പുഷ്പഭദ്രാനദീതീരേ നിര്ജനേ കേതകീവനേ
പുഷ്പഭദ്രാനദിയുടെ തീരത്തുള്ള ശൂന്യമായ കേതകിവനത്തിൽ അവൻ ക്രീഡിച്ചു.
നന്ദനേ മന്ദരദ്രോണ്യാം കാവേരീതീരജേ വനേ 4.17.
നന്ദനത്തിൽ, മന്ദരപർവതത്തിന്റെ താഴ്വരയിൽ, കാവേരിയുടെ തീരത്തുള്ള വനത്തിൽ അവൻ സുഖമായി കഴിഞ്ഞു.
ദ്വീപേദ്വീപേ തു രഹസി സ രേമേ വാമയാ സഹ
ദ്വീപിൽ ദ്വീപിൽ ഒറ്റപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ അവൻ പ്രിയയോടൊപ്പം ആനന്ദിച്ചു.
ഏവം വര്ഷസഹസ്രം തദ്ഗതമേവ മുഹൂര്തവത്
ഇങ്ങനെ ആയിരം വർഷങ്ങൾ അവർക്കു ഒരു നിമിഷംപോലെയാണ് കടന്നുപോയത്.
ജഗാമ തപസേ വിന്ധ്യശൈലം തീര്ഥം തയാ സഹ
അവൻ അവളോടൊപ്പം വിന്ധ്യപർവതത്തിലെ തിരുത്തിൽ തപസ്സിനായി പോയി.
തപസ്തേപേ നൃപസ്തത്ര ദിവ്യവര്ഷസഹസ്രകമ്
അവിടെ രാജാവ് ദൈവികമായ ആയിരം വർഷം കഠിനതപസ് നടത്തി.
മൂര്ഛാമാപ മുനിശ്രേഷ്ഠ ധ്യാത്വാ കൃഷ്ണപദാമ്ബുജമ്
കൃഷ്ണന്റെ കമലപാദങ്ങളിൽ ധ്യാനമണയിച്ച്, മഹർഷിയേ, അവൻ അന്ധമായിത്തീർന്നു.
നിശ്ചേഷ്ടിതം പതിം ദൃഷ്ട്വാ ത്യക്തം പ്രാണൈശ്ച പഞ്ചഭിഃ
അവളുടെ ഭർത്താവ് ജീവൻ വിട്ട് അചഞ്ചലനായി കിടക്കുന്നത് കണ്ടു.
ഉച്ചൈ രുരോദ ശോകാര്താ നിര്ജനേ തു കലാവതീ
തനിച്ചുള്ള ആ സ്ഥലത്ത് ദുഃഖത്തിൽ ആഴപ്പെട്ട കലാവതി ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു.
വിലലാപ മഹാദീനാ പതിവ്രതപരായണാ
പതിവ്രതയായ അവൾ അത്യന്തം ദുർബലയായി വിലപിച്ചു.
ശ്രുത്വാ ച രോദനം തസ്യാഃ കൃപയാ ച കൃപാനിധിഃ
അവളുടെ കരച്ചിൽ കേട്ട്, കരുണാസാഗരൻ ദയകൊണ്ടു ഉണർന്നു.
ക്രോഡേ കൃത്വാ ച തം തൂര്ണം രുരോദ ഭഗവാന്വിഭുഃ 4.17.
വേഗത്തിൽ അവനെ അങ്കത്തിൽ എടുത്ത്, മഹത്വമുള്ള ഭഗവാൻ കരഞ്ഞു.
ജീവം സംചാരയാമാസ ബ്രഹ്മജ്ഞാനേന ബ്രഹ്മവിത്
ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ബ്രഹ്മവിദ് അവനെ ജീവൻ പകർന്നു.
പ്രണനാമ ച തം ദൃഷ്ട്വാ തം ച കാമസമപ്രഭമ്
കാമനോടു സമമായ പ്രകാശത്തിൽ അവനെ കണ്ടു അവൾ നമസ്കരിച്ചു.
സ വിധേര്വചനം ശ്രുത്വാ വവ്രേ നിര്വാണമീപ്സിതമ്
വിദാതാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവൻ മോക്ഷം ആഗ്രഹിച്ചു തിരഞ്ഞെടുത്തു.
പ്രസന്നവദനഃ ശ്രീമാന്സ്മേരാനനസരോരുഹഃ
പ്രസന്നമായ മുഖം, മനോഹരൻ, പുഞ്ചിരിയോടെ കമലപോലുള്ള മുഖം.
തമുവാച സതീ ത്രസ്താ വരം ദാതും സമുദ്യതമ് കലാവത്യുവാച
ഭയത്തോടെ സതീ അവനോടു പറഞ്ഞു, അവൻ വരം നൽകാൻ തയ്യാറായിരിക്കുന്നു. കലാവതി പറഞ്ഞു:
അതോഽബലായാ ഹേ ബ്രഹ്മന്കാ ഗതിര്ഭവിതാ വദ
അതിനാൽ, ബ്രഹ്മാ, ശക്തിയില്ലാത്ത ഒരു സ്ത്രീക്ക് എന്ത് വിധിയാകും, ദയവായി പറയൂ.
വ്രതം പതിവ്രതായാശ്ച പതിരേവ ശ്രുതൌ ശ്രുതമ്
ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറയുന്നത്, ഭർത്താവാണ് ഒരു പതിവ്രതയുടെ ഏറ്റവും വലിയ വ്രതം.
സര്വേഷാം ച പ്രിയതരോ ന ബന്ധുഃ സ്വാമിനഃ പരഃ
എല്ലാവർക്കും ഭർത്താവിനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടവൻ ആരുമില്ല; യജമാനനെക്കാൾ വലിയ ബന്ധുവുമില്ല.
സ്വാമിസേവാവിഹീനായാഃ സര്വം തന്നിഷ്ഫലം ഭവേത്
ഭർത്താവിനെ സേവിക്കാത്തവളുടെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളും ഫലഹീനമാകും.
സ്നാനം ച സര്വതീര്ഥേഷു പൃഥിവ്യാശ്ച പ്രദക്ഷിണമ് 4.17.
ഭൂമിയിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും കുളിച്ചാലും, ഭൂമിയെ ചുറ്റി നടന്നാലും,
പഠനം സര്വവേദാനാം സര്വാണി ച തപാംസി ച
എല്ലാ വേദങ്ങളും വായിച്ചാലും, എല്ലാ തപസ്സുകളും ചെയ്താലും,
ഏതാനി സ്വാമിസേവായാഃ കലാം നാര്ഹന്തി ഷോഡശീമ്
ഇവയൊന്നും ഭർത്താവിനെ സേവിക്കുന്നതിന്റെ പതിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം പോലും തുല്യമായില്ല.
പതംതി കാലസൂത്രേ ച യാവച്ചംദ്രദിവാകരൌ
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിലനിൽക്കുന്നവരെ, അവർ കാലസൂത്രത്തിൽ വീണു കിടക്കുന്നു.
സംതതം വിപരീതം ച കുര്വംതി ശബ്ദമുല്ബണമ്
അവർ എപ്പോഴും തെറ്റായി, ഭയാനകമായ ശബ്ദങ്ങൾ ഉരിയാടുന്നു.
മുഖേ താസാം ദദത്യേവമുല്കാം ച യമകിംകരാഃ
അങ്ങനെ, യമന്റെ ദൂതന്മാർ അവരുടെ വായിൽ കത്തുന്ന കല്ലുകൾ ഇടുന്നു.
ഭക്ഷംതി ജന്മശതകം രക്തമാംസപുരീഷകമ്
നൂറു ജന്മങ്ങൾക്കു അവർ രക്തവും മാംസവും മലവും ഭക്ഷിക്കേണ്ടിവരും.
ജാനാമി കിംചിദബലാ ത്വം വേദജനകോ വിഭുഃ
ഞാൻ കുറച്ച് മാത്രം അറിയുന്നു, കാരണം ഞാൻ ദുർബലയാണ്; എന്നാൽ നീ, ഭഗവാനേ, വേദങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവാണ്.
സര്വജ്ഞമേവംഭൂതം ത്വാം ബോധയാമി കിമച്യുത
നീ എല്ലാം അറിയുന്നവനാണ്; അച്യുതാ, ഞാൻ നിന്നെ എന്തിന് ബോധ്യപ്പെടുത്തണം?