ನಾರದ ಉವಾಚ ನಿಪೀತಂ ಚ ಮಹಾಖ್ಯಾನಂ ತ್ವನ್ಮುಖೇನ್ದುವಿನಿಸೃತಮ್
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ನಿಮ್ಮ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಬಾಯಿಂದ ಹರಿದು ಬಂದ ಮಹಾಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಕುಡಿಯುವಂತೆ ಆಲಿಸಿದೆ.
ಅಧುನಾ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಕಿಮುವಾಚ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ
ಈಗ ನಾನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ: ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಏನು ಹೇಳಿದನು?
ಜಗತ್ಕರ್ತಾ ವಿಧಾತಾ ಚ ಕಿಂ ವಾ ತಂ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಸಃ
ಅವನು ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿಸುವ ದೇವರಿಗೆ ಏನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು?
ನಾರಾಯಣ ಉವಾಚ ಪ್ರಣಮ್ಯ ತಸ್ಥೌ ಪುರತೋ ಲಜ್ಜಾವನತಕನ್ಧರಃ
ನಾರಾಯಣನು ಹೇಳಿದನು: ಅವನು ವಂದಿಸಿ, ಮುಗುಳ್ನಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತನು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗುರುಸುತಂ ಶಮ್ಭುರುದತಿಷ್ಠತ್ಕುಶಾಸನಾತ್
ಗುರುವಿನ ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿ, ಶಂಭುನು ಕುಶಾಸನದಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಂತನು.
ಸ್ವಾಸನೇ ವಾಸಯಿತ್ವಾ ವೈ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಕುಶಲಂ ವಚಃ
ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿ, ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿದನು.
ಶ್ರೀಶಙ್ಕರ ಉವಾಚ ಸಾಶ್ರುನೇತ್ರೋ ಲಜ್ಜಿತಶ್ಚ ಭ್ರಾತಸ್ತತ್ಕಾರಣಂ ವದ
ಶ್ರೀಶಂಕರನು ಹೇಳಿದನು: ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ, ಅಣ್ಣಾ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು ಎಂದು ಹೇಳು.
ಕಿಂ ವಾ ತಪಸ್ಯಾ ಹೀನಾ ತೇ ಸನ್ಧ್ಯಾ ಹೀನಾಽಥವಾ ಮುನೇ
ಮುನಿಯೇ, ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಕಡಿಮೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಂಧ್ಯಾ ವಿಧಿ ತಪ್ಪಿದೆಯೇ?
ಕಿಂ ವಾ ಗುರೌ ಭಕ್ತಿಹೀನೋಽಭೀಷ್ಟದೇವೇಽಥವಾ ಗುರೌ
ನಿನ್ನಿಗೆ ಗುರುಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲವೇ? ಅಥವಾ ನಿನ್ನ ಇಷ್ಟದೇವರ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯೇ? ಅಥವಾ ಗುರುನ ಮೇಲೆಯೇ?
ಕಿಂ ವಾಽತಿಥಿಸ್ತೇ ವಿಮುಖಃ ಕಿಂ ವಾ ಪೋಷ್ಯಾ ಬುಭುಕ್ಷಿತಾಃ 2.60.೧
ನಿನ್ನ ಅತಿಥಿ ಮುಖ ತೋರಿಸದೇ ಹೋದನೇ? ಅಥವಾ ನಿನ್ನ ಪೋಷ್ಯರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ?
ಸುಶಾಸಿತೋ ನ ಶಿಷ್ಯೋ ವಾ ಕಿಂ ಭೃತ್ಯಾಶ್ಚೋತ್ತರಪ್ರದಾಃ
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದರೂ ಶಿಷ್ಯನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಅಥವಾ ಸೇವಕರು ಹೇಳಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೇ?
ಗರಿಷ್ಠಶ್ಚ ವರಿಷ್ಠಶ್ಚ ಶಶ್ವತ್ಸನ್ತುಷ್ಟ ಮಾನಸ
ಯಾರು ದೊಡ್ಡವರು, ಉತ್ತಮರು, ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಕಿಂ ವಾ ರುಷ್ಟೋಽಭೀಷ್ಟದೇವಃ ಕಿಂ ವಾ ರುಷ್ಟಾಶ್ಚ ವಾಡವಾಃ
ನಿನ್ನ ಇಷ್ಟದೇವರು ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಅಥವಾ ನಿನ್ನ ಕುದುರೆಗಳು ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದವೆಯೇ?
ಕಿಂ ವಾ ತೇ ಬನ್ಧುವಿಚ್ಛೇದೋ ವಿಗ್ರಹೋ ಬಲಿನಾ ಸಹ
ನೀನು ಬಂಧುಗಳಿಂದ ದೂರವಾದೆಯೇ? ಅಥವಾ ಬಲಶಾಲಿಯೊಬ್ಬನ ಜೊತೆ ಜಗಳವಾಗಿದೆಯೇ?
ಕೇನ ತೇ ವಾ ಕೃತಾ ನಿನ್ದಾ ಖಲೈರ್ವಾ ಪಾಪಿಭಿರ್ಮುನೇ
ಓ ಮುನಿಯೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಯಾರು ನಿಂದಿಸಿದ್ದಾರೆ? ದುಷ್ಟರೋ ಅಥವಾ ಪಾಪಿಗಳು ನಿಂದನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಯೋ?
ಬನ್ಧುಸ್ತ್ಯಕ್ತಸ್ತ್ವಯಾ ಕಿಂ ವಾ ವೈರಾಗ್ಯೇಣ ಕ್ರುಧಾಽಥವಾ
ನೀನು ಬಂಧುವನ್ನು ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಅಥವಾ ಕೋಪದಿಂದ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೀಯೇ?
ಗುರುನಿನ್ದಾ ಬನ್ಧುನಿನ್ದಾ ಖಲವಕ್ತ್ರಾಚ್ಛ್ರುತಾಽಥವಾ
ನೀನು ದುಷ್ಟನ ಬಾಯಿಂದ ಗುರು ಅಥವಾ ಬಂಧುಗಳ ನಿಂದನೆ ಕೇಳಿದ್ದೀಯೇ?
ಅಸದ್ವಂಶಪ್ರಜಾತಾನಾಂ ಖಲಾನಾಂ ನಿನ್ದನಂ ತಥಾ
ಕೆಟ್ಟ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರನ್ನೂ, ದುಷ್ಟರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದೂ ಹೀಗೆಯೇ.
ಪರಪ್ರಶಂಸಕಾಃ ಸನ್ತಃ ಪುಣ್ಯವನ್ತೋ ಹಿ ಭಾರತೇ
ಇತರರನ್ನು ಹೊಗಳುವವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪುಣ್ಯವಂತರು ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನರು.
ಪುತ್ರೇ ಯಶಸಿ ತೋಯೇ ಚ ಸಮೃದ್ಧೇ ಚ ಪರಾಕ್ರಮೇ 2.60.
ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ, ಕೀರ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ, ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಶೌರ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ—
ವಚನೇಷು ಚ ಬುದ್ಧೌ ಚ ಸ್ವಭಾವೇ ಚ ಚರಿತ್ರತಃ
ಮಾತಿನಲ್ಲಿ, ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ನಡತೆಯಲ್ಲಿ—
ಯಾದೃಗ್ಯೇಷಾಂ ಚ ಹದಯೇ ತಾದೃಕ್ತೇಷಾಂ ಚ ಮಂಗಲಮ್
ಹೃದಯ ಹೇಗಿದೆಯೋ, ಅವರ ಭಾಗ್ಯವೂ ಹಾಗೆಯೇ.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಚ ಮಹಾದೇವೋ ವಿರರಾಮ ಸ್ವಸಂಸದಿ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಮಹಾದೇವನು ತನ್ನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು.
ಬೃಹಸ್ಪತಿರುವಾಚ ಲೋಕಾಃ ಕರ್ಮವಶಾನ್ನಿತ್ಯಂ ನಾನಾಜನ್ಮಸು ಯತ್ಕೃತಮ್
ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರಪಂಚದ ಜನರು ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದ ಬಲದಿಂದ ಯಾವ ಯಾವ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಿದರೋ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ವಕರ್ಮಣಾಂ ಫಲಂ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಜನ್ತುರ್ಜನ್ಮನಿ ಜನ್ಮನಿ
ಪ್ರಾಣಿಯು ತನ್ನ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೇಚಿದ್ವದನ್ತಿ ದೈವೇನ ಸ್ವಭಾವೇನೇತಿ ಕೇಚನ
ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ವಿಧಿಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ವಯಂ ಚ ಕರ್ಮಜನಕಃ ಕರ್ಮ ವೈ ದೈವಕಾರಣಮ್
ಕರ್ಮವೇ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ವಿಧಿಯೇ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸ್ವಕರ್ಮಣಾಂ ಚ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಜನ್ತೂನಾಂ ಪ್ರತಿಜನ್ಮನಿ
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಗೂ ಪ್ರತೀ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಕರ್ಮವೇ ಫಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ್ವಕರ್ಮಫಲಭೋಕ್ತಾ ಚ ಜೀವೋ ಹಿ ಸಗುಣಃ ಸದಾ 2.60.
ಯಾವಾಗಲೂ ಗುಣಗಳಿರುವ ಆತ್ಮನೇ ತನ್ನ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನು.
ಸ ಏವಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಸೇವ್ಯಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಚ ಫಲಪ್ರದಃ
ಅದೇ ಆತ್ಮನನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇವಿಸಬೇಕು; ಆತನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವವನು.