ಏವಂ ಗತೇ ಶತಾಬ್ದೇ ಚ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣೇ ಪ್ರಕೃತೇರ್ಲಯಃ
ಹೀಗೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಲಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸರ್ವಾನ್ಸಂಹೃತ್ಯ ಸಾ ಚೈಕಾ ಮಹಾವಿಷ್ಣೋಃ ಪ್ರಸೂಶ್ಚ ಯಾ
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಅವಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತಾಳೆ, ಅವಳೇ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂಲ.
ಬುದ್ಧ್ಯಧಿಷ್ಠಾತೃದೇವೀ ಚ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಸ್ಯೈವ ನಿರ್ಗುಣಾಮ್ 2.54.
ಬುದ್ಧಿಗೆ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ದೇವಿಯೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಗುಣರಹಿತ ರೂಪವೇ.
ಪ್ರಾಣಾಧಿಷ್ಠಾತೃದೇವೀಂ ಚ ಪ್ರೇಮ್ಣಾ ಪ್ರಾಣಾಧಿಕಾಂ ವರಾಮ್
ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ದೇವಿಯು ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯಳೂ, ಅತ್ಯುತ್ತಮಳೂ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ.
ನಾರಾಯಣಶ್ಚ ಶಮ್ಭುಶ್ಚ ಸಂಹೃತ್ಯ ಸ್ವಗಣಾನ್ಬಹೂನ್
ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಶಂಭು ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ಗಣಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದು,
ಗೋಪಾ ಗೋಪ್ಯಶ್ಚ ಗಾವಶ್ಚ ಸವತ್ಸಾಶ್ಚ ನರಾಧಿಪ । ಮಹಾವಿಷ್ಣೌ ವಿಲೀನಾಶ್ಚ ತೇ ಸರ್ವೇ ಕ್ಷುದ್ರವಿಷ್ಣವಃ
ಗೋಪರು, ಗೋಪಿಯರು, ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಕರುಗಳು, ರಾಜನೇ, ಆ ಸಣ್ಣ ವಿಷ್ಣುಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಕೃತಿರ್ಯೋಗನಿದ್ರಾ ಚ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಯನದ್ವಯೇ
ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಯೋಗನಿದ್ರೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ.
ಪ್ರಕೃತೇರ್ವಾಸರೋ ಯಾವನ್ಮಿತಃ ಕಾಲಃ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಃ
ಪ್ರಕೃತಿಯ ದಿನದ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕಾಲವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನತಲ್ಪೇ ಚ ವಹ್ನಿಶುದ್ಧಾಂಶುಕಾರ್ಚಿತೇ
ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ, ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಗೊಂಡ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ,
ಪುನಃ ಪ್ರಜಾಗರೇ ತಸ್ಯ ಸರ್ವಸೃಷ್ಟಿರ್ಭವೇತ್ಪುನಃ
ಅವನು ಮತ್ತೆ ಎದ್ದಾಗ, ಎಲ್ಲ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ತದ್ವನ್ದನಂ ತತ್ಸ್ಮರಣಂ ತಸ್ಯ ಧ್ಯಾನಂ ತದರ್ಚನಮ್ 2.54.
ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವುದು, ಅವನನ್ನು ನೆನೆಸುವುದು, ಅವನ ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಪೂಜೆ.
ಏತತ್ತೇ ಕಥಿತಂ ಸರ್ವಂ ಯದ್ಯನ್ಮೃತ್ಯುಞ್ಜಯಾಚ್ಛ್ರುತಮ್
ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಮೃತ್ತ್ಯುಂಜಯನಿಂದ ಕೇಳಿದಂತೆ.
ಸುಯಜ್ಞ ಉವಾಚ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽನ್ತೇ ವಿಲೀನಶ್ಚ ಸತ್ತ್ವಂ ಮೃತ್ಯುಞ್ಜಯೇ ಶಿವೇ
ಸುಯಜ್ಞನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಯುಷ್ಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ವವು ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಿವೋ ಲೀನೋ ನಿರ್ಗುಣೇ ಚ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣೇ ಪ್ರಾಕೃತೇ ಲಯೇ
ಶಿವನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಲಯದಲ್ಲಿ ಗುಣರಹಿತ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಕಥಂ ಪ್ರಸೂರ್ಮಹಾವಿಷ್ಣೋರ್ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿರೀಶ್ವರೀ
ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಮೂಲವಾದ ಆ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾಳೆ?
ಸುತಪಾ ಉವಾಚ ಸಂಹರ್ತ್ರೀ ಸರ್ವಲೋಕಾನಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಾದೀನಾಂ ನರಾಧಿಪ
ಸುತಪನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನೇ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳೂ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವವಳು ಆ ದೇವಿ.
ಕತಿಧಾ ಮೃತ್ಯುಕನ್ಯಾನಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾಂ ಕೋಟಿಶೋ ಲಯೇ ।। ಕಾಲೇನ ಲೀನಃ ಶಮ್ಭುಶ್ಚ ಸತ್ತ್ವರೂಪೇ ಚ ನಿರ್ಗುಣೇ
ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಅನೇಕ ಬ್ರಹ್ಮರ ಲಯದಲ್ಲಿ ಮೃತ್ಯುಕನ್ಯೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ? ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಶಂಭು ಕೂಡ ಸತ್ವರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಗುಣರಹಿತನಾಗಿಯೂ ಲೀನನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಮೃತ್ಯುಕನ್ಯಾ ಜಿತಾ ಶಶ್ವಚ್ಛಿವೇನ ಗುರುಣಾ ಮಮ
ನನ್ನ ಗುರುವಾದ ಶಿವನು ಸದಾ ಮೃತ್ಯುಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಶಮ್ಭುರ್ನಾರಾಯಣಸ್ಯೈವ ಪ್ರಕೃತೇಶ್ಚ ನರಾಧಿಪ
ರಾಜನೇ, ಶಂಭುನು ನಾರಾಯಣನಿಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಸೇರಿದ್ದಾನೆ.
ಸ್ವಯಂ ಪುಮಾನ್ನಿರ್ಗುಣಶ್ಚ ಕಾಲೇನ ಸಗುಣಃ ಸ್ವಯಮ್
ಅವನು ತಾನೇ ಗುಣರಹಿತನಾಗಿಯೂ, ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಗುಣಸಂಪನ್ನನಾಗಿಯೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ.
ತದಂಶಸ್ತತ್ಸಮಃ ಶಶ್ವದ್ಯಥಾ ವಹ್ನೇಃ ಸ್ಫುಲಿಙ್ಗವತ್ 2.54.
ಅವನು ಸದಾ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಬೆಂಕಿಗೆ ಸ್ಪುಟಿಸುವ ಕಣದಂತೆ ಸಮಾನನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಕಲ್ಪೇ ಕಲ್ಪೇ ಜಿತಾಸ್ತೇ ತೇ ನಶ್ವರಾ ಮೃತ್ಯುಕನ್ಯಯಾ
ಪ್ರತಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಶವಾಗುವ ಮೃತ್ಯುಕನ್ಯೆಯಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಕತಿಧಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಾಂ ಪಾತೋ ಯನ್ನಿಮೇಷಣ ಭೂಮಿಪ
ರಾಜನೇ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪತನ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಕಣ್ಮುಚ್ಚುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ?
ಚಕಾರ ವೀರ್ಯಾಧಾನಂ ಚ ಪುಣ್ಯೇ ವೃನ್ದಾವನೇ ವನೇ
ಅವನು ಪುಣ್ಯವಂತಾದ ವೃಂದಾವನದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
ಗರ್ಭಂ ದಧಾರ ಸಾ ರಾಧಾ ಯಾವದ್ವೈ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ವಯಃ
ರಾಧೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಯುಷ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ಕಾಲ ಆ ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿದಳು.
ಚುಕೋಪ ಡಿಮ್ಭಂ ಸಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹೃದಯೇನ ವಿದೂಯತಾ
ಆ ಮಗುವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಭಾರವಾದ ದುಃಖದಿಂದ ರಾಧೆಗೆ ಕೋಪವಾಯಿತು.
ತ್ಯಕ್ತ್ವಾಽಪತ್ಯ ಮಹಾದೇವೀ ರುರೋದ ಚ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ
ಮಹಾದೇವಿ ಆ ಮಗುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಪುನಃ ಪುನಃ ಅಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದಳು.
ಬಭೂವ ತಸ್ಮಾಡಿಮ್ಭಾಚ್ಚ ಸರ್ವಾಧಾರೋ ಮಹಾವಿರಾಟ್
ಆ ಮಗುವಿನಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಧಾರವಾದ ಮಹಾವಿರಾಟ್ ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಸುಯಜ್ಞ ಉವಾಚ ಶಾಪೋ ಮೇ ವರರೂಪಶ್ಚಾಪ್ಯಭವದ್ಭಕ್ತಿಕಾರಣಮ್
ಸುಯಜ್ಞನು ಹೇಳಿದನು: ನನ್ನ ಶಾಪವೂ ಭಕ್ತಿಗಾಗಿ ವರದಂತೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಯಿತು.
ಸುದುರ್ಲಭಾ ಹರೇರ್ಭಕ್ತಿಃ ಸರ್ವಮಙ್ಗಲಮಙ್ಗಲಾ
ಹರಿಯ ಭಕ್ತಿ ಬಹಳ ಅಪರೂಪ, ಎಲ್ಲ ಶುಭಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶುಭವಾದುದು.