ಇತ್ಯೇವಂ ಕಥಿತಂ ಸರ್ವಂ ವರಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯ ವಾಞ್ಛಿತಮ್
ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ನೀನು ಬಯಸಿದ ವರವನ್ನು ಕೇಳು.
ಮಹೇನ್ದ್ರ ಉವಾಚ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇಹಿ ಮೇ ಪರಮಂ ಪದಮ್
ಮಹೇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ನನಗೆ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಡು.
ಮಹೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರಹಸ್ಯ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಃ
ಮಹೇಂದ್ರನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ನಗಿದನು.
ದುರ್ವಾಸಾ ಉವಾಚ ಮುಕ್ತಿರ್ಯುಷ್ಮದ್ವಿಧಾನಾಂ ಚ ನ ಲಯೇ ಪ್ರಾಕೃತೇಽಪಿ ಚ
ದುರ್ವಾಸನು ಹೇಳಿದನು: ನಿಮ್ಮಂಥವರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ, ಪ್ರಪಂಚ ಲಯವಾದಾಗಲೂ ಇಲ್ಲ.
ಆವಿರ್ಭಾವಃ ಸೃಷ್ಟಿವಿಧೌ ತಿರೋಭಾವೋ ಲಯೇಽಪಿ ಚ
ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚವು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ, ಲಯದಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಥಾ ಭ್ರಮತಿ ಕಾಲಶ್ಚ ತಥಾ ವಿಷಯಿಣೋ ಧುವಮ್
ಹೆಗಲು ಕಾಲ ಹೇಗೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಇಂದ್ರಿಯಾಸಕ್ತರು ಕೂಡ ಸದಾ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಪಲಮೇಕಂ ಭವೇದೇವ ಯಥಾ ವಿಪಲಷಷ್ಟಿಭಿಃ 2.36.
ಒಂದು ಪಳವು ಅರವತ್ತಾರು ವಿಪಳಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ತ್ರಿಂಶದ್ಭಿಶ್ಚ ಮುಹೂರ್ತ್ತೈಶ್ಚ ಭವೇದೇವ ದಿವಾನಿಶಮ್
ಮೂವತ್ತಾರು ಮುಹೂರ್ತಗಳಿಂದ ಒಂದು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಪಕ್ಷಾಭ್ಯಾಂ ಶುಕ್ಲಕೃಷ್ಣಾಭ್ಯಾಂ ಮಾಸ ಏವ ವಿಧೀಯತೇ
ಶುಕ್ರಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಎಂಬ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಋತುತ್ರಯೇಣಾಯನಂ ಚ ತಾಭ್ಯಾಂ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಚ ವತ್ಸರಃ
ಮೂರು ಋತುಗಳಿಂದ ಒಂದು ಆಯನವಾಗುತ್ತದೆ, ಆ ಎರಡು ಆಯನಗಳಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ.
ವತ್ಸರೈರ್ನರಮಾನೈಶ್ಚ ಯುಗಾನಾಂ ಚ ಚತುಷ್ಟಯಮ್
ವರ್ಷಗಳು, ಮಾನವರ ಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳಿಂದ ಕಾಲವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಯುಗೇ ನರಾಣಾಂ ಶಕ್ರಾಯುರ್ಮನೋರಾಯುಃ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಮ್
ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಮಾನವರ, ಇಂದ್ರನ ಮತ್ತು ಮನುವಿನ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ನಿಪಾತೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತತ್ರ ಭವೇತ್ಪ್ರಾಕೃತಿಕೋ ಲಯಃ
ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಲಯವಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಚಕ್ಷುರ್ನಿಮೇಷಃ ಸೃಷ್ಟಿಶ್ಚ ಪುನರುನ್ಮೀಲನೇ ತಥಾ
ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚುವುದು ಸೃಷ್ಟಿ, ಮತ್ತೆ ತೆಗೆಯುವುದು ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಯಂತೆ.
ಯಥಾ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ರೇಣೂನಾಮಿತ್ಯೂಚೇ ಚನ್ದ್ರಶೇಖರಃ
ಹಾಗೆ ಭೂಮಿಯ ಧೂಳಿಕಣಗಳಂತೆ — ಎಂದು ಚಂದ್ರಶೇಖರನು ಹೇಳಿದರು.
ಸೃಷ್ಟಿಸೂತ್ರಸ್ವರೂಪಂ ಹಿ ಚಾನ್ಯದ್ವೃಣು ವರಂ ಸುರ
ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವೇ ಇದು; ಇನ್ನೊಂದು ವರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡು ದೇವತೆ.
ಆತ್ಮನಃ ಪೂರ್ವಮೈಶ್ವರ್ಯ್ಯಂ ವರಯಾಮಾಸ ತತ್ರ ವೈ 2.36.
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.
ನಾರದ ಉವಾಚ ಕಿಂ ಚಕಾರ ಗೃಹಂ ಗತ್ವಾ ತನ್ಮೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತುಮರ್ಹಸಿ
ನಾರದನು ಕೇಳಿದನು: ಅವನು ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಅದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸು.
ನಾರಾಯಣ ಉವಾಚ ವೈರಾಗ್ಯಂ ವರ್ದ್ಧಯಾಮಾಸ ತದಾ ಬ್ರಹ್ಮನ್ದಿನೇ ದಿನೇ
ನಾರಾಯಣನು ಹೇಳಿದರು: ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನ ದಿನದಲ್ಲಿ ಅವನು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡನು.
ಮುನಿಸ್ಥಾನಾದ್ಗೃಹಂ ಗತ್ವಾ ಸ ದದರ್ಶಾಮರಾವತೀಮ್
ಮುನಿಯ ಮನೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಹೋದಾಗ ಅವನು ಅಮರಾವತಿಯನ್ನು ಕಂಡನು.
ವಿಷಣ್ಣಬಾನ್ಧವಾಂ ಚೈವ ಬನ್ಧುಹೀನಾಂ ಚ ಕುತ್ರಚಿತ್
ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ದುಃಖಿತ ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ಇದ್ದರು, ಕೆಲವರು ಬಂಧುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರು.
ಶತ್ರುಗ್ರಸ್ತಾಂ ಚ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಾಮಗಮದ್ವಾಕ್ಪತಿಂ ಪ್ರತಿ
ಅವಳನ್ನು ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ಕಂಡು, ಅವನು ವಾಕ್ಪತಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಹೋದನು.
ಧ್ಯಾಯಮಾನಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಗಙ್ಗಾತೋಯೇ ಸ್ಥಿತಂ ಪರಮ್
ಅವನು ಪರಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಗಂಗೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಕಂಡನು.
ಸಾಶ್ರುನೇತ್ರಂ ಪುಲಕಿತಂ ಪರಮಾನನ್ದಸಂಯುತಮ್
ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರು, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹಿಗ್ಗು, ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದನು.
ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಚ ವನ್ಧುವರ್ಗಾಣಾಮತಿಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಚ ಮಾನಿನಾಮ್
ಬಂಧುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಘಮಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮನು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗುರುಂ ಜಪನ್ತಂ ಚ ತತ್ರ ತಸ್ಥೌ ಸುರೇಶ್ವರಃ
ಗುರುವನ್ನು ಜಪಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತನು.
ಪ್ರಣಮ್ಯ ಚರಣಾಮ್ಭೋಜೇ ರುರೋದೋಚ್ಚೈರ್ಮುಹುರ್ಮುರ್ಹುಃ 2.37.
ಅವನು ಆ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಜೋರಾಗಿ ಅಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
ಪುನರ್ವರೋ ಮಯಾ ಲಬ್ಧೋ ಜ್ಞಾನಿನಾಮಪಿ ದುರ್ಲಭಾಮ್
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೂ ದೊರೆಯಲು ಕಷ್ಟವಾದ ವರವನ್ನು ನಾನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ.
ಶಿಷ್ಯಸ್ಯ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸತಾಂ ಬುದ್ಧಿಮತಾಂ ವರಃ
ಶಿಷ್ಯನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಸಜ್ಜನರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು,
ಬೃಹಸ್ಪತಿರುವಾಚ ನ ಕಾತರೋ ಹಿ ನೀತಿಜ್ಞೋ ವಿಪತ್ತೌ ಸ್ಯಾತ್ಕದಾಚನ
ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದನು: ನೀತಿಯನ್ನರಿತವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ.