ബ്രഹ്മവൈവർത്ത പുരാണത്തിൽ, പരമാത്മാവിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവ് രചിച്ച ശ്രീകൃഷ്ണ സ്തുതി ഉദിച്ചുവന്നു. സർവ്വാത്മാവായ കൃഷ്ണൻ എല്ലാറ്റിനും സാക്ഷിയാണ്, സർവ്വജ്ഞനാണ്—സകല ജന്തുക്കളുടെയും പ്രവർത്തികളുടെയും അകത്തു അറിവുള്ളവൻ. ധർമ്മത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരിയായ, ധർമ്മസ്വരൂപനായ, ധർമ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവനും ധർമ്മം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നവനുമാണ് അദ്ദേഹം. ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ സന്നിധിയിൽ ഭക്തിപരവശനായി ഭുമിയിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചുകൊണ്ട് ധർമ്മം കൃഷ്ണനെ അഭിവാദ്യമായി വിളിച്ചു: “കൃഷ്ണ, വിഷ്ണു, വാസുദേവ, പരമാത്മാ, പ്രഭോ! ഗോവിന്ദ, ഗോവാലരുടെ നാഥാ, ഗോപികളുടെ പ്രഭു, പശുക്കളുടെ രക്ഷകനും ശക്തശാലിയും! പശുക്കളുടെയും ഗോവാലരുടെയും ഗോപികളുടെയും നടുവിൽ വസിക്കുന്നവൻ, പരമപുരുഷൻ, ശ്രേഷ്ഠൻ!” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ധർമ്മം അത്യുത്തമമായ രത്നാസനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് നിന്നു. അപ്പോൾ ധർമ്മന്റെ വായിൽ നിന്ന് ഇരുപത്തിഞ്ച് നാമങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ടു. മരണസമയത്ത് ഹരിയുടെ നാമം ഉച്ചരിക്കുന്നവന് ആഗ്രഹിച്ച ലക്ഷ്യം നിർബന്ധമായും ലഭിക്കുന്നു. ധർമ്മം എപ്പോഴും കൃഷ്ണനോട് ചേർന്നിരിക്കുന്നു; അധർമ്മത്തോടു യാതൊരു ആസക്തിയും അവനില്ല. അവനെ കണ്ടാൽ പാപങ്ങൾ ഭയത്തോടെ ഓടി മറയുന്നു. ഇങ്ങനെ ധർമ്മം ശ്രീകൃഷ്ണനെ സ്തുതിച്ച ശേഷം, ധർമ്മത്തിന്റെ ഇടത് വശത്ത് ഒരു കന്യക പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. തുടർന്ന്, അവൾ പരമാത്മാവിന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നും ഉദിച്ചുവന്നു. അവളുടെ തേജസ് പത്തിരുപതുംചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെയാണ്; അവളുടെ കണ്ണുകൾ ശരദ്കാലത്തിലെ വിരിഞ്ഞ താമരപൂക്കളെപ്പോലെയാണ്. മൃദുലമായ പുഞ്ചിരിയോടെ, മനോഹരമായ പല്ലുകൾക്കുടമ, ശ്യാമവർണ്ണം, സകലസുന്ദരിമാരിലും ശ്രേഷ്ഠയായ സുന്ദരിയാണ് അവൾ. വാക്കുകളുടെ ദേവതയും കവിളുടെ ആരാധ്യയും ആയ ഈ ദേവി, ഗോവിന്ദന്റെ മുമ്പിൽ സന്തോഷത്തോടെ നില്ക്കെ, ആദ്യംകൂടി അവൾ ഗാനം ആലപിച്ചു. ഓരോ കല്പയിലും ഓരോ യുഗങ്ങളിലും കൃഷ്ണൻ നടത്തിയ മഹാത്മ്യങ്ങൾ അവൾ പാടിത്തുടങ്ങി. അവൾ, സർവ്വാലങ്കാരങ്ങളാൽ ശോഭയുള്ള രത്നാസനത്തിൽ ഇരുന്നവനെയും രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അണിഞ്ഞവനെയും സ്തുതിച്ചു: “രാസനൃത്തത്തിന്റെ പ്രഭു, രാസനൃത്തം നടത്തുന്നവൻ, രാസരജ്ഞിയുടെ പരമേശ്വരൻ! രാസനൃത്തത്തിൽ തളർന്നവൻ രാസാനുഭവത്തിൽ ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു.” അവനെ നമസ്കരിച്ചു, സന്തോഷഭരിതമായ മുഖത്തോടെ അവൾ അവിടെ നില്ക്കുന്നു. വാണി രചിച്ച ഈ സ്തുതി പ്രഭാതത്തിൽ ഉണർന്നപ്പോൾ ആവർത്തിക്കുന്നവർക്കു മഹാഫലങ്ങൾ ലഭിക്കും. അങ്ങനെ കൃഷ്ണന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ഉദിച്ച വാണിയുടെ ഈ ശ്രീകൃഷ്ണസ്തുതി ബ്രഹ്മവൈവർത്തത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പീതാംബരധാരിണിയായ, പുഞ്ചിരിയോടെ, യൗവനപൂർണ്ണയായ ഈ ദേവി, ദേവതകളിൽ ദൈവസൗഭാഗ്യവും രാജാക്കന്മാരിൽ രാജസൗഭാഗ്യവും തന്നെയാണ്. അവൾ ഹരിയുടെ മുമ്പിൽ, പരമാത്മാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ നില്ക്കുന്നു. മഹാലക്ഷ്മി പറഞ്ഞു: “സത്യത്തിന്റെ ആധാരനായവനേ, സത്യജ്ഞനായവനേ, സത്യത്തിൽ നിശ്ചലനായവനേ, നമസ്കാരം!” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ശ്രീഹരിയെ നമസ്കരിച്ച് മഹാലക്ഷ്മി സുഖാസനത്തിൽ ഇരുന്നു. അതിന് ശേഷം അവൾ പരമാത്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ഉദിച്ചു. അവളുടെ വർണ്ണം ഉരുകിയ പൊന്നുപോലെയും, തേജസ് പത്തിരുപതു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയും. ചുവപ്പു വസ്ത്രം ധരിച്ചിട്ടുള്ള, രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ദേവിയാണ് അവൾ. അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട എല്ലാ ശക്തികളുടെയും അധിപൻ കൃഷ്ണനാണ്. ലോകങ്ങളുടെ പരമമ്മയായ ഈ ദേവി കൃഷ്ണന്റെ സ്വശക്തിസ്വരൂപമാണ്. ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, പദ്മം, ജപമാല, കമണ്ഡലം—ഇവയൊക്കെയും, നാരായണാസ്ത്രം, ബ്രഹ്മാസ്ത്രം, രുദ്രാസ്ത്രം, പാശുപതാസ്ത്രം എന്നിവയുമെടുത്ത്, കൃഷ്ണന്റെ മുമ്പിൽ ആ ദേവി സന്തോഷത്തോടെ അവനെ സ്തുതിച്ചു. പ്രകൃതി പറഞ്ഞു: “സകലശക്തികളാൽ സമ്പന്നമായ ഈ ജഗത് എന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, ശക്തി കൊണ്ടു ഞാൻ ഈ ലോകത്ത് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. നീ സൃഷ്ടിച്ചതായതിനാൽ ഇതിന് സ്വതന്ത്രതയില്ല; ലോകങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥാധിപൻ നീയാണു. സൃഷ്ടിക്കായി നീ സ്രഷ്ടാവാണ്; സംഹാരത്തിനായി നീ സംഹാരകനാണ്; ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു കണികയുടെ സമയത്തിനകത്ത് തന്നെ ലയവും വരുന്നു. ഈ അനന്തമായ ശക്തിയെ വിവരിക്കാൻ ആര്യ്ക്ക് കഴിയുമോ, പ്രഭോ?” ഇങ്ങനെ, ബ്രഹ്മവൈവർത്തത്തിൽ പരമാത്മാവായ കൃഷ്ണന്റെ മഹത്വം, ധർമ്മം, വാണി, ലക്ഷ്മി, പ്രകൃതി എന്നിവരുടെ സ്തുതികൾകൊണ്ട് പ്രകാശിതമായി.