭയത്താൽ വിറച്ച് ഭക്തിയോടെ തല താഴ്ത്തി.
തഥാ രക്ഷാം കുരു പുനര്ദാവാഗ്നേര്മധുസൂദന
മധുസൂദനാ, അങ്ങേർ വീണ്ടും ഈ കാട്ടുതീയിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ.
സ്രഷ്ടാ പാതാ ച സംഹര്താ ജഗതാം ച ജഗത്പതേ
സകല ലോകങ്ങളുടെ സൃഷ്ടാവും രക്ഷകനും സംഹാരകനുമാണ് ഭഗവാൻ, ലോകങ്ങളുടെ അധിപതിയായോരാളേ.
യമഃ കുബേരഃ പവന ഈശാനാദ്യാശ്ച ദേവതാഃ
യമനും കുബേരനും വായുവും ഈശാനനും മറ്റു ദേവതകളും,
മാനവാശ്ച തഥാ ദൈത്യാ യക്ഷരാക്ഷസകിംനരാഃ
മനുഷ്യരും ദാനവരും യക്ഷന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും കിന്നരന്മാരും,
ആവിര്ഭാവസ്തിരോഭാവഃ സര്വേഷാം ച തഥേച്ഛയാ
എല്ലാവരുടെയും ഉദയം അസ്തമനം എന്നിവയൊക്കെയും ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം സംഭവിക്കുന്നു.
വയം ത്വാം ശരണം യാമോ രക്ഷ നഃ ശരണാഗതാന്
ഞങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു; ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ, ശരണം തേടിയവരെ.
ദൂരീഭൂതസ്തു ദാവാഗ്നിഃ ശ്രീകൃഷ്ണാമൃതദൃഷ്ടിതഃ
ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ അമൃതസദൃശമായ ദർശനത്താൽ കാട്ടുതീ ദൂരെയായി പോയിരിക്കുന്നു.
സര്വാപദഃ പ്രണശ്യന്തി ഹരിസ്മരണമാത്രതഃ 4.19.
ഹരിയെ ഓർക്കുന്നതു മാത്രം ചെയ്താൽ എല്ലാ അപായങ്ങളും നശിക്കുന്നു.
വഹ്നിതോ ന ഭവേത്തസ്യ ഭയം ജന്മനി ജന്മനി
അങ്ങനെയുള്ളവർക്കു ജന്മംതോറും അഗ്നിയെ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല.