ശിവൻ ദുർഗ്ഗയോടു പറഞ്ഞു: "ദുർഗ്ഗേ, നീ എന്റെ അർദ്ധാംഗിയായ രൂപമാണ്; സാരത്തിൽ നിന്നിൽ നിന്നെ വേർതിരിക്കാൻ കഴിയില്ല. രാധയുടെ കൃത്യങ്ങൾ—all of them—എന്റെ പ്രിയനായ കൃഷ്ണന്റെ പ്രിയതരയായ രാധയുടെ പ്രവർത്തികൾ—നിസ്സംശയം സത്യമാണ്. ദുർഗ്ഗേ, ഭൂതകാലവും ഭാവിയുമൊക്കെ, അതിലധികം മഹത്വമുള്ളതും ഞാൻ എല്ലാം അറിയുന്നു. ഈ രഹസ്യങ്ങൾ സനത്കുമാരനും, ശാശ്വതമായ ധർമ്മവും പോലും അറിയുന്നില്ല. ദുർഗ്ഗേ, നീ എന്നേക്കാൾ ശക്തയാണെന്നും, ആവശ്യമെങ്കിൽ ജീവൻ പോലും ത്യജിക്കാൻ തയ്യാറാണെന്നും ഞാൻ അറിയുന്നു. ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നോട് അതിമഹത്തായ ഒരു രഹസ്യം പറയുന്നു, ശ്രദ്ധിക്കൂ. പ്രാചീനകാലത്ത് മനോഹരമായ വൃന്ദാവനത്തിൽ, ഗോലോകത്തിൽ, രാസമണ്ഡലത്തിനുള്ളിൽ, വിശ്വത്തിന്റെ നാഥൻ ഒരു ഹിരണ്മയ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്നു. ആ ജാസ്മിൻ തോട്ടത്തിൽ, ലോകങ്ങളുടെ ഈശ്വരൻ ആനന്ദം അനുഭവിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. അപ്പോൾ, ദുർഗ്ഗേ, അവൻ ദ്വൈതരൂപം ധരിച്ചു. അവിടെ, ആനന്ദത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്ന, രാസമണ്ഡലത്തിലെ സ്വാമിനിയായ മനോഹരിയായ ഒരു സ്ത്രീ അവിടെ ഉദിച്ചു. അവൾ അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച വസ്ത്രം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു; കോടിയധികം പൗർണ്ണമിയിറവികളേപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശം അവളിൽ. അവളുടെ പുഞ്ചിരിയിൽ, മനോഹരമായ പല്ലുകളിൽ, ശുദ്ധിയിലുമാണ് അവളുടെ മുഖം—ശരത്കാലത്തിലെ താമരപൂവുപോലെയാണ്. അവൾ രത്നമാല ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, വേനലിലെ സൂര്യനുപോലെ പ്രകാശം. അവളുടെ മുലകൾ പൂർണ്ണവും വൃത്തവും ഉയർന്നതും, സുമേരു പർവതംപോലെയാണ്. അവളുടെ ഇരട്ട മുലകൾ അതിമംഗളവും ആരാധനാർഹവുമാണ്. ആനന്ദനാഥൻ, ആകർഷണത്തിൽ അകപ്പെട്ട്, അവളെ പുഞ്ചിരിയോടെ നോക്കി. അവളും ഹരിയെ നോക്കി അവന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു. രാധ കൃഷ്ണനെ ആരാധിക്കുന്നു; കൃഷ്ണനും അവളെ ആരാധിക്കുന്നു—ഒരുവൻ മറ്റൊരാളെ. അവർ പരസ്പരം അങ്കലാപ്പ് ചെയ്യുന്നതും, ഒരുമിച്ച് വസിക്കുന്നതും, നൃത്തത്തിൽ ഓടുന്നതും കൃഷ്ണൻ ഓർത്തിരിക്കുന്നു. 'രാസ' എന്ന പദം ഉച്ചരിക്കുന്ന ഭക്തൻ, പ്രാപിക്കാൻ അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ മോക്ഷം നേടുന്നു. രാസമണ്ഡലത്തിലെ രാജ്ഞിയായ രാധ, കൃഷ്ണന്റെ ഇടതുവശത്തുനിന്ന് ജനിച്ചവളാണ്. 'രാ' എന്ന അക്ഷരം ദാനത്തിന്റേതാണ്; 'ധാ' മോക്ഷം നൽകുന്നതാണ്. രാധയുടെ ശരീരത്തിലെ രോമരന്ധങ്ങളിലൂടെയാണ് അനേകം ഗോപികൾ ഉദിച്ചത്. രാധയുടെ ഇടതുവശത്തിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് മഹാലക്ഷ്മി ജനിച്ചു. മഹാലക്ഷ്മി നാലു കരങ്ങളുള്ള നാരായണന്റെ ഭാര്യയാണ്; വൈകുണ്ഠത്തിൽ വസിക്കുന്ന ദേവിയാണ്. അവളുടെ ഭാഗങ്ങൾ ഭൗതികലോകത്തിലെ ഗൃഹസ്ഥരുടെ വീട്ടിൽ വസിക്കുന്ന ലക്ഷ്മികൾ ആണ്. രാധ തന്നെയാണ് കൃഷ്ണന്റെ ഭാര്യ; കൃഷ്ണന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നവളാണ്. ബ്രഹ്മാവിൽനിന്ന് പുല്ല് വരെ എല്ലാം മിഥ്യയാണ്, പാർവതി. പരമതത്ത്വം, പരമാത്മാവ്, ഈശ്വരൻ—അവൻ സ്വച്ഛാനുരൂപിയാണ്, ശാശ്വതരൂപനാണ്, ഭക്തന്മാർക്ക് ദയാസാഗരനാണ്. മഹാഭാഗ്യശാലിയായ രാധ, കൃഷ്ണനേക്കാൾ പ്രിയങ്കരിയാണ്. സദാ സദാ ധാർമ്മികർ അഭിമാനിയായ രാധികയെ സേവിക്കുന്നു. ഗോപന്മാർക്ക്—even their dreams—രാധയുടെ പാദാംബുജം കാണാൻ കഴിയില്ല. പന്ത്രണ്ടു പ്രധാന ഗോപന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം ആയവൻ, പ്രിയയായവളേ, സുദാമയുടെ ശാപം മൂലം ആ ദേവി ഗോലോകത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് അവതരിച്ചു. പാർവതി ചോദിച്ചു: "സ്വാമി, രാധികയുടെ ഭൃത്യൻ ആ ദേവിയെ എങ്ങനെ ശപിച്ചു? അവൾ സ്വഇച്ഛയിൽ ലീനയായ ദേവിയല്ലേ?" ഭഗവാൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: "പൗരാണികങ്ങളിൽ ഏറ്റവും രഹസ്യവും, പുണ്യവും, ഭക്തിയേയും മോക്ഷവും നൽകുന്നതുമായ കഥയാണിത്. ഒരു സമയത്ത്, രാധികയുടെ കൃഷ്ണൻ, ഗോലോകത്തിലെ രാസമണ്ഡലത്തിൽ, രാധികയ്ക്ക് തുല്യമായ ഭാഗ്യശാലിയായ ഗോപിയായിരുന്ന വിരജയെ കൈകൊണ്ടു...