കാലഃ സംഹരതേ ലോകാന്യമഃ ശാസ്താ ച പാപിനാമ് 1.17.
കാലം ലോകങ്ങളെ ലയിപ്പിക്കുന്നു; യമൻ പാപികളുടെ അധിപനാണ്.
സര്വേശാ യാ ച സര്വാദ്യാ പ്രകൃതിഃ സര്വസൂഃ പുരാ
എല്ലാവിന്റെയും ആദിയായ പ്രകൃതി, എല്ലാറ്റിന്റെയും അടിസ്ഥാനം, എല്ലാം ഉണ്ടാകുന്നതിന് മുമ്പ് നിലനിന്നിരുന്നു.
മഹേശ്വര ഉവാച വേദാനധീത്യ ഭവതാ ജ്ഞാതഃ കഃ സാര ഏവ ച
മഹേശ്വരൻ പറഞ്ഞു: വേദങ്ങൾ പഠിച്ചിട്ട് ആരാണ് അതിന്റെ സാരം അറിഞ്ഞത്?
ശിഷ്യഃ കസ്യ മുനീന്ദ്രസ്യ കസ്ത്വം നാമ്നാ ച ഭോ ദ്വിജ
നീ ഏത് മഹർഷിയുടെ ശിഷ്യനാണ്, ദ്വിജൻ, നിന്റെ പേര് എന്താണ്?
വിഡമ്ബയസി ദേവാംശ്ച വിഷ്ണുമസ്മാകമീശ്വരമ്
നീ ദേവന്മാരെയും നമ്മുടെ ഇശ്വരനായ വിഷ്ണുവിനെയും പരിഹസിക്കുന്നു.
യസ്മിന്ഗതേ പതേദ്ദേഹോ ദേഹിനാം പരമാത്മനി
ദേഹധാരി മരിക്കുമ്പോൾ ആത്മാവ് പരമാത്മാവിൽ ലയിക്കുന്നു.
ജീവസ്തത്പ്രതിബിമ്ബശ്ച മനോ ജ്ഞാനം ച ചേതനാ
ജീവൻ, അതിന്റെ പ്രതിബിംബം, മനസ്സ്, ജ്ഞാനം, ചൈതന്യം,
നിദ്രാ ദയാ ച തന്ദ്രാ ച ക്ഷുത്തൃഷ്ണാ പുഷ്ടിരേവ ച
ഉറക്കം, ദയ, മയക്കം, വിശപ്പ്, ദാഹം, പോഷണം,
പ്രയാതി യത്പുരഃ ശക്തിരീശ്വരേ ഗമനോന്മുഖേ
ഇശ്വരൻ പോകാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോൾ മുന്നോട്ട് പോകുന്ന ശക്തിയാണ്.
ഈശ്വരേ ച സ്ഥിതേ ദേഹീ ക്ഷമശ്ച സര്വകര്മസു
ഇശ്വരൻ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ദേഹധാരി എല്ലാപ്രവൃത്തികളിലും കഴിവുള്ളവനാകും.
സ്വയം ബ്രഹ്മാ ച ജഗതാം വിധാതാ സര്വകാരകഃ 1.17.
ബ്രഹ്മാവാണ് ലോകങ്ങളുടെ ക്രമീകരണക്കാരനും എല്ലാ പ്രവൃത്തികളുടെ കാരണവനുമാണ്.
യുഗലക്ഷം തപസ്തപ്തം ശ്രീകൃഷ്ണസ്യ ച വേധസാ
ശ്രീകൃഷ്ണനുവേണ്ടി സ്രഷ്ടാവ് ലക്ഷദ്വയം തപസ്സു ചെയ്തു.
അസംഖ്യകാലം സുചിരം തപസ്തപ്തം ഹരേര്മയാ
എണ്ണമറ്റ കാലങ്ങളോളം ഞാൻ ഹരിക്കായി കഠിനതപസ്സു ചെയ്തു.
അധുനാ പഞ്ചവക്ത്രേണ യന്നാമഗുണകീര്തനമ്
ഇപ്പോൾ അഞ്ചു വായിലൂടെ ഞാൻ അവന്റെ നാമവും ഗുണങ്ങളും പാടുന്നു.
മത്തോ യാതി ച മൃത്യുശ്ച യന്നാമഗുണകീര്ത്തനാത്
എന്റെ നാമവും ഗുണങ്ങളും ജപിച്ചാൽ, മരണവും എന്നിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോകുന്നു.
സര്വബ്രഹ്മാണ്ഡസംഹര്ത്താഽപ്യഹം മൃത്യുംജയാഭിധഃ
എല്ലാ ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നവനായിട്ടും, ഞാൻ മരണത്തെ ജയിച്ചവനെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.
കാലേ തത്ര വിലീനോഽഹമാവിര്ഭൂതസ്തതഃ പുനഃ
സമയമെത്തുമ്പോൾ ഞാൻ അവിടെ ലയിക്കുകയും, പിന്നെ വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഗോലോകേ യഃ സ വൈകുണ്ഠേ ശ്വേതദ്വീപേ സ ഏവ ച
ഗോലോകത്തിൽ ഉള്ളവൻ, വൈകുണ്ഠത്തിലും ശ്വേതദ്വീപിലും അതേ ഒരാളാണ്.
മന്വന്തരം തു ദിവ്യാനാം യുഗാനാമേകസപ്തതിഃ
ഒരു മന്വന്തരം എഴുപത്തൊന്ന് ദിവ്യയുഗങ്ങളാണ്.
ഏതത്സംഖ്യാവിശിഷ്ടസ്യ ശതവര്ഷായുഷോ വിധേഃ
ഇതെല്ലാം ചേർന്നാണ് നൂറുവർഷം ജീവിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആയുസ്സ് കണക്കാക്കുന്നത്.
അഹം കലാനാമൃഷഭഃ കൃഷ്ണസ്യ പരമാത്മനഃ 1.17.
എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും ഞാൻ പ്രധാനമാണ്, കൃഷ്ണന്റെ പരമാത്മാവാണ് ഞാൻ.
ഇത്യുക്ത്വാ ശങ്കരസ്തത്ര വിരരാമ ച ശൌനക
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ശങ്കരൻ അവിടെ മൗനമായി, ശൗനക.
ധര്മ ഉവാച സര്വാന്തരാത്മാ പ്രത്യക്ഷോഽപ്രത്യക്ഷശ്ച ദുരാത്മനഃ
ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: എല്ലായിടത്തും ഉള്ള അന്തരാത്മാവാണ് അവൻ; ദുഷ്ടന്മാർക്ക് അദൃശ്യനും ദൃശ്യനും.
അധുനാഽപി സഭാം വിഷ്ണുര്നായാത ഇതി യദ്വചഃ
ഇപ്പോഴും, വിഷ്ണു സഭയിൽ എത്തിയില്ലെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
മഹന്നിന്ദാ ഭവേദ്യത്ര നൈവ സാധു ശൃണോതി താമ്
വലിയ അപവാദം നടക്കുന്നിടത്ത്, സദ്ഭവനുള്ളവർ അതു കേൾക്കാറില്ല.
ശ്രുത്വാ ദൈവാന്മഹന്നിന്ദാം ശ്രീവിഷ്ണോഃ സ്മരണാദ് ബുധഃ
ദേവന്മാർ ശ്രീവിഷ്ണുവിനെ അപവാദം പറയുന്നത് കേട്ടാൽ, ജ്ഞാനികൾ അവനെ സ്മരിക്കുന്നു.
കാമതോഽകാമതോ വാഽപി വിഷ്ണുനിന്ദാം കരോതി യഃ
ആഗ്രഹത്താലോ അല്ലാതെയോ, ആരെങ്കിലും വിഷ്ണുവിനെ അപവാദം പറയുകയാണെങ്കിൽ,
കുമ്ഭീപാകേ പചതി സ യാവദ്ധി ബ്രഹ്മണോ വയഃ
അവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആയുസ്സ് മുഴുവൻ കുംഭീപാകനരകത്തിൽ വേവപ്പെടുന്നു.
പ്രാണീ ച നരകം യാതി ശ്രുതം തത്രൈവ ചേദ്ധ്രുവമ്
അങ്ങനെയുള്ള അപവാദം അവിടെ കേട്ടാൽ, ആ ജീവിയും നിർബന്ധമായും നരകത്തിൽ പോകുന്നു.
അപ്രത്യക്ഷം ച കുരുതേ കിം വാ തം ച ന മന്യതേ
അല്ലെങ്കിൽ അതു സത്യമല്ലെന്ന് കാണിച്ചോ, അതിനെ അവഗണിച്ചോ,