ಮಹಾದೇವ ಉವಾಚ ನಿರ್ಲಿಪ್ತಂ ಪರಮಾತ್ಮಾನಂ ನಮಾಮ್ಯಖಿಲಕಾರಣಮ್
ಮಹಾದೇವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಎಲ್ಲದರ ಕಾರಣವಾದ, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಕೂಡ ಲಿಪ್ತನಾಗಿರದ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನಾನು ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಸ್ಥೂಲಾತ್ಸ್ಥೂಲತಮಂ ದೇವಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತ್ಸೂಕ್ಷ್ಮತಮಂ ಪರಮ್
ಅವರು ಸ್ಥೂಲಕ್ಕಿಂತ ಸ್ಥೂಲರೂ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂ, ಪರಮರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಕಾರಂ ಚ ನಿರಾಕಾರಂ ಸಗುಣಂ ನಿರ್ಗುಣಂ ಪ್ರಭುಮ್
ಆ ದೇವರು ರೂಪವಂತನೂ ರೂಪವಿಲ್ಲದವನೂ, ಗುಣಗಳಿರುವವನೂ ಗುಣರಹಿತನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಅತೀವ ಕಮನೀಯಂ ಚ ರೂಪಂ ನಿರುಪಮಂ ವಿಭುಮ್ 3.32.
ಅವರ ರೂಪ ತುಂಬಾ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಹೋಲಿಕೆ ಇಲ್ಲದಂತಹದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವದು.
ಕರ್ಮ್ಮಣಃ ಕರ್ಮರೂಪಂ ತಂ ಸಾಕ್ಷಿಣಂ ಸರ್ವಕರ್ಮಣಃ
ಅವನು ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳಿಗೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವ, ಕರ್ಮವೇ ರೂಪವಾದವನು.
ಸ್ರಷ್ಟಾ ಪಾತಾ ಚ ಸಂಹರ್ತಾ ಕಲಯಾ ಮೂರ್ತಿಭೇದತಃ
ತಾನೇ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಪೋಷಕ ಮತ್ತು ಸಂಹಾರಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕೃತಿರೂಪಶ್ಚ ಮಾಯಯಾ ಚ ಸ್ವಯಂ ಪುಮಾನ್
ಅವನು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕೃತಿಯಾಗಿ, ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಪುರುಷನಾಗಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ.
ಸ್ತ್ರೀಪುನ್ನಪುಂಸಕಂ ರೂಪಂ ಯೋ ಬಿಭರ್ತಿ ಸ್ವಮಾಯಯಾ
ಅವನು ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಹೆಣ್ಣು, ಗಂಡು ಮತ್ತು ನಪುಂಸಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತಾರಕಂ ಸರ್ವದುಃಖಾನಾಂ ಸರ್ವಕಾರಣಕಾರಣಮ್
ಅವನು ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಮೂಲ ಕಾರಣ.
ತೇಜಸ್ವಿನಾಂ ರವಿರ್ಯೋ ಹಿ ಸರ್ವಜಾತಿಷು ವಾಡವಃ
ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ ಅವನು ಸೂರ್ಯನು, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಗ್ನಿಯಾಗಿದೆ.
ರುದ್ರಾಣಾಂ ವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ಚ ಜ್ಞಾನಿನಾಂ ಯೋ ಹಿ ಶಙ್ಕರಃ
ರುದ್ರರಲ್ಲಿ, ವೈಷ್ಣವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಶಂಕರನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಪ್ರಜಾಪತೀನಾಂ ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಕಪಿಲಃ ಸ್ವಯಮ್
ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಸಿದ್ಧರಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಪಿಲನು.
ದೇವಾನಾಂ ಯೋ ಹಿ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ದೇವೀನಾಂ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಸ್ವಯಮ್ ನಾರೀಣಾಂ ಶತರೂಪಾ ಚ ಬಹುರೂಪಂ ನಮಾಮ್ಯಹಮ್
ದೇವರಲ್ಲಿ ಅವನು ವಿಷ್ಣು, ದೇವಿಯರಲ್ಲಿ ಅವನು ಪ್ರಕೃತಿ, ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಅವನು ಶತರೂಪಾ; ಅನೇಕ ರೂಪಗಳವನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಋತೂನಾಂ ಯೋ ವಸನ್ತಶ್ಚ ಮಾಸಾನಾಂ ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷಕಃ 3.32.
ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ವಸಂತ, ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಾರ್ಗಶಿರ.
ಸಾಗರಃ ಸರಿತಾಂ ಯಶ್ಚ ಪರ್ವತಾನಾಂ ಹಿಮಾಲಯಃ
ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಾಗರ, ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಹಿಮಾಲಯ.
ಪತ್ರಾಣಾಂ ತುಲಸೀಪತ್ರಂ ದಾರುರೂಪೇಷು ಚನ್ದನಮ್
ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ತುಳಸಿಯ ಎಲೆ, ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಚಂದನ.
ಪುಷ್ಪಾಣಾಂ ಪಾರಿಜಾತಶ್ಚ ಸಸ್ಯಾನಾಂ ಧಾನ್ಯಮೇವ ಚ
ಹೂಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಾರಿಜಾತ, ಧಾನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಕ್ಕಿ.
ಐರಾವತೋ ಗಜೇನ್ದ್ರಾಣಾಂ ವೈನತೇಯಶ್ಚ ಪಕ್ಷಿಣಾಮ್
ಗಜೇಂದ್ರರಲ್ಲಿ ಅವನು ಐರಾವತ, ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಗರುಡ.
ತೈಜಸಾನಾಂ ಸುವರ್ಣಂ ಚ ಧಾನ್ಯಾನಾಂ ಯವ ಏವ ಚ
ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಚಿನ್ನ, ಧಾನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಜೋಳ.
ಯಕ್ಷಾಣಾಂ ಚ ಕುಬೇರೋ ಯೋ ಗ್ರಹಾಣಾಂ ಚ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ
ಯಕ್ಷರಲ್ಲಿ ಅವನು ಕುಬೇರ, ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಬೃಹಸ್ಪತಿ.
ವೇದಸಂಘಶ್ಚ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಾಂ ಪಣ್ಡಿತಾನಾಂ ಸರಸ್ವತೀ
ವೇದಗಳ ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಶಾಸ್ತ್ರ, ಪಂಡಿತರಲ್ಲಿ ಅವನು ಸರಸ್ವತಿ.
ಮನ್ತ್ರಾಣಾಂ ವಿಷ್ಣುಮನ್ತ್ರಶ್ಚ ತೀರ್ಥಾನಾಂ ಜಾಹ್ನವೀ ಸ್ವಯಮ್
ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ವಿಷ್ಣುಮಂತ್ರ, ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಗಂಗೆಯೇ.
ಬಲಂ ಯೋ ವೈ ಬಲವತಾಂ ಮನೋ ವೈ ಶೀಘ್ರಗಾಮಿನಾಮ್ 3.32.
ಬಲಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿ ಇರುವವನು, ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಾಗಿ ಇರುವವನು,
ಜ್ಞಾನದಾತಾ ಗುರೂಣಾಂ ಚ ಮಾತೃರೂಪಶ್ಚ ಬನ್ಧುಷು । ಮಿತ್ರೇಷು ಜನ್ಮದಾತಾ ಯಸ್ತಂ ಸಾರಂ ಪ್ರಣಮಾಮ್ಯಹಮ್
ಗುರುಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೊಡುವವನು, ಬಂಧುಗಳಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಇರುವವನು, ಸ್ನೇಹಿತರಲ್ಲಿ ಜನ್ಮವನ್ನು ನೀಡುವವನು—ಆ ಸಾರ್ಥಕಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಾನು ವಂದನೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
ಶಿಲ್ಪಿನಾಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ಯಃ ಕಾಮದೇವಶ್ಚ ರೂಪಿಣಾಮ್
ಕಾರಿಗರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಾಗಿ ಇರುವವನು, ಸುಂದರರಲ್ಲಿ ಕಾಮದೇವನಾಗಿ ಇರುವವನು,
ಪ್ರಿಯೇಷು ಪುತ್ರರೂಪೋ ಯೋ ನೃಪರೂಪೋ ನರೇಷು ಚ
ಪ್ರಿಯಜನರಲ್ಲಿ ಮಗನಾಗಿ ಇರುವವನು, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ರಾಜನಾಗಿ ಇರುವವನು,
ಧರ್ಮ್ಮಃ ಕಲ್ಯಾಣಬೀಜಾನಾಂ ವೇದಾನಾಂ ಸಾಮವೇದಕಃ
ಮಂಗಳದ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವಾಗಿ ಇರುವವನು, ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮವೇದನಾಗಿ ಇರುವವನು,
ಜಲೇ ಶೈತ್ಯಸ್ವರೂಪೋ ಯೋ ಗನ್ಧರೂಪಶ್ಚ ಭೂಮಿಷು
ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತಂಪಿನ ಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಇರುವವನು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧವಾಗಿ ಇರುವವನು,
ಕ್ರತೂನಾಂ ರಾಜಸೂಯೋ ಯೋ ಗಾಯತ್ರೀ ಛನ್ದಸಾಂ ಚ ಯಃ
ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಸೂಯಯಜ್ಞನಾಗಿ ಇರುವವನು, ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಯತ್ರಿಯಾಗಿ ಇರುವವನು,
ಕ್ಷೀರಸ್ವರೂಪೋ ಗವ್ಯಾನಾಂ ಪವಿತ್ರಾಣಾಂ ಚ ಪಾವಕಃ
ಹಸುವಿನಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ರೂಪನಾಗಿ ಇರುವವನು, ಪವಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವವನಾಗಿ ಇರುವವನು,