ಆಬಾಲ್ಯಾತ್ಸಂಗಿನೀ ಶಶ್ವಚ್ಛಯನೇ ಭೋಜನೇ ರಣೇ
ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅವಳು ನನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿದ್ದಳು, ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಊಟದಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ಸದಾ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಳು.
ತ್ವಯಾ ನ ದೃಷ್ಟಂ ಯುದ್ಧಂ ಮೇ ಪುರೇಯಂ ಶೋಚನಾ ಸ್ಥಿತಾ
ನೀನು ನನ್ನ ಪಟ್ಟಣದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೋಡಿಲ್ಲ; ನಾನು ದುಃಖದಲ್ಲೇ ಇದ್ದೇನೆ.
ಕಾಲೇ ಸಿಂಹಃ ಸೃಗಾಲಂ ಚ ಸೃಗಾಲಃ ಸಿಂಹಮೇವ ಚ
ಕಾಲ ಬದಲಾದಾಗ ಸಿಂಹವು ನರಿ ಆಗಬಹುದು, ನರಿಯೂ ಸಿಂಹವಾಗಬಹುದು.
ಮಹಿಷಂ ಮಕ್ಷಿಕಾ ಕಾಲೇ ಗರುಡಂ ಚ ತಥೋರಗಃ
ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಿಷವು ಈಗೆಯಾಗಬಹುದು, ನಾಗನು ಗರುಡನಾಗಬಹುದು.
ಇನ್ದ್ರಂ ಚ ಮಾನವಃ ಕಾಲೇ ಕಾಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಮರಿಷ್ಯತಿ
ಮಾನವನೇ, ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ಇಂದ್ರನೂ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ.
ಮರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಸುರಾಃ ಸರ್ವೇ ತ್ರಿಲೋಕಸ್ಥಾಶ್ಚರಾಚರಾಃ
ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು, ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಕಾಲಸ್ಯ ಕಾಲಃ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಃ ಸ್ರಷ್ಟುಃ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಯಥೇಚ್ಛಯಾ
ಕಾಲಕ್ಕೂ ಕಾಲವಾದವರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು; ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಗೂ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವವನು.
ಮಹಾಸ್ಥೂಲಾತ್ಸ್ಥೂಲತಮಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತ್ಸೂಕ್ಷ್ಮತಮಃ ಕೃಶಃ
ಅವನು ಮಹಾಸ್ಥೂಲನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡವನು, ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮನಿಗಿಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮನು, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣವನೂ ಹೌದು.
ತತಃ ಕ್ಷುದ್ರವಿರಾಡ್ ಜಾತಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಕಾರಣಂ ಪರಮ್ 3.40.
ಆತನಿಂದ ಪುನಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವಿರಾಟ್ ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಮ ಕಾರಣ.
ನಾಭೇಃ ಕಮಲದಣ್ಡಸ್ಯ ಯೋಽನ್ತಂ ನ ಪ್ರಾಪ ಯತ್ನತಃ
ನಾಭಿಯಿಂದ ಹೊರಟ ಕಮಲದ ದಂಡದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಅವನು ತಲುಪಲಿಲ್ಲ.
ತಪಶ್ಚಕ್ರೇ ತತಸ್ತತ್ರ ಲಕ್ಷವರ್ಷಂ ಚ ವಾಯುಭುಕ್
ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಾಯುವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸಿ ಲಕ್ಷ ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
ಗೋಪಗೋಪೀಪರಿವೃತಂ ದ್ವಿಭುಜಂ ಮುರಲೀಧರಮ್
ಅವನು ಗೋವಿಗೋವಿಯರೊಂದಿಗೆ ಇರುವ, ಎರಡು ಕೈಗಳಿರುವ ಮೂರಳಿಗೃಹಸ್ಥನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾಽನುಜ್ಞಾಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಚ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮನ ಮಾಡಿ ಬಿದ್ದನು.
ಯಃ ಶಿವಃ ಸೃಷ್ಟಿಸಂಹರ್ತ್ತಾ ಸ ಚ ಸ್ರಷ್ಟುರ್ಲಲಾಟಜಃ
ಯಾರು ಶಿವನು, ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯಕಾರನು, ಅವನೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಲಲಾಟದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು.
ಸೃಷ್ಟಿಕಾರಣಭೂತಾಶ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಮಹೇಶ್ವರಾಃ
ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ವರರು ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ತೇಽಪಿ ದೇವಾಃ ಪ್ರಾಕೃತಿಕಾಃ ಪ್ರಾಕೃತಶ್ಚ ಮಹಾವಿರಾಟ್
ಆ ದೇವತೆಗಳೂ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದವರು; ಮಹಾವಿರಾಟ್ ಕೂಡ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ.
ನ ಶಕ್ತಃ ಪರಮೇಶೋಽಪಿ ತಾಂ ಶಕ್ತಿಂ ಪ್ರಕೃತಿಂ ವಿನಾ
ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪರಮೇಶ್ವರನೂ ಏನು ಮಾಡಲಾಗದು.
ಸಾ ಚ ಕೃಷ್ಣೇ ತಿರೋಭೂಯ ಸೃಷ್ಟಿಸಂಹಾರಕಾರಕೇ
ಆ ಶಕ್ತಿ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದಾಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕುಲಾಲಶ್ಚ ಕಟಂ ಕರ್ತುಂ ಯಥಾಽಶಕ್ತೋ ಮೃದಂ ವಿನಾ 3.40.
ಹಾಗೆಯೇ, ಮಣ್ಣಿಲ್ಲದೆ ಕುಂಭಾರನು ಹಂಡವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗದು.
ಸಾ ಚ ಶಕ್ತಿಃ ಸೃಷ್ಟಿಕಾಲೇ ಪಞ್ಚಧಾ ಚೇಶ್ವರೇಚ್ಛಯಾ
ಆ ಶಕ್ತಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಐದು ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾಣಾಧಿಷ್ಠಾತೃದೇವೀ ಯಾ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮನಃ
ಆಕೆ ಜೀವಶಕ್ತಿಗೆ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ದೇವಿ; ಕೃಷ್ಣನ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಸೇರಿದವಳು.
ಐಶ್ವರ್ಯ್ಯಾಧಿಷ್ಠಾತೃದೇವೀ ಸರ್ವಮಙ್ಗಲಕಾರಿಣೀ
ಆಕೆ ಐಶ್ವರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ದೇವಿ; ಎಲ್ಲ ಶುಭವನ್ನು ನೀಡುವವಳು.
ವಿದ್ಯಾಧಿಷ್ಠಾತೃದೇವೀ ಯಾ ಪರಮೇಶಸ್ಯ ದುರ್ಲಭಾ
ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ದೇವಿ, ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗದವರು.
ಬುದ್ಧ್ಯಧಿಷ್ಠಾತೃದೇವೀ ಯಾ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಸ್ವರೂಪಿಣೀ
ಬುದ್ಧಿಗೆ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ದೇವಿ, ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳ ರೂಪವಾಳೆ.
ವಾಗಧಿಷ್ಠಾತೃದೇವೀ ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನಪ್ರದಾ ಸದಾ
ಮಾತಿಗೆ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ದೇವಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೊಡುವವಳು.
ಪಞ್ಚಧಾಽಽದೌ ಸ್ವಯಂ ದೇವೀ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿರೀಶ್ವರೀ
ಆದಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಿ ತಾನೇ ಐದು ಭಾಗಗಳಾಗಿ, ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿಯಾಗಿ, ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಅಧಿಪತಿಯಾದಳು.
ಯೋಷಿತಃ ಪ್ರಕೃತೇರಂಶಾಃ ಪುಮಾಂಸಃ ಪುರುಷಸ್ಯ ಚ
ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಭಾಗಗಳು, ಗಂಡುಗಳು ಪುರುಷನ ಭಾಗಗಳು.
ಸೃಷ್ಟಿಶ್ಚ ಪ್ರತಿವಿಶ್ವೇಷು ಬ್ರಹ್ಮನ್ಬ್ರಹ್ಮೋದ್ಭವಾ ಸದಾ
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿಯೂ ಸೃಷ್ಟಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ದತ್ತದತ್ತಂ ಜ್ಞಾನಮಿದಂ ರಾಮ ಮಹ್ಯಂ ಚ ಪುಷ್ಕರೇ 3.40.
ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾನು ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಪಡೆದೂ ಕೊಟ್ಟೂ ಇದ್ದೆ, ರಾಮಾ.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಕಾರ್ತ್ತವೀರ್ಯ್ಯಶ್ಚ ರಾಮಂ ನತ್ವಾ ಚ ಸಸ್ಮಿತಃ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಕಾರ್ತವೀರ್ಯನು ರಾಮನಿಗೆ ನಮನ ಮಾಡಿ, ನಗುತ್ತಾ ಬಾಗಿದನು.