പശ്യാമോഽനുക്ഷണം വക്ത്രസരോജം തവ കേശവ
കേശവാ, നിന്റെ കമലപോലെയുള്ള മുഖം ഞങ്ങൾ ഓരോ നിമിഷവും കാണാൻ കഴിയട്ടെ.
ദ്വിജപത്നീവചഃ ശ്രുത്വാ ശ്രീകൃഷ്ണഃ കരുണാനിധിഃ
ബ്രാഹ്മണഭാര്യമാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, കരുണാസാഗരനായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ—
പ്രദത്തം വിപ്രപത്നീഭിര്മിഷ്ടമന്നം സുധോപമമ്
ബ്രാഹ്മണഭാര്യമാർ നൽകിയ അമൃതത്തോട് സമാനമായ രുചികരമായ അന്നം.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ തത്ര ശാതകുമ്ഭം രഥം പരമ്
അതിനിടയിൽ അവിടെ അത്യുത്തമമായ പൊന്നിൻ രഥം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
രത്നദര്പണസംയുക്തം രത്നസാരപരിച്ഛദമ്
മുത്തുകളും രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കണ്ണാടികളും അതിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശ്വേതചാമരസംയുക്തം വഹ്നിശുദ്ധാംശുകാന്വിതമ്
വെള്ള ചാമരികളും, അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച വസ്ത്രങ്ങളും അതിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശതചക്രസമായുക്തം മനോയായി മനോഹരമ്
നൂറ് ചക്രങ്ങളോടെ, മനസ്സിന്റെ വേഗത്തിൽ പോകുന്ന മനോഹരമായ രഥം.
പീതവസ്ത്രപരീധാനൈ രത്നാലംകാരഭൂഷിതൈഃ
പച്ചവസ്ത്രം ധരിച്ചും രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞുമാണ് അവർ.
ദ്വിഭുജൈര്മുരലീഹസ്തൈര്ഗോപവേഷധരൈര്വരൈഃ 4.18.
രണ്ടു കൈകളിൽ മുരളി പിടിച്ച്, ഗോവാലന്മാരുടെ വേഷം ധരിച്ച്, അവർ അതിമനോഹരരായി തിളങ്ങി നിന്നു.
അവരുഹ്യ രഥാത്തൂര്ണം തേ പ്രണമ്യ ഹരേഃ പദമ്
അവർ വേഗത്തിൽ രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, ഹരിയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു.
വിപ്രഭാര്യാ ഹരിം നത്വാ ജഗ്മുര്ഗോലോകമീപ്സിതമ്
വിപ്രന്മാർ ഭാര്യകളുമായി ചേർന്ന് ഹരിയെ നമസ്കരിച്ചു, പിന്നെ ആഗ്രഹിച്ച ഗോലോകത്തിലേക്ക് പോയി.
ഹരിശ്ഛായാം വിനിര്മായ താസാം ച വിഷ്ണുമായയാ
ഹരി, വിഷ്ണുവിന്റെ മായാവശാൽ, അവർക്കായി തന്റെ ഛായ സൃഷ്ടിച്ചു.
വിപ്രാശ്ച ഭാര്യാ ഉദ്ദിശ്യ പരമോദ്വിഗ്നമാനസാഃ
വിപ്രന്മാർ ഭാര്യകളെ ഓർത്ത് അത്യന്തം വിഷമത്തോടെ മനസ്സിൽ ദുഃഖിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വോചുര്ബ്രാഹ്മണാഃ സര്വേ താസ്തേ ച വിനയാന്വിതാഃ
ഇത് കണ്ടു എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും പറഞ്ഞു; ആ സ്ത്രീകളും വിനയത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ബ്രാഹ്മണാ ഊചുഃ അസ്മാകം ജീവനം വ്യര്ഥം വേദപാഠോഽപ്യനര്ഥകഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർ പറഞ്ഞു: നമ്മുടെ ജീവിതം വെറുതെ പോയി, വേദപാരായണവും ഫലമില്ലാത്തതായിപ്പോയി.
വേദേ പുരാണേ സര്വത്ര വിദ്വദ്ഭിഃ പരികീര്തിതാഃ
വേദങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും എല്ലായിടത്തും പണ്ഡിതന്മാർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നു,
തപോ ജപോ വ്രതം ജ്ഞാനം വേദാ ധ്യയനമര്ചനമ്
തപസ്, ജപം, വ്രതം, ജ്ഞാനം, വേദപഠനം, അർച്ചന —
ശ്രീകൃഷ്ണഃ സേവിതോ യേന കിം തസ്യ തപസാം ഫലൈഃ
ശ്രീകൃഷ്ണനെ സേവിച്ചവർക്കു തപസ്സിന്റെ ഫലങ്ങൾക്കു എന്ത് പ്രയോജനം?
ശ്രീകൃഷ്ണോ ഹൃദയേ യസ്യ തസ്യ കിം കര്മഭിഃ കൃതൈഃ ।।4.18.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഹൃദയത്തിൽ ഉള്ളവർക്കു ചെയ്ത കർമ്മങ്ങൾക്കു എന്ത് പ്രസക്തി?
ഇത്യേവമുക്ത്വാ വിപ്രാശ്ച ഗൃഹീത്വാ കാമിനീവരാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വിപ്രന്മാർ തങ്ങളുടെ മനോഹരമായ ഭാര്യമാരെ കൂട്ടി കൊണ്ടുപോയി.
താസാം തതോഽധികം പ്രേമ ക്രീഡാസു സര്വകര്മസു
അവരുടെ ഭാര്യകളോടുള്ള സ്നേഹം കളികളിലും എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും കൂടുതൽ വർദ്ധിച്ചു.
അഥ നാരായണഃ സോഽയം ബലേന ശിശുഭിഃ സഹ
അപ്പോൾ നാരായണൻ തന്റെ ശക്തിയാൽ കുട്ടികളോടൊപ്പം ഉണ്ടായി.
ഇത്യേവം കഥിതം സര്വം ഹരേര്മാഹാത്മ്യമുത്തമമ്
ഇങ്ങനെ ഹരിയുടെ പരമമായ മഹത്വം മുഴുവൻ വിവരിച്ചു.
നാരദ ഉവാച മുനീന്ദ്രയോഗസിദ്ധാനാം ദുര്ലഭാ ഗതിരീശ്വരീ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: യോഗത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ മഹർഷിമാർക്കുപോലും ഈ ദൈവിക ലക്ഷ്യം പ്രാപിക്കാൻ വളരെ ദുഷ്കരം.
ഇമാഃ കാ വാ പുണ്യവത്യഃ പുരാ തസ്ഥുര്മഹീതലമ്
ഭൂമിയിൽ ഒരിക്കൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഈ പുണ്യവതികൾ ആരായിരുന്നു?
സപ്തര്ഷീണാം രമണ്യശ്ച രൂപേണാപ്രതിമാഃ പരാഃ
അവർ സപ്തർഷിമാരുടെ സുന്ദരിയായ ഭാര്യമാരായിരുന്നു; രൂപത്തിലും ഗുണത്തിലും തുല്യരില്ലാത്തവർ.
നവീനയൌവനാഃ സര്വാഃ പീനശ്രോണി പയോധരാഃ
അവരൊക്കെയും യൗവനത്തിന്റെ പുതുമ നിറഞ്ഞവരായിരുന്നു; പുഷ്ടമായ കമരും, നിറഞ്ഞ മുലകളും അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു.
തപ്തകാഞ്ചനവര്ണാഭാഃ സ്മേരാനനസരോരുഹാഃ
അവരുടെ മുഖങ്ങൾ പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങി, പുഞ്ചിരിയോടെ വിരിഞ്ഞു.
ദൃഷ്ട്വാ താസാം സ്തനശ്രോണിമുഖാനി സുന്ദരാണി ച 4.18.
അവരുടെ മനോഹരമായ മുലകളും കമരും മുഖങ്ങളും കണ്ടപ്പോൾ,
അഗ്നിസ്ഥാനസ്ഥിതാനാം ച ശിഖയാ സുരതോന്മുഖഃ
അഗ്നിക്കു സമീപം നില്ക്കുന്ന സ്ത്രീകളെ കണ്ടു, അവന്റെ മനസിൽ മോഹം ഉണർന്നു.