ആയിരം തലകളോടുകൂടിയ അവൻ, തന്റെ തലയുടെ ഒരു കടുക് വിത്ത് തുല്യമായ ഒരു ഭാഗത്തിൽ ഈ സർവ്വഭൗമം താങ്ങി നിലനിർത്തുന്നു. ഗോലോകാധിപതിയുടെ വിശുദ്ധ മഹത്വം വേദങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും വ്യക്തമായി വിവരിച്ചിട്ടില്ല. എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും, എല്ലാ വാസസ്ഥലങ്ങളിലും ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, രുദ്രൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദൈവങ്ങൾ സദാ നിലനില്ക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിനെ സൃഷ്ടിച്ചവൻ, ശാശ്വതമായ പ്രകൃതിയെ— ലോകത്തിന്റെ മാതാവിനെ—സ്ഥാപിച്ച് സൃഷ്ടി നടത്തുന്നു. ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായ ഈ പ്രകൃതി, അവനിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമല്ല; ഈ ശാശ്വതനായവൻ അവളിലൂടെ സൃഷ്ടി നടത്തുന്നു. അവൾ നാരായണി, പരമപുരുഷനും പരമാത്മാവിനും ഉള്ള പരമമായ, ശാശ്വതമായ ശക്തിയാണ്. "പുത്രാ, നീ ഇപ്പോൾ പോയി കല്യാണം നടത്തുക; പിതാവിന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം നീ പ്രവർത്തിക്കണം," എന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു. തന്റെ ഭാര്യയെ വസ്ത്രങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ, ചന്ദനപൂവ് മുതലായവകൊണ്ട് ആരാധിക്കുന്നവൻ— അവളുടെ മായാശക്തിയാൽ അവൾ സ്ത്രീസ്വരൂപത്തിൽ ഓരോ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിലും പ്രത്യക്ഷമാവുന്നു. ആ ദിവ്യസ്ത്രീയെ ആരാധിക്കുന്നവർക്കു അവൾ ഭർത്താവിനും മക്കൾക്കും പ്രതിബദ്ധയായ ഭാര്യയും മാതാവും ആകുന്നു. അവൾ തന്നെ ആദിപ്രകൃതിയാണ്, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സമഗ്രതയെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവൾ. അവൾ ജീവന്റെ അധിപതിയായ ദേവിയാണ്, കൃഷ്ണന്റെ സ്വത്തായ പരമാത്മാവിന്റെ ശക്തിയാണ്. നാരായണന്റെ പ്രിയയായ ലക്ഷ്മി സമസ്ത ഐശ്വര്യത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമാണ്. വേദങ്ങളുടെ മാതാവായ സാവിത്രി ബ്രഹ്മാവിന് പ്രിയങ്കരിയുമാണ്, ആരാധ്യയുമാണ്. ഇങ്ങനെ, ബ്രഹ്മവൈവർത പുരാണത്തിലെ ബ്രഹ്മഖണ്ഡത്തിൽ, സൌതി-ശൗനകസംവാദത്തിൽ, "ഭഗവാന്റെ സ്തുതിയുടെ സ്വഭാവവിവരണം" എന്ന മുപ്പതാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. ശ്രീഗണപതിയെ വന്ദിച്ച്, ഇനി കഥ തുടരുന്നു: സാവിത്രി സൃഷ്ടിക്കാലത്ത് അഞ്ചു വകഭേദങ്ങളിലായി പ്രകൃതിയായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. അവൾ ആരാൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു? അവൾ ആരാണ്? അവളെക്കുറിച്ചും അവളെ ആരാധിക്കാനുള്ള ശരിയായ മാർഗ്ഗവും ആരാണ് അറിയുന്നത്? നാരായണൻ പറഞ്ഞു: "ധർമ്മന്റെ വായിൽ നിന്ന് ഞാൻ കേട്ടതിൽ നിന്ന് അല്പം പറയാം. 'പ്ര' എന്ന ഉപസർഗം ഉത്തമത്വം സൂചിപ്പിക്കുന്നു, 'കൃതി' സൃഷ്ടി എന്നർത്ഥം നൽകുന്നു. ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ 'പ്ര' എന്നത് സത്ത്വഗുണത്തിന്റെ ഉന്നതതയും ശ്രേഷ്ഠതയും സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. മൂന്നു ഗുണങ്ങളാൽ യുക്തയായ, എല്ലാ ശക്തികളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നവളാണ് അവൾ. 'പ്ര' ആദിയിൽ വന്നു, 'കൃതി' സൃഷ്ടി എന്നർത്ഥം നൽകുന്നു. യോഗശക്തിയാൽ, ആത്മാവ് സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. അവൾ ബ്രഹ്മസ്വരൂപവും, ശാശ്വതമായ മായയും ആകുന്നു. അതുകൊണ്ടു പരമയോഗി, സ്ത്രീ-പുരുഷ ഭേദം കാണുന്നില്ല. സ്വഇച്ഛയാൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം, അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ അഞ്ചുവിധത്തിലുള്ള സൃഷ്ടികൾ വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു. ഗണേശന്റെ മാതാവായ ദുർഗ്ഗാ, ശിവസ്വരൂപിണിയും ശിവന്റെ പ്രിയവുമായവളാണ്. ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവതകളും ഋഷിമാരും മനുമാരും അവളെ എപ്പോഴും ആരാധിക്കുന്നു. അവൾ മഹത്വം, മംഗളം, ധർമ്മം, ഐശ്വര്യം, സത്യം, പുണ്യം എന്നിവ നൽകുന്നു. ദുരിതത്തിലായവരെ, ദരിദ്രരെയോ അഭയം പ്രാപിച്ചവരെയോ രക്ഷിക്കാൻ അവൾ എപ്പോഴും സജ്ജയാണു. അവൾ എല്ലാ ശക്തികളുടെയും സാക്ഷാത്കാരവും, ഭഗവാന്റെ സ്ഥിരമായ ഊർജ്ജവുമാണ്. ബുദ്ധി, ഉറക്കം, വിശപ്പു, ദാഹം, നിഴൽ, മന്ദത്വം, കരുണ, ഓർമ്മ, സംതൃപ്തി, പോഷണം, ലക്ഷ്മി, ഉപജീവനം, മാതൃത്വം എന്നിവയും അവളുടെ രൂപങ്ങളാണ്. ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ അവളുടെ ഗുണങ്ങൾ പരമ്പരാഗതമായി സംക്ഷിപ്തമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. ശുദ്ധസത്ത്വസ്വരൂപയായ പത്മ, പരമാത്മാവിന്റെ സ്വത്താണ്. അവൾ സൗന്ദര്യവതിയുമാണ്, നിയന്ത്രിതയുമാണ്, അത്യന്തം ശാന്തയുമാണ്, ഗുണമൂർത്തിയുമാണ്, സമസ്ത മംഗളങ്ങളുടെ സ്രോതസ്സുമാണ്. അവൾ അസക്തയാണെങ്കിലും ഭർത്താവിനോടു അനുരാഗമുള്ളവളാണ്, എല്ലാവരിലും ശ്രേഷ്ഠയും ഭർത്താവിനോടു പ്രതിബദ്ധയുമാണ്. അവൾ എല്ലാ വിളവുകളുടെ സാരവും സകല ജീവിജാലങ്ങൾക്കും പോഷകസ്വരൂപവുമാണ്.