ദത്ത്വാഽന്നം ഹരയേ ഭക്ത്യാ പ്രജഗ്മുര്ഹരിമന്ദിരമ്
ഹരിയെ ഭക്തിയോടെ അന്നം അർപ്പിച്ച ശേഷം, അവർ ഹരിമന്ദിരത്തിലേക്ക് പോയി.
നിന്ദ്യാ നീചാ ച സംപത്തിര്വിപത്തിര്മഹതോ വരാ
നിന്ദ്യവും താഴ്ന്നതുമാണ് സമ്പത്ത്; ദുർഘടിയാണ് ഏറ്റവും വലിയ അനുഗ്രഹം.
വിനാ വിപത്തേര്മഹിമാ കുതഃ കസ്യ ഭവേദ്ഭുവി
ദുർഘടിയില്ലാതെ ആരുടെയെങ്കിലും മഹത്വം ഈ ലോകത്ത് എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?
ഇത്യേവം കഥിതം സര്വം ഹരേശ്ചരിതമുത്തമമ്
ഇങ്ങനെ ഹരിയുടെ ഉത്തമമായ പ്രവർത്തികൾ എല്ലാം പറഞ്ഞുതീർന്നു.
ശ്രീകൃഷ്ണാഖ്യാനം വിപ്രേന്ദ്ര നൂത്നം നൂത്നം പദേപദേ
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ കഥ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും പുതുമയുള്ളതാണു.
യാവദ്രമ്യം തത്കഥിതം യച്ഛ്രുതം ഗുരുവക്ത്രതഃ
എന്തെല്ലാം ആഹ്ലാദകരമാണോ, ഗുരുവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് ഞാൻ കേട്ടതൊക്കെയും ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച മങ്ഗലം കൃഷ്ണചരിതം തന്മേ ബ്രൂഹി ജഗദ്ഗുരോ ।। 4.18.
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ലോകഗുരുവേ, ആ മംഗളമായ കൃഷ്ണചരിതം ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ.
സൂത ഉവാച അപരം കൃഷ്ണമാഹാത്മ്യം പ്രവക്തുമുപചക്രമേ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണന്റെ മഹത്വം സംബന്ധിച്ച മറ്റൊരു കഥ പറയാൻ അദ്ദേഹം തുടങ്ങി.
ശ്രീനാരായണ ഉവാച ജഗാമ യമുനാതീരം യത്ര കാലിയമന്ദിരമ്
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: അവൻ യമുനാതീരത്തേക്ക് പോയി, അവിടെ കാളിയന്റെ ക്ഷേത്രം ഉണ്ടായിരുന്നു.
പരിപക്വഫലം ഭുക്ത്വാ യമുനാതീരജേ വനേ
യമുനാതീരത്തിലെ കാട്ടിൽ പാകമായ പഴം കഴിച്ച ശേഷം—
ഗോകുലം ചാരയാമാസ ശിശുഭിഃ സഹ കാനനേ
കൃഷ്ണൻ കുട്ടികളോടൊപ്പം പശുക്കളെ കാടിലേക്ക് മേയിക്കാൻ കൊണ്ടുപോയി.
ക്രീഡാനിമഗ്നചിത്തോഽയം ബാലകാശ്ച മുദാഽന്വിതാഃ
അവനും കുട്ടികളും കളിയിൽ മുഴുകി സന്തോഷത്തോടെ സമയം കഴിച്ചു.
വിഷാക്തം ച ജലം പീത്വാ ദാരുണാന്തകചേഷ്ടയാ
ഭയങ്കരമായ ഒരു പാമ്പിന്റെ പ്രവൃത്തിയാൽ വിഷം കലർന്ന വെള്ളം കുടിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ മൃതം ഗോസമൂഹം ഗോപാശ്ചിന്താകുലാ ഭിയാ
പശുക്കളുടെ കൂട്ടം മരിച്ചിരിക്കുന്നതു കണ്ടു, ഗോപന്മാർ ഭയത്താൽ ഉത്കണ്ഠയോടെ നിൽക്കുകയായിരുന്നു.
ജ്ഞാത്വാ സര്വം ജഗന്നാഥോ ജീവയാമാസ ഗോകുലമ്
എല്ലാം അറിയുന്ന ലോകനാഥൻ ഗോകുലത്തെ എല്ലാവരെയും ജീവിപ്പിച്ചു.
കൃഷ്ണഃ കദമ്ബമാരുഹ്യ യമുനാനീരതീരജമ്
കൃഷ്ണൻ യമുനാനദിയുടെ കരയിൽ കദമ്പമരത്തിൽ കയറി.
ശതഹസ്തപ്രമാണം ച ജലോത്ഥാനം ബഭൂവ ഹ
വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് നൂറ് കൈ നീളമുള്ള ഒരു പാമ്പ് ഉയർന്ന് വന്നു.
സര്പോ നരാകൃതിം ദൃഷ്ട്വാ കാലിയഃ ക്രോധവിഹ്വലഃ 4.19.
മനുഷ്യരൂപം കണ്ടപ്പോൾ കാളിയൻ പാമ്പ് കോപത്തിൽ വിറയച്ചു.
ദഗ്ധകണ്ഠോദരോ നാഗശ്ചോദ്വിഗ്നോ ബ്രഹ്മതേജസാ
കണ്ഠവും വയറും ചുട്ടുപോയ പാമ്പ് ദിവ്യപ്രഭയാൽ ഭയപ്പെട്ട് ഉത്കണ്ഠയിലായി.
ഭഗ്നദന്തോ രക്തമുഖഃ കൃഷ്ണവജ്രാങ്ഗചര്വണാത്
കൃഷ്ണന്റെ വജ്രംപോലെയുള്ള അസ്ഥികൾ കൊണ്ട് കടിച്ചതാൽ പല്ലുകൾ ഒടിഞ്ഞു, വായിൽ രക്തം ഒഴുകി.
നാഗോ വിശ്വംഭരാക്രാന്തഃ സ പ്രാണാംസ്ത്യക്തുമുദ്യതഃ
ലോകത്തെ ചുമക്കുന്ന ഭഗവാനാൽ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട പാമ്പ് ജീവൻ വിട്ട് പോകാൻ തയ്യാറായി.
ദൃഷ്ട്വാ തം മൂര്ഛിതം നാഗാ രുരുദുഃ പ്രേമവിഹ്വലാഃ
അവനെ ബോധംകെട്ട നിലയിൽ കണ്ടു, പാമ്പഭാര്യമാർ സ്നേഹത്തിൽ ഉന്മാദമായി കരഞ്ഞു.
കേചിത്പലായിതാ ഭീതാഃ കേചിത്പ്രവിവിശുര്ബിലമ്
ചിലർ ഭയന്ന് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു; ചിലർ തങ്ങളുടെ കുഴിയിൽ കയറി.
നാഗിനീഭിഃ സഹ പ്രേമ്ണാ രുരോദ പുരതോ ഹരേഃ ധൃത്വാ പാദാരവിന്ദേ ച തമുവാച ഭിയാഽഽകുലാ
പാമ്പഭാര്യമാരോടൊപ്പം അവൾ സ്നേഹത്തോടെ ഹരിയുടെ മുമ്പിൽ കരഞ്ഞു; ഭയത്തിൽ വിറയച്ച് അവന്റെ കമലപാദങ്ങൾ പിടിച്ചു പിടിച്ച് പറഞ്ഞു.
സുരസോവാച ഹേ ജഗത്കാന്ത മേ കാന്തം ദേഹി മാനം ച മാനദ
പാമ്പഭാര്യ പറഞ്ഞു: ലോകത്തിന്റെ പ്രിയനേ, എന്റെ ഭർത്താവിന് മാനവും കാത്തുതരേണം, മാനം നൽകുന്നവനേ.
സകലഭുവനനാഥ പ്രാണനാഥം മദീയം ന കുരു വധമനന്ത പ്രേമസിന്ധോ സുബന്ധോ
സകലലോകങ്ങളുടെ നാഥാ, എന്റെ പ്രാണനാഥനെ കൊല്ലരുതേ; അനന്തസ്നേഹസാഗരാ, സ്നേഹത്തിൽ അറ്റുപോകാത്ത സ്നേഹിതാ.
ത്രിനയനവിധിശേഷാഃ ഷണ്മുഖശ്ചാസ്യസംഘൈഃ സ്തവനവിഷയജാഡ്യാത്സ്തോതുമീശാ ന വാണീ
മൂന്നു കണ്ണുള്ളവനും ബ്രഹ്മാവും പാമ്പുകളും ആറുമുഖനായ കാർത്തികേയനും അവരുടെ കൂട്ടരും, ഭയഭക്തിയിൽ നിശ്ശബ്ദരായി നിന്നു, നിന്നെ സ്തുതിക്കാൻ വാക്കുകൾക്കു കഴിയുന്നില്ല.
കുമതിരഹമധിജ്ഞാ യോഷിതാം ക്വാധമാ വാ ക്വ ഭുവനഗതിരീശശ്ചക്ഷുഷോഽഗോചരാഽപി ।। 4.19.
ഞാൻ അജ്ഞാനിയും മൂഢയുമാണ്, സ്ത്രീയും താഴ്ന്നവളുമാണ്; എവിടെയാണ് ഞാൻ, എവിടെയാണ് ലോകങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യമായ കണ്ണുകൾക്കപ്പുറമുള്ള ഈശ്വരൻ?
സ്തവനവിഷയഭീതാ പാര്വതീ കസ്യ പദ്മാ ശ്രുതിഗണജനയിത്രീ സ്തോതുമീശാ ന യം ത്വാമ്
സ്തുതിക്കുള്ള വിഷയം കേട്ടു ഭയപ്പെട്ട പാർവതി ചോദിച്ചു: ഞാൻ പോലും നിന്നെ സ്തുതിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, വേദങ്ങൾക്കു മാതാവായ പത്മാ എങ്ങനെ നിന്നെ സ്തുതിക്കും?
ശയാനോ രത്നപര്യങ്കേ രത്നഭൂഷണഭൂഷിതഃ
അവൻ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കിടക്കയിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു; അവന്റെ ശരീരം വിലയേറിയ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.