മാലതീചമ്പകാനാം ച പുഷ്പരാജിഭിരന്വിതമ്
മാലതി, ചമ്പക എന്നീ പൂക്കളുടെ രാജാവായ പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
വജ്രസാരേണ ഖചിതൈര്മുക്താജാലവിലമ്ബിഭിഃ
വജ്രത്തിന്റെ സാരത്താൽ പതിപ്പിച്ചിരുന്നതും മുത്തുകളുടെ മാലകൾ തൂങ്ങിയിരുന്നതുമായിരുന്നു.
രത്നസിംഹാസനൈര്യുക്തം രത്നചിത്രേണ ചിത്രിതൈഃ
രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച സിംഹാസനങ്ങളും രത്നങ്ങളാൽ ചിതറിച്ച അലങ്കാരങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശീതവാസിതതോയേന സംയുക്തം ഭോഗവസ്തുഭിഃ
തണുപ്പും സുഗന്ധവും നിറഞ്ഞ വെള്ളവും ആസ്വാദ്യ വസ്തുക്കളും അവിടെ ഒരുക്കിയിരുന്നു.
യാനി യേഷാം മന്ദിരാണി തന്നാമാനി ലിലേഖ സഃ
അവരിൽ ഓരോരുത്തരുടേയും ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പേരുകൾ അവൻ എഴുതിവെച്ചു.
നിദ്രേശം നിദ്രിതം നത്വാ പ്രയയൌ സ്വാലയം മുനേ
നിദ്രയുടെ ഇശ്വരനു മുന്നിൽ വണങ്ങി, ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന അവനെ കണ്ടു, അപ്പുറം തൻറെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി പോയി, മഹർഷേ.
നേഹാശ്ചര്യം ച നഗരം ബഭൂവേശേച്ഛയാ ഭുവി സുഖദം പാതകഹരം കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
ഇശ്വരന്റെ ഇച്ഛയാൽ ഭൂമിയിൽ അത്ഭുതകരമായ ഒരു നഗരം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, അതു സന്തോഷവും പാപനാശവും നൽകുന്നു; ഇനി എന്ത് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
കഥം വൃന്ദാവനം നാമ കാനനസ്യാസ്യ ഭാരതേ
ഭാരതത്തിൽ ഈ കാനനം എങ്ങനെ വൃന്ദാവനം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുവാൻ വന്നു?
സൂത ഉവാച പ്രഹസ്യോവാച നിഖിലം തത്ത്വമേവ പുരാതനമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: പുഞ്ചിരിച്ച്, അവൻ പൂർവ്വകാല സത്യമായ എല്ലാം പറഞ്ഞു.
ആസീത്സത്യയുഗേ ബ്രഹ്മന്സത്യധര്മരതഃ സദാ
സത്യയുഗത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണനേ, സത്യം ധർമ്മം എന്നിവയിൽ എപ്പോഴും ലയിച്ച ഒരാൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പുത്രാനിവ പ്രജാഃ സര്വാഃ പാലയാമാസ ധാര്മികഃ
അവൻ തന്റെ എല്ലാ പ്രജകളെയും സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ സംരക്ഷിച്ചു.
കൃത്വാ നാനാവിധം പുണ്യം ഫലകാങ്ക്ഷീ ന ച സ്വയമ്
നാനാവിധമായ പുണ്യങ്ങൾ ചെയ്തെങ്കിലും അവയുടെ ഫലം സ്വയം ആഗ്രഹിച്ചില്ല.
കേദാരതുല്യോ രാജേന്ദ്രോ ന ഭൂതോ ഭവിതാ പുനഃ
അവൻ ഒരു വയലുപോലെയായിരുന്നു; അത്തരം രാജാവൊരുവൻ മുമ്പ് ഉണ്ടായിട്ടില്ല, വീണ്ടും ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല.
ജൈഗീഷവ്യോപദേശേന ജഗാമ തപസേ വനമ്
ജൈഗീഷവ്യന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, അവൻ വനംചേർന്ന് തപസ്സിന് പോയി.
ശശ്വത്സുദര്ശനം ചക്രമസ്തി യത്സന്നിധൌ മുനേ
മഹർഷേ, അവിടെ സുദർശനചക്രം എന്നും നിലനിൽക്കുന്നു.
കേദാരം നാമ തീര്ഥം ച തന്നാമ്നാ ച ബഭൂവ ഹ
അവിടത്ത് 'കേദാരം' എന്ന പേരിൽ ഒരു തീർത്ഥം ഉദിച്ചുവന്നു.
കമലാംശാ തസ്യ കന്യാ നാമ്നാ വൃന്ദാ തപസ്വിനീ
അവന്റെ മകൾ വൃന്ദാ, കമലാദേവിയുടെ അംശമായ ഒരു തപസ്വിനിയായിരുന്നു.
ദത്തോ ദുര്വാസസാ തസ്യൈ ഹരേര്മന്ത്രഃ സുദുര്ലഭഃ
ദുര്വാസൻ അവള്ക്ക് വളരെ അപൂർവമായ ഹരിമന്ത്രം നൽകി.
ഷഷ്ടിവര്ഷസഹസ്രാണി തപസ്തേപേ സുനിര്ജനേ 4.17.
അവൾ അറിഞ്ഞില്ലാതെ അറുപതിനായിരം വർഷം തനിച്ചിരിക്കെ തപസ്സ് ചെയ്തു.
പ്രസന്നവദനഃ ശ്രീമാന്വരം വൃണ്വിത്യുവാച സഃ
പ്രസന്നമായ മുഖത്തോടെ മഹാത്മാവ് പറഞ്ഞു: 'നീ ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ.'
മൂര്ച്ഛാം സംപ്രാപ സാ സദ്യഃ കാമബാണപ്രപീഡിതാ
കാമദേവന്റെ ബാണങ്ങൾ കൊണ്ടു വേദനിച്ചു അവൾ ഉടൻ തന്നെ അന്ധമായി വീണു.
ഓമിത്യുക്ത്വാ ച രഹസി ചിരം രേമേ തയാ സഹ
രഹസ്യമായി 'ഓം' ഉച്ചരിച്ച്, അവൻ അവളോടൊപ്പം ദീർഘകാലം സുഖിച്ചു.
രാധാ സമാ സാ സൌഭാഗ്യാദ്ഗോപീശ്രേഷ്ഠാ ബഭൂവ ഹ
വൃന്ദയ്ക്ക് ലഭിച്ച ഭാഗ്യത്താൽ, അവൾ ഗോപിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ രാധയോടു തുല്യയായി.
വൃന്ദയാഽത്ര കൃതാ ക്രീഡാ തേന വാ മുനിപുംഗവ
മുനിശ്രേഷ്ഠാ, അവിടെ വൃന്ദാ അവനോടൊപ്പം കളിച്ചു.
യേന വൃന്ദാവനം നാമ നിബോധ കഥയാമി തേ
വൃന്ദാവനം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത് ആരാൽ എന്നത് ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
തുലസീവേദവത്യൌ ച വിരക്തേ ഭവകര്മണി
തുലസി, വേദവതി ഇവർ ഇരുവരും ലോകകാര്യങ്ങളിൽ വിരക്തരായി,
ദൈവാദ്ദുര്വാസസഃ ശാപാത്പ്രാപ്യ ശങ്ഖാസുരം പ്രതി
ദൈവത്തിന്റെ ഇഷ്ടത്താൽ, ദുര്വാസന്റെ ശാപം മൂലം അവൾ ശംഖാസുരനെ നേരിട്ടു.
സാ ചൈവ ഹരിശാപേന വൃക്ഷരൂപാ സുരേശ്വരീ 4.17.
ഹരിയുടെ ശാപം കൊണ്ടു, ദേവരാജ്ഞിയായ അവളും ഒരു വൃക്ഷമായി.
തഥാ തസ്ഥൌ ച സതതം ശിലാവക്ഷസി സുംദരീ തഥാഽപി ച പ്രസംഗേന കിംചിദുക്തം മുനേ പുനഃ
അങ്ങനെ ആ സുന്ദരി ശിലപ്പാറയിൽ എന്നും നിലകൊണ്ടു; എന്നിരുന്നാലും, മഹർഷേ, ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മറ്റൊന്നും പറയപ്പെടുന്നു.
തസ്യാശ്ച തപസഃ സ്ഥാനം തദിദം ച തപോധന
തപസ്സിന് അവൾ ചെയ്ത സ്ഥലം ഇതാണ്, തപസ്സിന്റെ നിധിയേ.