ವಿಪ್ರೋ ರೋಷೇಣ ತತ್ಯಾಜ ತಂ ಚ ಪುತ್ರಂ ಸ್ವಕಾಮಿನೀಮ್ 1.10.
ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನೂ ಪ್ರಿಯತಮೆಯನ್ನೂ ತೊರೆದನು.
ಪುತ್ರಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಶಾಸ್ತ್ರಂ ಚ ಪಾಠಯಾಮಾಸ ಯತ್ನತಃ
ಆತನು ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಹಳ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಕಲಿಸಿದನು.
ವಿಪ್ರಶ್ಚ ವೇತನಾಜ್ಯೋತಿರ್ಗಣನಾಚ್ಚ ನಿರನ್ತರಮ್
ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸದಾ ವೇತನ ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದನು.
ಲೋಭೀ ವಿಪ್ರಶ್ಚ ಶೂದ್ರಾಣಾಮಗ್ರೇ ದಾನಂ ಗೃಹೀತವಾನ್
ಆ ಲೋಭಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಶೂದ್ರರ ಮುಂದೆ ದಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದನು.
ಕಶ್ಚಿತ್ಪುಮಾನ್ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞೇ ಯಜ್ಞಕುಣ್ಡಾತ್ಸಮುತ್ಥಿತಃ
ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞದ ವೇಳೆ ಯಜ್ಞಕುಂಡದಿಂದ ಹೊರಬಂದನು.
ಪುರಾಣಂ ಪಾಠಯಾಮಾಸ ತಂ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಕೃಪಾನಿಧಿಃ
ಆತನಿಗೆ ದಯೆಯ ಮೂರ್ತಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಪುರಾಣವನ್ನು ಕಲಿಸಿದನು.
ವೈಶ್ಯಾಯಾಂ ಸೂತವೀರ್ಯ್ಯೇಣ ಪುಮಾನೇಕೋ ಬಭೂವ ಹ
ಒಬ್ಬ ವೈಶ್ಯೆಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಸೂತಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಏವಂ ತೇ ಕಥಿತಃ ಕಿಂಚಿತ್ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಜಾತಿನಿರ್ಣಯ
ಈ ರೀತಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ಸಬನ್ಧೋ ಯೇಷು ಯೇಷಾಂ ಯಃ ಸರ್ವಜಾತಿಷು ಸರ್ವತಃ
ಯಾರಿಗೆ ಯಾರ ಸಂಬಂಧ ಎಲ್ಲ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೇಗಿದೆಯೋ—
ಪಿತಾ ತಾತಸ್ತು ಜನಕೋ ಜನ್ಮದಾತಾ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ
ತಂದೆ, ತಾತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವನು, ಅವನೇ ಜನ್ಮದಾತ.
ಪಿತಾಮಹಃ ಪಿತೃಪಿತಾ ತತ್ಪಿತಾ ಪ್ರಪಿತಾಪಹಃ 1.10.
ತಂದೆಯ ತಂದೆ ಪಿತಾಮಹ, ಅವನ ತಂದೆ ಪ್ರಪಿತಾಮಹ.
ಮಾತಾಮಹಃ ಪಿತಾ ಮಾತುಃ ಪ್ರಮಾತಾಮಹ ಏವ ಚ
ತಾಯಿಯ ತಂದೆ ಮಾತಾಮಹ, ಅವನ ತಂದೆ ಪ್ರಮಾತಾಮಹ.
ಪಿತಾಮಹೀ ಪಿತುರ್ಮಾತಾ ತಚ್ಛ್ವಶ್ರೂಃ ಪ್ರಪಿತಾಮಹೀ
ತಂದೆಯ ತಾಯಿ ಪಿತಾಮಹಿ, ಅವಳ ಅತ್ತೆ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಿ.
ಮಾತಾಮಹೀ ಮಾತೃಮಾತಾ ಮಾತೃತುಲ್ಯಾ ಚ ಪೂಜಿತಾ
ತಾಯಿಯ ತಾಯಿ ಮಾತಾಮಹಿ, ತಾಯಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುವಳು.
ವೃದ್ಧಮಾತಾಮಹೀ ಜ್ಞೇಯಾ ಪತ್ಪಿತುಃ ಕಾಮಿನೀ ತಥಾ
ಹಳೆಯ ತಾಯಿಯ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆಯ ತಂದೆಯ ಹೆಂಡತಿ ಇವರನ್ನು ಕೂಡ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಪಿತೃಷ್ವಸಾ ಪಿತುರ್ಮಾತೃಷ್ವಸಾ ಮಾತುಸ್ಸ್ವಸಾ ಸ್ಮೃತಾ
ತಂದೆಯ ಅಕ್ಕ, ತಾಯಿಯ ಅಕ್ಕ, ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಸಹೋದರಿ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಧನಭಾಗ್ವೀರ್ಯ್ಯಜಶ್ಚೈವ ಪುಂಸಿ ಜನ್ಯೇ ಚ ವರ್ತ್ತತೇ
ಹಣವಿರುವವನು, ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು, ಹಾಗೆಯೇ ಪುರುಷನ ವಂಶದಲ್ಲೂ ಇವರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಪುತ್ರಪತ್ನೀ ವಧೂ ಜ್ಞೇಯಾ ಜಾಮಾತಾ ದುಹಿತುಃ ಪತಿಃ
ಮಗನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ವಧು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಮಗಳ ಗಂಡನು ಜಾಮಾತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಾನೆ.
ದೇವರಃ ಸ್ವಾಮಿನೋ ಭ್ರಾತಾ ನನಾಂದಾ ಸ್ವಾಮಿನಃ ಸ್ವಸಾ
ದೇವರು ಎಂದರೆ ಗಂಡನ ತಮ್ಮ; ನಂದನಂದಿ ಎಂದರೆ ಗಂಡನ ಸಹೋದರಿ.
ಭಾರ್ಯ್ಯಾ ಜಾಯಾ ಪ್ರಿಯಾ ಕಾನ್ತಾ ಸ್ತ್ರೀ ವ ಪತ್ನೀ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ
ಭಾರ್ಯೆ, ಜಾಯೆ, ಪ್ರಿಯ, ಕಾಂತಾ, ಸ್ತ್ರೀ ಎಂಬ ಪದಗಳು ಹೆಂಡತಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತವೆ.
ಪತ್ನೀಮಾತಾ ತಥಾ ಶ್ವಶ್ರೂಸ್ತತ್ಪಿತಾ ಶ್ವಶುರಃ ಸ್ಮೃತಃ 1.10.
ಹೆಂಡತಿಯ ತಾಯಿ ಶ್ವಶ್ರು, ಅವಳ ತಂದೆ ಶ್ವಶುರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಭಗಿನೀಜೋ ಭಾಗಿನೇಯೋ ಭ್ರಾತೃಜೋ ಭ್ರಾತೃಪುತ್ರಕಃ
ಅಕ್ಕನ ಮಗ, ತಮ್ಮನ ಮಗ, ಮತ್ತು ತಮ್ಮನ ಮೊಮ್ಮಗನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ಯಾಲೀಪತಿಸ್ತು ಭ್ರಾತಾ ಚ ಶ್ವಶುರೈಕತ್ವಹೇತುನಾ
ಶ್ಯಾಲಿಯ ಗಂಡ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಇಬ್ಬರೂ ಶ್ವಶುರನ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಅಂತಹವರಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಅನ್ನದಾತಾ ಭಯತ್ರಾತಾ ಪತ್ನೀತಾತಸ್ತಥೈವ ಚ
ಅನ್ನವನ್ನು ಕೊಡುವವನು, ಭಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವವನು, ಹೆಂಡತಿಯ ತಂದೆ ಕೂಡ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಅನ್ನದಾತುಶ್ಚ ಯಾ ಪತ್ನೀ ಭಗಿನೀ ಗುರುಕಾಮಿನೀ ಮಾತಾ ಚ ತತ್ಸಪತ್ನೀ ಚ ಕನ್ಯಾ ಪುತ್ರಪ್ರಿಯಾ ತಥಾ
ಅನ್ನಕೊಡುವವನ ಹೆಂಡತಿ, ಅಕ್ಕ, ಗುರುಹೆಂಡತಿ, ತಾಯಿ, ಅವಳ ಸಹಭಾರ್ಯೆ, ಕನ್ಯೆ, ಮಗನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಳೂ ಕೂಡ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಮಾತುರ್ಮಾತಾ ಪಿತುರ್ಮಾತಾ ಶ್ವಶ್ರೂಪಿತ್ರೋಃ ಸ್ವಸಾ ತಥಾ
ತಾಯಿಯ ತಾಯಿ, ತಂದೆಯ ತಾಯಿ, ಮತ್ತು ಶ್ವಶ್ರು-ಶ್ವಶುರರ ಸಹೋದರಿ ಕೂಡ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಪೌತ್ರಸ್ತು ಪುತ್ರಪುತ್ರೇ ಚ ಪ್ರಪೌತ್ರಸ್ತತ್ಸುತೇಽಪಿ ಚ
ಪೌತ್ರನು ಎಂದರೆ ಮಗನ ಮಗ, ಪ್ರಪೌತ್ರನು ಅವನ ಮಗ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಕನ್ಯಾಪುತ್ರಶ್ಚ ದೌಹಿತ್ರಸ್ತತ್ಪುತ್ರಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಬಾಂಧವಾಃ
ಮಗಳ ಮಗ, ಮಗಳ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂತಾನರು ಬಂಧುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಭ್ರಾತೃಪುತ್ರಸ್ಯ ಪುತ್ರಾದ್ಯಾಸ್ತೇ ಪುನರ್ಜ್ಞಾತಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ತಮ್ಮನ ಮಗನ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂತಾನರು ಕೂಡ ಬಂಧುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಗುರುಕನ್ಯಾ ಚ ಭಗಿನೀ ಪೋಷ್ಯಾ ಮಾತೃಸಮಾ ಮುನೇ
ಗುರುವಿನ ಮಗಳು, ಅಕ್ಕ, ಮತ್ತು ಪೋಷಿತೆಯಾದ ಹುಡುಗಿಯನ್ನೂ ತಾಯಿಯ ಸಮಾನವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕು, ಮುನಿಯೇ.