ಅಧುನೋಕ್ತಂ ದೇವಷಟ್ಕಂ ಸಂಪೂಜ್ಯ ಚ ಪುರನ್ದರಃ
ಈಗ ಹೇಳಿದ ಆರು ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಪುರಂದರನು,
ಅಹೋ ಪುರಾಣವಕ್ತೄಣಾಂ ದುರ್ಬೋಧಂ ವಚನಂ ನೃಣಾಮ್
ಅಯ್ಯೋ! ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುವವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟ.
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣ ಉವಾಚ ತದಾ ನಾಸ್ತ್ಯೇವ ತಜ್ಜನ್ಮ ಪೂಜಾಕಾಲೇ ಬಭೂವ ಸಃ
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣನು ಹೇಳಿದನು: ಆಗ ಆ ಜನ್ಮವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಸಂಭವಿಸಿತು.
ಸುಚಿರಂ ದುಃಖಿತಾ ದೇವಾ ಬಭ್ರಮುರ್ಬ್ರಹ್ಮಶಾಪತಃ
ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಾಪದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಬಹುಕಾಲ ದುಃಖದಿಂದ ಅಲೆದಾಡಿದರು.
ನಾರದ ಉವಾಚ ರೂಪೇಣ ಚ ಗುಣೈಶ್ಚೈವ ಯಶಸಾ ತೇಜಸಾ ತ್ವಿಷಾ
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ರೂಪದಿಂದ, ಗುಣಗಳಿಂದ, ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದ, ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಮತ್ತು ಹೊಳಪಿನಿಂದ,
ತ್ವಮೇವ ಜ್ಞಾನಿನಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಯೋಗಿನಾಂ ತಥಾ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ಉಪಾಖ್ಯಾನಂ ವಿಜ್ಞಾತಂ ಮಹದದ್ಭುತಮ್
ನೀನೇ ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಸಿದ್ಧರಲ್ಲಿಯೂ, ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಕಥೆ ದೊಡ್ಡ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.
ಅನ್ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದುಪಾಖ್ಯಾನಂ ನಿಗೂಢಂ ವದ ಸಾಮ್ಪ್ರತಮ್ ಅಪ್ರಕಾಶ್ಯಂ ಪುರಾಣೇಷು ವೇದೋಕ್ತಂ ಧರ್ಮಸಂಯುತಮ್
ಇನ್ನೊಂದು ಗುಪ್ತವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಈಗ ಹೇಳು. ಅದು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿಲ್ಲ, ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣ ಉವಾಚ ಶ್ರುತೌ ಕತಿವಿಧಂ ಗೂಢಮಾಸ್ತೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಸುದುರ್ಲಭಮ್
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಹಳ ರಹಸ್ಯವಾದ ವಿಷಯ ಇದೆ, ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ.
ತೇಷು ಯತ್ಸಾರಭೂತಂ ಚ ಶ್ರೋತುಂ ಕಿಂವಾ ತ್ವಮಿಚ್ಛಸಿ
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸಾರವಾದುದನ್ನು ನೀನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯಾ?
ನಾರದ ಉವಾಚ ಪಿತೃದಾನೇ ಸ್ವಧಾ ಶಸ್ತಾ ದಕ್ಷಿಣಾ ಸರ್ವತೋ ವರಾ
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ದಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಧಾ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾದುದು, ದಕ್ಷಿಣೆ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
ಏತಾಸಾಂ ಚರಿತಂ ಜನ್ಮ ಫಲಂ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಮೇವ ಚ
ಅವರ ಜೀವನ, ಜನ್ಮ, ಫಲ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು—
ಸೌತಿರುವಾಚ ಕಥಾಂ ಕಥಿತುಮಾರೇಭೇ ಪುರಾಣೋಕ್ತಾಂ ಪುರಾತನೀಮ್
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಅವನು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪುರಾತನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣ ಉವಾಚ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಬ್ರಹ್ಮಸಭಾಮಗಮ್ಯಾಂ ಸುಮನೋಹರಾಮ್
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಮನಮೋಹಕವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ—
ಗತ್ವಾ ನಿವೇದನಂ ಚಕ್ರುರ್ಮುನೇ ತ್ವಾಹಾರಹೇತುಕಮ್ 2.40.
ಅವರು ಆಹಾರದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಮುನಿಯೇ, ನಿನಗೆ ಹೋಗಿ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು.
ಯಜ್ಞರೂಪೋ ಹಿ ಭಗವಾನ್ಕಲಯಾ ಚ ಬಭೂವ ಸಃ
ಯಜ್ಞರೂಪಿಯಾದ ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಭಾಗದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.
ಹವಿರ್ದದತಿ ವಿಪ್ರಾಶ್ಚ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಚ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾದಯಃ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೋಮದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು; ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿದರು.
ದೇವಾ ವಿಷಣ್ಣಾಸ್ತೇ ಸರ್ವೇ ತತ್ಸಭಾಂ ಚ ಪುನರ್ಯಯುಃ
ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ನಿರಾಶೆಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಆ ಸಭೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.
ಬ್ರಹ್ಮಾ ಶ್ರುತ್ವಾ ತು ಮನಸಾ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಂ ಶರಣಂ ಯಯೌ
ಅದು ಕೇಳಿದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು.
ಪ್ರಕೃತಿಃ ಕಲಯಾ ಚೈವ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಸ್ವರೂಪಿಣೀ
ಪ್ರಕೃತಿಯು ತನ್ನ ಭಾಗದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಗ್ರೀಷ್ಮಮಧ್ಯಾಹ್ನಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡ ಪ್ರಭಾನ್ಯಕ್ಕಾರಕಾರಿಣೀ
ಅವಳು ಬೇಸಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.
ಈಷದ್ಧಾಸ್ಯಪ್ರಸನ್ನಾಸ್ಯಾ ಭಕ್ತಾನುಗ್ರಹಕಾರಿಣೀ
ಸ್ವಲ್ಪ ನಗುವು ಮತ್ತು ಕೃಪಾಪೂರ್ಣ ಮುಖದಿಂದ ಅವಳು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ.
ವಿಧಿಸ್ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸಮ್ಭ್ರಮಾತ್ಸಮುವಾಚ ತಾಮ್
ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಆತಂಕದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ದಗ್ಧುಂ ನ ಶಕ್ತಸ್ಸ್ವಹುತಂ ಹುತಾಶಶ್ಚ ತ್ವಯಾ ವಿನಾ
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ, ಅಗ್ನಿಯೇ, ಅರ್ಪಿಸಲಾದ ಹೋಮದ್ರವ್ಯವನ್ನೂ ಸುಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ತ್ವನ್ನಾಮೋಚ್ಚಾರ್ಯ್ಯ ಮನ್ತ್ರಾನ್ತೇ ಯದ್ದಾಸ್ಯತಿ ಹವಿರ್ನರಃ 2.40.
ಯಾವಾಗ ಮನುಷ್ಯನು ಮಂತ್ರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಹೋಮದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೋ—
ಅಗ್ನೇಃ ಸಮ್ಪತ್ಸ್ವರೂಪಾ ಚ ಶ್ರೀರೂಪಾ ಚ ಗೃಹೇಶ್ವರೀ
ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಐಶ್ವರ್ಯರೂಪವೂ, ಸೌಂದರ್ಯವಂತಿಯಾದ ಗೃಹದ ದೇವಿಯೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು.
ಬ್ರಹ್ಮಣಶ್ಚ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸಾ ವಿಷಣ್ಣಾ ಬಭೂವ ಹ
ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆಕೆ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದಳು.
ಸ್ವಾಹೋವಾಚ ಬ್ರಹ್ಮಂಸ್ತದನ್ಯದ್ಯತ್ಕಿಂಚಿತ್ಸ್ವಪ್ನವದ್ಭ್ರಮ ಏವ ಚ
ಆಕೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ಬ್ರಹ್ಮನೆ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಕನಸಿನಂತೆಯೇ ಮಾಯೆಯಾಗಿದೆ.'
ವಿಧಾತಾ ಜಗತಾಂ ತ್ವಂ ಚ ಶಮ್ಭುರ್ಮೃತ್ಯುಞ್ಜಯಃ ಪ್ರಭುಃ
ನೀನು ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು, ಶಂಭುವೂ, ಮರಣವನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಪ್ರಭುವೂ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ.
ಸರ್ವಾದ್ಯಪೂಜ್ಯೋ ದೇವಾನಾಂ ಗಣೇಷು ಚ ಗಣೇಶ್ವರಃ
ನೀನು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಪೂಜ್ಯನು, ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ನಾಯಕನೂ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ.
ಋಷಯೋ ಮುನಯಶ್ಚೈವ ಪೂಜಿತಾ ಯಂ ನಿಷೇವ್ಯ ಚ
ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.