ಗತೇ ಪ್ರಾಕೃತಿಕೇ ಘೋರೇ ಮಹತಿ ಪ್ರಲಯೇ ತಥಾ
ಭಯಾನಕವಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಹಾ ಪ್ರಳಯ ಬಂದಾಗ,
ಷಷ್ಟಿವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ವಿಷ್ಠಾಯಾಂ ಚ ಕೃಮಿರ್ಭವೇತ್
ಅವರು ಅರುವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಮಲದಲ್ಲಿ ಹುಳಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.
ಸಪ್ತಜನ್ಮಸು ಶುದ್ಧಶ್ಚ ಗಲತ್ಕುಷ್ಠೀ ನಪುಂಸಕಃ
ಏಳು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಶುದ್ಧರಾಗಿದ್ದರೂ, ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಪೌರುಷಹೀನತೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಲಬ್ಧ್ವೈವಂ ಸಪ್ತ ಜನ್ಮಾನಿ ಮಹಾಪಾಪೀ ಭವೇಚ್ಛುಚಿಃ ।। 2.52.
ಹೀಗೆ ಏಳು ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ, ಆ ಮಹಾಪಾಪಿ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಮುನಯ ಊಚುಃ ಏಭಿಸ್ತುಲ್ಯೋ ಭವೇದ್ದೋಷೋಽಪ್ಯತಿಥೀನಾಂ ಪರಾಭವೇ
ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ದೋಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಣಾಮಂ ಕುರು ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಂ ಗೃಹಂ ಪ್ರಾಪಯ ನಿಶ್ಚಿತಮ್
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆತಂದುಕೋ.
ವನಂ ಗಚ್ಛ ಮಹಾರಾಜ ತಪಸ್ಯಾಂ ಕುರು ಸತ್ವರಮ್
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬೇಗನೇ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡು.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಮುನಯಃ ಸರ್ವೇ ಯಯುಸ್ತೂರ್ಣಂ ಸ್ವಮನ್ದಿರಮ್
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳು ತಕ್ಷಣ ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.
ಇತಿ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ್ತೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ದ್ವಿತೀಯೇ ಪ್ರಕೃತಿಖಣ್ಡೇ ನಾರದನಾರಾಯಣಸಂವಾದಾನ್ತರ್ಗತಹರಗೌರೀಸಂವಾದೇ ರಾಧೋಪಾಖ್ಯಾನೇ ಸುಯಜ್ಞೋಪಾಖ್ಯಾನೇ ಕರ್ಮವಿಪಾಕೋ ನಾಮ ದ್ವಿಪಞ್ಚಾಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಾಗಿ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಕೃತಿಖಂಡದಲ್ಲಿ ನಾರದ-ನಾರಾಯಣ ಸಂವಾದದೊಳಗಿನ ಹರ-ಗೌರಿ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ರಾಧೆಯ ಕಥೆಯಲ್ಲಿಯ ಸುಯಜ್ಞನ ಉಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ 'ಕರ್ಮಫಲ' ಎಂಬ ಐವತ್ತೆರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.
ಶ್ರೀಪಾರ್ವತ್ಯುವಾಚ ಕಿಂ ಚಕಾರ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಬ್ರಹ್ಮಶಾಪೇನ ವಿಹ್ವಲಃ
ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ಕೇಳಿದರು: ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಾಪದಿಂದ ದುಃಖಿತರಾದ ಆ ರಾಜನು ಏನು ಮಾಡಿದನು?
ಅತಿಥಿರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾಽಪಿ ಕಿಂ ಚಕಾರ ತದಾ ಪ್ರಭೋ
ಅಥವಾ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಬಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಏನು ಮಾಡಿದನು, ಪ್ರಭು?
ಮಹೇಶ್ವರ ಉವಾಚ ಪ್ರೇರಿತಶ್ಚ ವಸಿಷ್ಠೇನ ಧರ್ಮಿಷ್ಠೇನ ಪುರೋಧಸಾ
ಮಹೇಶ್ವರನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ವಸಿಷ್ಠ ಮುನಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ,
ಪಪಾತ ದಣ್ಡವದ್ಭೂಮೌ ಪಾದಯೋರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯ ಚ
ಆ ರಾಜನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್ತಾಗಿ ಬಿದ್ದು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.
ಸಸ್ಮಿತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತ್ಯಕ್ತಮನ್ಯುಂ ಕೃಪಾಮಯಮ್
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮುಗುಳುನಗುತ್ತಾ, ಕ್ರೋಧವಿಲ್ಲದೆ, ದಯೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದನು.
ರಾಜೋವಾಚ ಕಿಂನಾಮಾ ವಾಽಪಿ ತದ್ಬ್ರೂಹಿ ಕ್ವ ವಾಸಃ ಕಥಮಾಗತಃ
ರಾಜನು ಕೇಳಿದನು: ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರೇನು? ನೀವು ಎಲ್ಲಿರುತ್ತೀರಿ? ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬಂದಿರಿ ಎಂದು ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿ.
ವಿಪ್ರರೂಪೀ ಸ್ವಯಂ ವಿಷ್ಣುರ್ಗೂಢಃ ಕಪಟಮಾನುಷಃ
ನೀವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಮರೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ、ご ವಿಷ್ಣುವೇ.
ಕೋ ವಾ ಗುರುಸ್ತೇ ಭಗವನ್ನಿಷ್ಟದೇವಶ್ಚ ಭಾರತೇ
ಭಗವಂತ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಗುರು ಯಾರು? ನೀವು ಯಾವ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತೀರಿ?
ಗೃಹಾಣ ರಾಜ್ಯಂ ನಿಖಿಲಮೈಶ್ವರ್ಯ್ಯಂ ಕೋಶಮೇವ ಚ
ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ, ಎಲ್ಲ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೂ, ಧನವನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ.
ಸಪ್ತಸಾಗರಸಂಯುಕ್ತಾಂ ಸಪ್ತದ್ವೀಪಾಂ ವಸುನ್ಧರಾಮ್ 2.53.
ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳೂ, ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳೂ ಹೊಂದಿರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಿರಿ.
ಮಯಾ ಭೃತ್ಯೇನ ಶಾಧಿ ತ್ವಂ ರಾಜೇನ್ದ್ರೋ ಭವ ಭಾರತೇ
ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಸೇವಕನಾಗಿ ಇರುತ್ತೇನೆ; ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜಾಧಿರಾಜನಾಗಿ ಆಳಿರಿ.
ನೃಪಸ್ಯ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಜಹಾಸ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಃ
ರಾಜನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಮಹಾಮುನಿಯು ನಗಿದನು.
ಅತಿಥಿರುವಾಚ ಕಶ್ಯಪಸ್ಯ ಸುತಾಃ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ದೇವತ್ವಮೀಪ್ಸಿತಮ್
ಅತಿಥಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ಕಶ್ಯಪನ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರರೂ ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯ ದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು.
ತೇಷು ತ್ವಷ್ಟಾ ಮಹಾಜ್ಞಾನೀ ಚಕಾರ ಪರಮಂ ತಪಃ
ಅವರಲ್ಲಿ ತ್ವಷ್ಟಾ ಎಂಬ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
ಸಿಷೇವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾರ್ಥಂ ಚ ದೇವದೇವಂ ಹರಿಂ ಪರಮ್
ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗಾಗಿ ಪರಮ ದೇವರಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದನು.
ತತೋ ಬಭೂವ ತೇಜಸ್ವೀ ವಿಶ್ವರೂಪಸ್ತಪೋಧನಃ
ಆಮೇಲೆ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳ, ವಿಷ್ವರೂಪ ಎಂಬವನು ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಮಾತಾಮಹೇಭ್ಯೋ ದೈತ್ಯೇಭ್ಯೋ ದತ್ತವನ್ತಂ ಘೃತಾಹುತಿಮ್
ಅವನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮಾವರಾದ ದೈತ್ಯರಿಗೆ ಘೃತಾಹುತಿ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.
ವಿಶ್ವರೂಪಸ್ಯ ತನಯೋ ವಿರೂಪೋ ಮತ್ಪಿತಾ ನೃಪ
ಓ ರಾಜಾ, ವಿಶ್ವರೂಪನ ಮಗನಾದ ವಿರೂಪನು ನನ್ನ ತಂದೆ.
ಮಹಾದೇವೋ ಮಮ ಗುರುರ್ವಿದ್ಯಾಜ್ಞಾನಮನುಪ್ರದಃ
ಮಹಾದೇವನು ನನ್ನ ಗುರು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುವವನು.
ತಚ್ಚಿನ್ತಯಾಮಿ ಪಾದಾಬ್ಜಂ ನ ಮೇ ವಾಞ್ಛಾ ಽಸ್ತಿ ಸಮ್ಪದಿ 2.53.
ನಾನು ಅವನ ಪಾದಕಮಲಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ; ನನಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ.
ತೇನ ದತ್ತಂ ನ ಗೃಹ್ಣಾಮಿ ವಿನಾ ತತ್ಸೇವನಂ ಶುಭಮ್
ಅವನ ಸೇವೆ ಇಲ್ಲದೆ ಅವನು ಕೊಟ್ಟದು ನಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.