ഖാതശീതോദകസ്നായീ സേവതേ ചന്ദനദ്രവമ് നോപയാതി ജരാ തം ച നിദാഘേഽനിലസേവകമ്
കുഴിയിൽ നിന്നുള്ള തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ കുളിക്കുകയും ചന്ദനപ്പൊടി ഉപയോഗിക്കുകയും വേനൽക്കാലത്ത് കാറ്റ് ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനെ ജര സമീപിക്കില്ല.
പ്രാവൃഷ്യുഷ്ണോദകസ്നായീ ഘനതോയം ന സേവതേ
മഴക്കാലത്ത് ചൂടുള്ള വെള്ളത്തിൽ കുളിക്കുകയും കട്ടിയുള്ള വെള്ളം ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ശരദ്രൌദ്രം ന ഗൃഹ്ണാതി ഭ്രമണം തത്ര വര്ജയേത് 1.16.
ശരത്കാലത്ത് കഠിനമായ കാര്യങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാതെ അപ്പോൾ സഞ്ചാരം ഒഴിവാക്കണം.
ഖാതസ്നായീ ച ഹേമന്തേ കാലേ വഹ്നിം ച സേവതേ
ഹേമന്തകാലത്ത് കുഴിയിൽ കുളിക്കുകയും തീയുടെ സഹായം സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ശിശിരേംഽശുകവഹ്നിം ച നവോഷ്ണാന്നം ച സേവതേ
ശിശിരകാലത്ത് സൂര്യനും തീയും ഉപയോഗിക്കുകയും പുതിയ ചൂടുള്ള ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സദ്യോമാംസം നവാന്നം ച ബാലാസ്ത്രീക്ഷീരഭോജനമ്
താഴെക്കാണുന്നവയാണ് ഭക്ഷണം: പുതിയ മാംസം, പുതുതായി ഉണക്കിയ അരി, ബാല്യത്തിലിരിക്കുന്ന സ്ത്രീയുടെ പാൽ.
ഭുങ്ക്തേ സദന്നം ക്ഷുത്കാലേ തൃഷ്ണായാം പീയതേ ജലമ്
വിഷമസമയത്ത് നല്ല ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും ദാഹം തോന്നുമ്പോൾ വെള്ളം കുടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ദധി ഹൈയങ്ഗവീനം ച നവനീതം തഥാ ഗുഡമ്
തൈര്, നെയ്യ്, പുതുതായി ഉണക്കിയ വെണ്ണ, കൂടാതെ ശർക്കരയും,
ശുഷ്കമാംസം സ്ത്രിയം വൃദ്ധാം ബാലാര്കം തരുണം ദധി
ഉണക്കിയ മാംസം, പ്രായമായ സ്ത്രീ, ബാല്യത്തിലിരിക്കുന്ന സൂര്യൻ, പഴയ തൈര്,
രാത്രൌ യേ ദധി സേവന്തേ പുംശ്ചലീശ്ച രജസ്വലാഃ
രാത്രിയിൽ തൈര് കഴിക്കുന്നവർ, കൂടാതെ വേശ്യകളും രജസ്സുള്ള സ്ത്രീകളും,
രജസ്വലാ ച കുലടാ ചാവീരാ ജാരദൂതികാ
രജസ്സുള്ള സ്ത്രീ, വേശ്യ, സന്താനമില്ലാത്ത സ്ത്രീ, പ്രായമായ ദൂതിക,
യോ ഹി താസാമന്നഭോജീ ബ്രഹ്മഹത്യാം ലഭേത്തു സഃ
ഇവരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഇരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ ബ്രാഹ്മണഹത്യാപാപം നേടുന്നു.
പാപാനാം വ്യാധിഭിഃ സാര്ദ്ധം മിത്രതാ സന്തതം ധ്രുവമ് 1.16.
പാപങ്ങള് രോഗങ്ങള്ക്കൊപ്പം എന്നും ചേർന്ന് നടക്കുന്നു; അവയുടെ കൂട്ടായ്മ ഉറപ്പാണ്.
പാപേന ജായതേ വ്യാധിഃ പാപേന ജായതേ ജരാ
പാപം കൊണ്ടാണ് രോഗം ഉണ്ടാകുന്നത്; പാപം കൊണ്ടാണ് വൃദ്ധാവസ്ഥയും വരുന്നത്.
തസ്മാത്പാപം മഹാവൈരം ദോഷബീജമമങ്ഗലമ്
അതിനാല് പാപം വലിയ ശത്രുവാണ്, ദോഷങ്ങളുടെ വിത്തും ദുർഭാഗ്യത്തിന്റെയും കാരണവുമാണ്.
സ്വധര്മാചാരയുക്തം ച ദീക്ഷിതം ഹരിസേവകമ്
സ്വധര്മത്തിലും നല്ല പെരുമാറ്റത്തിലും ഉറച്ച, ദീക്ഷയേറ്റു ഹരിയെ സേവിക്കുന്നവന്,
വ്രതോപവാസയുക്തം ച സദാ തീര്ഥനിഷേവകമ്
വ്രതങ്ങളിലും ഉപവാസങ്ങളിലും ഏർപ്പെട്ട് എപ്പോഴും തീര്ഥയാത്ര ചെയ്യുന്നവന്,
ഏതാഞ്ജരാ ന സേവേത വ്യാധിസംഘശ്ച ദുര്ജയഃ
അവനെ വൃദ്ധാവസ്ഥയും ജയിക്കാനാകാത്ത രോഗങ്ങളും ബാധിക്കില്ല.
ജ്വരസ്യ സര്വരോഗാണാം ജനകഃ കഥിതഃ സതി
ജ്വരം എല്ലാ രോഗങ്ങളുടെയും കാരണമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
ഏതേ യഥാ സം ചരന്തി സ്വയം യാന്തി ച ദേഹിഷു
ഈ രോഗങ്ങള് എങ്ങനെ സഞ്ചരിക്കുന്തോ, അതുപോലെ അവ ശരീരങ്ങളില് പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ക്ഷുധി ജാജ്വല്യമാനായാമാഹാരാഭാവ ഏവ ച
വലിച്ചുപിടിക്കുന്ന വിശപ്പും ഭക്ഷ്യത്തിന്റെ അഭാവവും ഉണ്ടാകുമ്പോള്,
താലബില്വഫലം ഭുക്ത്വാ ജലപാനം ച തത്ക്ഷണമ്
താലം അല്ലെങ്കില് ബില്വം പഴം കഴിച്ച് ഉടനെ വെള്ളം കുടിക്കുമ്പോള്,
തപ്തോദകം ച ശിരസി ഭാദ്രേ തിക്തം വിശേഷതഃ 1.16.
അഥവാ ഭാദ്രമാസത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ചൂടുവെള്ളം തലയിൽ ഒഴിക്കുകയോ, കയ്പുള്ളതെന്തെങ്കിലും കഴിക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോള്,
സശര്കരം ച ധാന്യാകം പിഷ്ടം ശീതോദകാന്വിതമ്
പഞ്ചസാരയും ധാന്യകവും ചേര്ത്ത് അരച്ചത് തണലുള്ള വെള്ളം ചേര്ത്ത് കഴിക്കുമ്പോള്,
ബില്വതാലഫലം പക്വം സര്വമൈക്ഷവമേവ ച
പഴുത്ത ബില്വം അല്ലെങ്കില് താലം പഴം, അഥവാ ഇക്കരിയിലുള്ള എല്ലാം കഴിക്കുമ്പോള്,
പിത്തക്ഷയകരം സദ്യോ ബലപുഷ്ടിപ്രദം പരമ്
ഇവയൊക്കെയും ഉടനെ പിത്തം കുറയ്ക്കുകയും, ശരീരത്തിന് ശക്തിയും പോഷണവും നല്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഭോജനാനന്തരം സ്നാനം ജലപാനം വിനാ തൃഷാ
ഭക്ഷണം കഴിച്ച ഉടനെ കുളിക്കുകയോ, ദാഹമില്ലാതെ വെള്ളം കുടിക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോള്,
പര്യ്യുഷിതാന്നം ച തക്രം ച പക്വം രമ്ഭാഫലം ദധി
പഴകിയ അന്നം, മോര്, പഴുത്ത വാഴപ്പഴം, തൈര്,
നാരികേലോദകം രൂക്ഷസ്നാനം പര്യുഷിതേ ജലേ
തേങ്ങാവെള്ളം, തണുത്ത വെള്ളത്തില് കുളിക്കല്, പഴകിയ വെള്ളം,
ഖാതസ്നാനം ച വര്ഷാസു മൂലകം ശ്ലേഷ്മകാരകമ്
മഴക്കാലത്ത് ഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം കുളിക്കല്, മുള്ളങ്കി കഴിക്കുന്നത് — ഇവയൊക്കെ കഫം വര്ധിപ്പിക്കുന്നു.