ഗച്ഛന്തീ രാജമാര്ഗേണ ഗജേന്ദ്രമന്ദഗാമിനീ
അവൾ രാജപഥത്തിൽ ഗജരാജത്തിന്റെ ഗംഭീരതയോടെ സുന്ദരമായി നടന്നു.
ജിതേന്ദ്രിയശ്ച ജ്ഞാനീ ച മൂര്ച്ഛാമാപ തഥാഽപി ച 4.17.
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ച ജ്ഞാനിയാണെങ്കിലും, അവൻ അവിടെ തന്നെ ബോധംകെട്ടുവീണു.
ഗച്ഛന്തീ കസ്യ കന്യേയമിതി ഹോവാച തം ജനഃ
അവൾ നടന്നു പോകുമ്പോൾ, ജനങ്ങൾ ആരുടെ മകളാണിവൾ എന്ന് ചോദിച്ചു.
കമലാകലയാ ധന്യാ സംഭൂതാ നൃപമന്ദിരേ
ലക്ഷ്മിയുടെ കമലസ്പർശം ലഭിച്ച ഈ ഭാഗ്യവതി രാജാവിന്റെ അരമനയിൽ ജനിച്ചു.
വ്രജ വ്രജ വ്രജശ്രേഷ്ഠേത്യുക്ത്വാ ലോകോ ജഗാമ ഹ
വ്രജയിലേക്കു പോവൂ, പോവൂ, വ്രജയിലെ ശ്രേഷ്ഠനിടത്തേക്കു പോവൂ എന്ന് പറഞ്ഞു ജനങ്ങൾ അകന്നു.
അവരുഹ്യ രഥാത്തൂര്ണം വിവേശ നൃപതേഃ സഭാമ്
അവൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി രാജാവിന്റെ സഭയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ഇഷ്ടാലാപം ബഹുതരം ചകാര ച പരസ്പരമ്
അവർ തമ്മിൽ സന്തോഷകരമായതും ഗൗരവമുള്ളതുമായ സംഭാഷണം നടത്തി.
നന്ദ ഉവാച സംബന്ധം കുരു കന്യായാ വിശിഷ്ടേന ച സാമ്പ്രതമ്
നന്ദൻ പറഞ്ഞു: ഈ പെൺകുട്ടിക്ക് ഉത്തമനായവനുമായി ബന്ധം നിശ്ചയിക്കണം.
സുരഭാനുസുതഃ ശ്രീമാന്വൃഷഭാനുര്വ്രജാധിപഃ
സുരഭിയുടെ പ്രകാശമുള്ള പുത്രൻ, വൃഷഭാനു, വ്രജയുടെ അധിപനാണ്.
സ്ഥിരയൌവനയുക്തശ്ച യോഗീ ജാതിസ്മരോ യുവാ
അവൻ സ്ഥിരമായ യൗവനവും, യോഗശക്തിയും, ജന്മങ്ങൾ ഓർക്കുന്ന കഴിവും, യുവാവായും ഉള്ളവനാണ്.
ത്രൈലോക്യമോഹിനീ ശാന്താ കമലാംശാ കലാവതീ
അവൾ മൂന്നു ലോകത്തെയും മോഹിപ്പിക്കുന്നവളാണ്, ശാന്തയും, ലക്ഷ്മിയുടെ അംശവും, കലകളിൽ നിപുണയുമാണ്.
വിദഗ്ധായാ വിദഗ്ധേന സംബന്ധോ ഗുണവാന്നൃപ ഉവാച തം നൃപശ്രേഷ്ഠോ വിനയാവനതോ മുനേ 4.17.
നിപുണയായ പെൺകുട്ടിക്കും നിപുണനും ഗുണവാനുമായ രാജകുമാരനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഉചിതമാണെന്ന് രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ വിനയപൂർവ്വം മുനിയോട് പറഞ്ഞു.
ഭനന്ദന ഉവാച
ഭനന്ദനൻ പറഞ്ഞു:
പ്രജാപതിര്യോഗകര്താ ജന്മദാതാഽഹമേവ ച
ജനങ്ങളുടെ സൃഷ്ടാവും ബന്ധങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്നവനും ജന്മദായകനും ഞാനാണ്.
കര്മാനുരൂപഫലദഃ സര്വേഷാം കാരണം വിധിഃ
പ്രതിഫലം പ്രവൃത്തിക്ക് അനുസരിച്ച് നൽകുന്നതും എല്ലാറ്റിനും കാരണവുമായ വിധിയാണു ഞാൻ.
അന്യഥാ നിഷ്ഫലം സര്വമനീശസ്യോദ്യമോ യഥാ
അല്ലാതെ, അധികാരമില്ലാത്തവന്റെ ശ്രമം പോലെ, എല്ലാ പരിശ്രമവും ഫലമില്ലാതാകും.
പുരാ ഭൂതൈവ കോ വാഽഹം കേനാന്യേന നിവാര്യതേ
മുൻജന്മത്തിൽ ഞാൻ ആരായിരുന്നു? മറ്റൊരാളാൽ നിശ്ചയിച്ച കാര്യം ആരാൽ തടയാൻ കഴിയും?
മിഷ്ടാന്നം ഭോജയാമാസ സാദരേണ ച നാരദ
ആദരപൂർവ്വം അവൻ നാരദന് രുചികരമായ അന്നം വിളമ്പി.
ഗത്വാ സ കഥയാമാസ സുരഭാനസ്യ സംസദി
അവൻ സുരഭാന്റെ സഭയിൽ ചെന്നു തന്റെ കാര്യം പറഞ്ഞു.
സംബന്ധം യോജയാമാസ ഗര്ഗദ്വാരാ ച സത്വരമ്
ഗർഗന്റെ മുഖാന്തിരം അവൻ ഉടൻ ബന്ധം ഉറപ്പാക്കി.
ഗജരത്നമശ്വരത്നം രത്നാനി മണിഭൂഷണമ്
അവൻ ആനമുത്തുകളും കുതിരമുത്തുകളും രത്നങ്ങളും രത്നാഭരണങ്ങളും നൽകി.
രേമേ സുനിര്ജനേ രമ്യേ ബുബുധേ ന ദിവാനിശമ് 4.17.
അവൻ മനോഹരവും ശാന്തവുമായ സ്ഥലത്ത് സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞു, പകലോ രാത്രിയോ അറിഞ്ഞില്ല.
വ്യാകുലോ വൃഷഭാനുശ്ച ക്ഷണേന ച തയാ വിനാ
അവളിൽ നിന്നുള്ള വേർപാടിൽ വൃഷഭാനു ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് വിഷാദത്തിലായി.
ജാതിസ്മരോ ഹരേരംശോ വൃഷഭാനോ മുദാഽന്വിതഃ
ഹരിയുടെ അംശവും ജന്മസ്മരണയുള്ളവനുമായ വൃഷഭാനു ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു.
സദാ സകാമാ സാ പ്രൌഢാ സ ച കാമസമോ യുവാ ദൈവാത്സുദാമ ശാപേന ശ്രീകൃഷ്ണസ്യാജ്ഞയാ പുരാ
അവൾ എപ്പോഴും തൃപ്തിയോടെ, പ്രൗഢയായിരുന്നു; അവൻ മനോഹരനായ യുവാവും കാമദേവനോടു തുല്യനുമായിരുന്നു. വിധിയുടെ കൃത്യവും സുദാമന്റെ ശാപവും ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ആജ്ഞയും അതിന് കാരണം.
അയോനിസംഭവാ സാ ച കൃഷ്ണപ്രാണാധികാ സതീ
അവൾ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവളല്ല, കൃഷ്ണനെ ജീവനേക്കാൾ പ്രിയമായി സ്നേഹിച്ച സതിയായിരുന്നു.
സ്ഥാനാന്തരം വിശ്വകര്മാ ജഗാമ സ്വഗണൈഃ സഹ
വിശ്വകർമ്മൻ തന്റെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
ക്രോശമാത്രം സ്ഥലം ചാരു മനസാഽഽലോച്യ തത്ത്വവിത്
അവൻ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, ഏക ക്രോഷം വിസ്തൃതിയുള്ള മനോഹരമായ ഒരു സ്ഥലം കണ്ടെത്തി.
കൃത്വാഽനുമാനം ബുദ്ധ്യാ ച സര്വതോഽപി വിലക്ഷണമ്
ബുദ്ധിയാൽ പരിശോധിച്ച്, എല്ലായ്പ്പോഴും അതുല്യമായതാണെന്ന് അവൻ മനസ്സിലാക്കി.
ദുര്ലങ്ഘ്യാഭിര്വൈരിഭിശ്ച ഖനിതാഭിശ്ച പ്രസ്തരൈഃ
ശത്രുക്കൾ കടക്കാൻ കഴിയാത്തതും, കല്ലുകൾ കുഴിച്ചെടുത്തതുമായിരുന്നു ആ സ്ഥലം.