ക്ഷുധി ജാജ്വല്യമാനായാമാഹാരാഭാവ ഏവ ച
വലിച്ചുപിടിക്കുന്ന വിശപ്പും ഭക്ഷ്യത്തിന്റെ അഭാവവും ഉണ്ടാകുമ്പോള്,
താലബില്വഫലം ഭുക്ത്വാ ജലപാനം ച തത്ക്ഷണമ്
താലം അല്ലെങ്കില് ബില്വം പഴം കഴിച്ച് ഉടനെ വെള്ളം കുടിക്കുമ്പോള്,
തപ്തോദകം ച ശിരസി ഭാദ്രേ തിക്തം വിശേഷതഃ 1.16.
അഥവാ ഭാദ്രമാസത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ചൂടുവെള്ളം തലയിൽ ഒഴിക്കുകയോ, കയ്പുള്ളതെന്തെങ്കിലും കഴിക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോള്,
സശര്കരം ച ധാന്യാകം പിഷ്ടം ശീതോദകാന്വിതമ്
പഞ്ചസാരയും ധാന്യകവും ചേര്ത്ത് അരച്ചത് തണലുള്ള വെള്ളം ചേര്ത്ത് കഴിക്കുമ്പോള്,
ബില്വതാലഫലം പക്വം സര്വമൈക്ഷവമേവ ച
പഴുത്ത ബില്വം അല്ലെങ്കില് താലം പഴം, അഥവാ ഇക്കരിയിലുള്ള എല്ലാം കഴിക്കുമ്പോള്,
പിത്തക്ഷയകരം സദ്യോ ബലപുഷ്ടിപ്രദം പരമ്
ഇവയൊക്കെയും ഉടനെ പിത്തം കുറയ്ക്കുകയും, ശരീരത്തിന് ശക്തിയും പോഷണവും നല്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഭോജനാനന്തരം സ്നാനം ജലപാനം വിനാ തൃഷാ
ഭക്ഷണം കഴിച്ച ഉടനെ കുളിക്കുകയോ, ദാഹമില്ലാതെ വെള്ളം കുടിക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോള്,
പര്യ്യുഷിതാന്നം ച തക്രം ച പക്വം രമ്ഭാഫലം ദധി
പഴകിയ അന്നം, മോര്, പഴുത്ത വാഴപ്പഴം, തൈര്,
നാരികേലോദകം രൂക്ഷസ്നാനം പര്യുഷിതേ ജലേ
തേങ്ങാവെള്ളം, തണുത്ത വെള്ളത്തില് കുളിക്കല്, പഴകിയ വെള്ളം,
ഖാതസ്നാനം ച വര്ഷാസു മൂലകം ശ്ലേഷ്മകാരകമ്
മഴക്കാലത്ത് ഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം കുളിക്കല്, മുള്ളങ്കി കഴിക്കുന്നത് — ഇവയൊക്കെ കഫം വര്ധിപ്പിക്കുന്നു.
വഹ്നിസ്വേദം ഭ്രഷ്ടഭങ്ഗം പക്വതൈലവിശേഷകമ്
വെന്ത ഭക്ഷണം വീണ്ടും ചൂടാക്കി കഴിക്കുന്നതോ, പുഴുക്കിയതോ, പ്രത്യേകമായി പാകം ചെയ്ത എണ്ണയിലുണ്ടാക്കിയതോ,
പിണ്ഡാരകമപക്വം ച രമ്ഭാ ഫലമപക്വകമ്
പാകം ചെയ്യാത്ത അരി ഉരുളികളും പാകം വരാത്ത വാഴപ്പഴവും,
സഘൃതം രോചനാചൂര്ണം സഘൃതം ശുഷ്കശര്കരമ് 1.16.
നെയ്യിൽ കലർത്തിയ രോചനാ ചൂർണ്ണവും, നെയ്യോടൊപ്പം ഉണക്കിയ പഞ്ചസാരയും,
ദ്രവ്യാണ്യേതാനി ഗാന്ധര്വി സദ്യഃ ശ്ലേഷ്മഹരാണി ച
ഗാന്ധർവീ, ഈ വസ്തുക്കൾ ഉടൻ തന്നെ കഫം അകറ്റുന്നതാണ്.
ഭോജനാനന്തരം സദ്യോ ഗമനം ധാവനം തഥാ
ഭക്ഷണം കഴിച്ച ഉടനെ നടക്കലോ ഓടലോ ചെയ്യുന്നത്,
വൃദ്ധസ്ത്രീഗമനം ചൈവ മനഃസന്താപ ഏവ ച
വയസ്സായ സ്ത്രീയുമായി കൂടിയിരിപ്പും മനസ്സിൽ ഉളള ദു:ഖവും,
കടു വാക്യം ഭയം ശോകഃ കേവലം വായുകാരണമ്
കഠിനമായ വാക്കുകൾ, ഭയം, ദു:ഖം — ഇവയൊക്കെയും വായു ദോഷത്തിന് കാരണമാകുന്നു.
പക്വം രമ്ഭാഫലം ചൈവ സബീജം ശര്കരോദകമ്
പാകം വന്ന വാഴപ്പഴവും, വിത്തോടുകൂടിയ പഞ്ചസാര വെള്ളവും,
മാഹിഷം ദധി മിഷ്ടം ച കേവലം വാ സശര്കരമ്
മഹിഷി പാൽ തൈരും, മധുരം ചേർത്തതോ പഞ്ചസാര മാത്രം ചേർത്തതോ,
പക്വതൈലവിശേഷം ച തിലതൈലം ച കേവലമ്
പ്രത്യേകമായി പാകം ചെയ്ത എണ്ണയും, വെറും എള്ളെണ്ണയും,
ശീതലോഷ്ണോദകസ്നാനം സുസ്നിഗ്ധചന്ദനദ്രവമ്
തണുത്തോ ചൂടുള്ളോ വെള്ളത്തിൽ കുളിക്കൽ, നല്ലതുപോലെ ചന്ദനം പുരട്ടൽ,
ഏതത്തേ കഥിതം വത്സേ സദ്യോവായുപ്രണാശനമ്
ഇവയെല്ലാം, കുഞ്ഞേ, വായു ദോഷം ഉടൻ അകറ്റുന്നതാണെന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞു.
വ്യാധിസംഘശ്ച കഥിതസ്തന്ത്രാണി വിവിധാനി ച 1.16.
വ്യാധികളുടെ കൂട്ടവും വിവിധ ചികിത്സാ മാർഗങ്ങളും ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു.
തന്ത്രാണ്യേതാനി സര്വാണി വ്യാധിക്ഷയകരാണി ച
ഈ മാർഗങ്ങൾ എല്ലാം രോഗവും നാശവും വരുത്തുന്നതാണ്.
ന ശക്തഃ കഥിതും സാധ്വി യഥാര്ഥം വത്സരേണ ച
ധർമ്മപത്നിയേ, ഒരു വർഷംകൊണ്ടുപോലും ഇവയെല്ലാം ശരിയായി വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
കേന രോഗേണ ത്വത്കാന്തോ മൃതഃ കഥയ ശോഭനേ
നിന്റെ പ്രിയൻ ഏത് രോഗം കൊണ്ടാണ് മരിച്ചത്, മനോഹരിയേ, പറയൂ.
സൌതിരുവാച കഥാം കഥിതുമാരേഭേ സാ ഗാന്ധര്വീ പ്രഹര്ഷിതാ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഗാന്ധർവീ സന്തോഷത്തോടെ കഥ പറയാൻ തുടങ്ങി.
മാലാവത്യുവാച സഭായാം ലജ്ജിതഃ കാന്തോ മമ വിപ്ര നിശാമയ
മാലാവതി പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, എന്റെ പ്രിയൻ സഭയിൽ ലജ്ജിച്ചു, കേൾക്കൂ.
സര്വം ശ്രുതമപൂര്വം ച ശുഭാഖ്യാനം മനോഹരമ്
ഇതെല്ലാം ഞാൻ ആദ്യമായാണ് കേൾക്കുന്നത്. അത്ര മനോഹരവും ശുഭമായ കഥയാണിത്.
അധുനാ മത്പ്രാണകാന്തം ദേഹി ദേഹി വിചക്ഷണ
ഇപ്പോൾ, ജ്ഞാനിയേ, എന്റെ പ്രാണപ്രിയനായവനെ എനിക്ക് തിരിച്ചു തരിക, ദയവായി തരിക.